|

مرور

گردش‌های ده‌گانه روسو «خیالپروریها» عنوان اثر مشهور ژان‌ژاک روسو است که سال‌ها پیش با ترجمه احمد سمیعی (گیلانی) به فارسی ترجمه شده بود و به‌تازگی چاپ جدیدی از آن در نشر نیلوفر به‌چاپ رسیده است. «خیالپروریها» درواقع گردش‌های دهگانه‌ای است که روزبه‌روز و بی‌آنکه طرحی قبلی در کار باشد، به اقتضای پیشامدها و خاطرات و تفکرات و ملاقات‌ها نوشته شده است. به واسطه گردش‌های دهگانه این کتاب، می‌توان روسو را در حالت طبیعی دید و این یکی از وجوه اهمیت این اثر در میان آثار روسو است. روسو در گردش‌های گوناگونی که شرحشان در این کتاب آمده، هم از خوش‌ترین لحظات زندگی خود نوشته و هم از لذتی که از طبیعت و گیاه‌شناسی برده است. همچنین در این کتاب او از مسائل و دشواری‌های گذشته زندگی خود نیز صحبت کرده است. در بخشی از توضیح خود کتاب درباره ویژگی‌های «خیالپروریها» می‌خوانیم: «در خیالپروریها، روسو را با فراست و ساده‌دلی و صداقت بازمی‌یابیم که هیجانات و مشاجرات قلمی آن را نیاشفته است. خیالپروریها به‌ویژه روابط آرامش‌بخش او را با طبیعت نمودار می‌سازد. در نظر روسو، طبیعت تشخص دارد. وی با طبیعت سخن می‌گوید؛ در جوار طبیعت، به رویا فرو می‌رود و ازاین‌رو کمتر در بند توصیف آن است تا در اندیشه تجسم‌بخشیدن به آن حال نفسانی که طبیعت در او پدید می‌آورد یا به فکر بازآفرینی کشف و شهود و تاملات و تخیلاتی است که طبیعت به او القا می‌کند. تماس با طبیعت است که روسو را به حالتی بس موزون و بی‌غش و تنها برخاسته از احساس رهنمون می‌گردد - احساسی که همه ارزش خیالپروریها در آن نهفته است. فصاحت روسو در خیالپروریها چنان به لطافت‌گرایی که به نغمه درونی تمام‌عیاری بدل شده است». «خیالپروریها» را می‌توان اثری دانست که روسو آن را بیش از همه برای خودش نوشته و ازاین‌رو هرچه به قلم آمده را روی کاغذ آورده و اینکه این کتاب به دست مردم می‌رسد یا نه چندان برایش فرقی نداشته و به‌نوعی این اثر را به شکل یک درددل نوشته است. بااین‌همه تاثیر این شاهکار روسو بر بسیاری از نویسندگان و شاعران بعد از او واضح است؛ از شاعران رمانتیک فرانسه گرفته تا نثرنویسان قرن نوزدهم همگی تحت‌تاثیر روسو و سرمشق او در این اثر بوده‌‌اند. مترجم کتاب، احمد سمیعی (گیلانی)، در یادداشتی که بر چاپ دوم ترجمه‌اش نوشته، به این نکته اشاره کرده که با روسو از سال‌های دبیرستانش آشنا شده و از همان زمان دلبسته این نویسنده قرن‌هجدهمی شده است. او «خیالپروریها» را در سال‌های دهه چهل که در زندان به‌سر می‌برد ترجمه کرده بود.

لذت چیزهای کوچک «عشق با حروف کوچک» عنوان کتابی است از فرانسس میرالس که به‌تازگی با ترجمه گلی امامی توسط نشر نیلوفر منتشر شده است. فرانسس میرالس، رمان‌نویس، مترجم و موسیقیدان اهل کاتالان است که در سال 1968 در بارسلون متولد شده است. میرالس تاکنون آثار داستانی زیادی نوشته که با موفقیت زیادی همراه بوده‌اند و جوایز ادبی گوناگونی به دست آورده‌اند. او به‌جز رمان، کتاب‌های متعدد دیگری هم در زمینه‌های خود- درمانی، راهنمای زندگی و معنویت نوشته است. «عشق با حروف کوچک» را می‌توان موفق‌ترین اثر میرالس دانست که تاکنون به زبان‌های زیادی ترجمه شده است. روایت میرالس در این کتاب، روایتی جذاب و به‌شدت گیرا است که ذره‌ذره خواننده را به درون زندگی راوی می‌کشاند. «عشق با حروف کوچک» با روایت اول‌شخص نوشته شده و راوی رمان مردی است که تنها زندگی می‌کند و در آستانه سال نو به خاطرات گذشته‌اش رجوع می‌کند و با شمردن روزهایی که از عمرش سپری شده به آینده پیش‌رویش فکر می‌کند: «سرمان را چرخاندیم سال دارد به پایان می‌رسد و سال جدید شروع می‌شود. از اختراعات بشر برای فروش تقویم. فراموش نکنیم این ما بودیم که دلبخواه تصمیم گرفتیم کی سال‌ها، ماه‌ها و ساعت‌ها شروع شوند. ما جهان را با معیار خودمان اندازه‌گیری کردیم و تسکین یافتیم. چه‌بسا در این آشوب و آشفتگی، نظمی کیهانی وجود دارد. ولیکن، قطعا این نظم از آن ما نیست.... با در نظر گرفتن تاریخچه بهداشتی مردان خانواده من، حساب کردم دیدم، بهترین فرصت باقیمانده زندگی برای من، اگر بر حسب ساعت حساب کنیم، دست بالا معادل 60000 ساعت خواهد بود. به عبارت دیگر، در سی‌وهفت‌سالگی، عملا به نیمه راه رسیده بودم. پرسش این بود: چند‌هزار ساعت را بیهوده تلف کرده بودم؟» در ابتدای کتاب، متنی از پرویز دوایی آمده که به نظر می‌رسد یکی از نامه‌هایی است که او برای گلی امامی نوشته و در آن درباره «عشق با حروف کوچک» صحبت کرده است. دوایی در بخشی از این متن می‌گوید که سخت دلبسته این رمان شده و سه‌بار پیاپی آن را خوانده است: «اگر کتاب عشق با حروف کوچک را پسندیدید و خواستید ترجمه کنید باعث نهایت خوشحالی بنده خواهد شد، که این کتاب مرا هم بسیار مجذوب خودش ساخته بود، یعنی که نویسنده خوب بلد است بدون تراشیدن وقایع محیرالعقول خواننده را به وجهی واقعا هیپنوتیزم‌کننده بکشاند به داخل ماجرای ظاهرا ساده‌ای که موتور محرکه‌ اولیه‌اش دیداری کاملا تصادفی و گذرا با دخترکی که راوی (بعد از آن قایم‌موشک افسون‌کننده) از پنج‌سالگی عاشق او بوده و حالا بعد از سی سال هنوز عاشق او مانده است،‌ که یعنی یک چیزی بسیار بسیار شرقی و به‌دور از روابط و روحیات آدم‌ها در ادبیات رایج غرب... در جریان این بهانه حرکت قصه، که بی‌قراری برای جستجو و یافتن آن دخترک باشد، نویسنده چندتا رابطه فرعی و جنبی خیلی گیرا هم در جوار آن جستجو نشانده، که تعقیب روایت را غنی‌تر و جذاب‌تر می‌کند،‌ مثل ظهور آن گربه ولگرد، آشنایی او با آن دو پیرمرد عجیب‌و‌غریب و این زندگی تنهای مجردی راوی و شغل معلمی او که سواد و آگاهی و علایق‌اش را در ادبیات و رجوع‌اش به نویسنده‌های بزرگ و آثارشان را توجیه می‌کند و پیداست که راوی (و نویسنده) چه ذهن غنی و پرمایه‌ای دارد... این‌ها همه ابزار خوبی هستند و چه بجا در ماجرا نشانده شده‌اند...».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.