|

مسير سخت براي زنان قرباني

گاردين به‌تازگي با فريده روشيتي، يك پزشك هنرمند كه از نامزدهاي فعال‌ترين زنان در عرصه رفع نابرابري‌هاي جنسيتي 2018 است، گفت‌وگويي انجام داده. او كه در تلاش براي برابري حقوق زنان و برابری جنسيتي در توسعه جهاني است، به‌تازگي به موفقيت بزرگي دست يافته. دولت كوزوو پس از دو دهه به‌تازگي موافقت خود را براي پرداخت حقوق بازنشستگي به زنان مورد تجاوز قرارگرفته اعلام كرده است؛ زناني كه قربانيان پنهان جنگ بودند. روشيتي مي‌گويد: «نمي‌خواستم سخن‌گفتن از تجاوز تابو باشد». او سال‌هاست در حال مبارزه براي بهبود وضعيت زنان کوزوويي است كه در طول جنگ مورد تجاوز قرار گرفته‌‌اند. هنگامي که در اواخر دهه 90 جنگ در کوزوو آغاز شد، فريده روشيتي در دانشگاه تيرانا در آلباني مشغول به تحصيل پزشكي بود. او توانست خود را به مرز آلباني برساند؛ جايي كه بيش از صد هزار پناهنده فراري از كشتار قوميتي در آن زندگي مي‌كردند. بسياري معتقدند اين فرار پس از جنگ جهاني دوم بزرگ‌ترين خروج اجباري در اروپا بوده است؛ فراري نااميدكننده و كاملا دلهره‌آور. او روزها با آژانس کودکان سازمان ملل متحد کار مي‌کند و شب‌ها با پزشکان بدون‌مرز. او در ميان هرج‌ومرج آن روزها با زني برخورد كرد كه مسير زندگي‌اش را تغيير داد؛ زني كه باردار بود، شوهرش كشته شده بود و بارها مورد تجاوز قرار گرفته بود و طوري با صداي بلند گريه مي‌كرد كه روشيتي نمي‌توانست او را آرام كند. پس از گذر از آن روزهاي سخت بود كه سعي كرد به‌عنوان مدير اجرائي مرکز توانبخشي کوزوو براي قربانيان شکنجه و خشونت جنسي فعاليت خود را دنبال كند. او مي‌گويد: «چيزهايي که من ديده و داستان‌هايي را که من شنيده‌ام، نمي‌توانيد تصور كنيد. نمي‌توانيد باور كنيد كه انسان مي‌تواند چنين كارهايي را انجام دهد. من مي‌دانستم که مجبورم بيش از حرفه‌ام به‌عنوان يک پزشك فکر کنم. من مجبور شدم صداي آنها را بشنوم». اين تنها آسيب رواني نبود که او با آن درگير بود: «در جامعه عميقا پدرسالارانه کوزوو، تجاوز به‌عنوان يک نقص در افتخارات خانواده محسوب مي‌شود، با آن مانند يك پليدي و شرارت روبه‌رو مي‌شوند و زني را كه دچار اين اتفاق شده سرزنش و تحقير مي‌كنند». پس از توافق صلح در ماه ژوئن 1999، روشيتي مرکز توانبخشي کوزوو براي قربانيان شکنجه را تأسيس کرد (KRCT). سال بعد، ديده‌بان حقوق بشر، استفاده گسترده از تجاوز به عنف و تجاوز گروهي توسط ارتش صربستان تحت سرپرستي اسلوبودان ميلوشويچ را به‌عنوان «ابزار پاک‌سازي قومي سيستماتيک»، در راستاي تحقير، ترور و تبعيد قومي توصيف کرد. بسياري از بازماندگان توسط شوهرانشان رانده شدند و حتي كودكان بازمانده توسط خانواده‌هايشان سرزنش مي‌شدند. برآوردها متفاوت هستند، اما برخي منابع ادعا مي‌کنند که تا 20 هزار زن (و بعضي از مردان) قرباني خشونت جنسي در طول اين جنگ بودند. روشيتي مي‌گويد: «تا سال‌ها هيچ‌کس نمي‌خواست درباره اين موضوعات صحبت کند. من بين آنها مي‌رفتم، اما همه مي‌گفتند هيچ‌کس در اينجا مورد تجاوز قرار نگرفته است، چرا شما در مورد آن صحبت مي‌کنيد؟ مردان نمي‌خواستند که همسران يا دخترانشان از اين خاطرات شرم‌آور صحبت کنند تا بتوانند از آنها محافظت کنند». خشونت جنسيتي در خانه‌ها رواج داشت. يک مطالعه در سال 2015 نشان مي‌دهد که 68 درصد زنان کوزوويی خشونت خانگي را تجربه مي‌کنند. هرچند در نهايت زنان توانستند اعتمادبه‌نفس اعتراف‌كردن را پيدا كنند و به‌آرامي شروع به درمان صدمات خود كرده‌اند. حالا KRCT بيش از 400 مراجعه‌كننده دارد، اما اين مسير بسيار سخت بوده است، به‌طوري‌كه روشيتي مي‌گويد: «اگر کسي از من بپرسد آيا حاضري دوباره اين كارها را انجام دهي، جوابم منفي است. من جوان و پرشور بودم و از خطرات و سختي‌ها آگاهي نداشتم».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.