آمریکا و ترکیه برای حل اختلافات توافق كردند
کدورت منقطع
دو روز پیش دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، در ادامه اقدامات پیشبینیناپذیر و تعجببرانگیزش دو وزیر دولت ترکیه را تحریم کرد تا اولین رئیسجمهوری باشد که مقامات دولتی یکی از کشورهای عضو ناتو را تحریم میکند. خبر آنقدر غیرمنتظره و مهم بود که حتی رسانهها هم که به بزرگنمایی خبرها شهرهاند، میگفتند غلوکردن درباره اهمیت این خبر بسیار دشوار است. رابطه ترکیه و آمریکا گرچه از زمان رویکارآمدن دونالد ترامپ و حتی ماهها پیش از آن، به دلایل مختلفی از جمله نپذیرفتن استرداد فتحالله گولن، روحانی ترکیهای ساکن پنسيلوانیای آمریکا و حمایت واشنگتن از کردهای سوریه تنشآمیز بود اما هیچگاه تا این مرحله پیش نرفته بود. دلیل درگیریهای اخیر دو کشور، اندرو برونسون، کشیش آمریکایی ساکن ترکیه است که از سال 2016 به اتهام دستداشتن در کودتای نافرجام ان سال در ترکیه و حمایت از گولن و کردهای ترکیه بازداشت شده بود. ترامپ خواستار آزادی برونسون بود اما دولت ترکیه تنها به تبدیل حبس این کشیش به حبس خانگی اکتفا کرد و اختلافها پررنگتر شد. به باور برخی ناظران گرچه آزادی برونسون هدف ارزشمندی است اما رویکرد دولت ترامپ در رسیدن به این هدف پرمخاطره است. بسیاری از ناظران آمریکایی گفتوگو برای آزادی این کشیش را بسیار کارآمدتر میدیدند و حالا به نظر میرسد پس از شوکی دوروزه دولت آمریکا از رویکرد خصمانه خود عقبنشینی کرده است. روز گذشته مایک پمپئو وزیر امور خارجه آمریکا و مولود چاووشاوغلو وزیر خارجه ترکیه توافق کردند که برای حلوفصل اختلافهای اخیر خود با یکدیگر همکاری کنند. دو طرف با یکدیگر در حاشیه نشست آسهآن در سنگاپور دیدار کردند و پس از آن مولود چاووشاوغلو از توافق دو طرف برای همکاری در زمینه حل اختلاف بین دو کشور خبر داد. وزارت خارجه آمریکا هم روز جمعه این خبر را تأیید کرد. هدر نوئرت، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، مذاکره دو طرف در حاشیه نشست آسهآن را سازنده توصیف کرد و گفت: «آنها توافق کردند که به تلاشهایشان برای حل اختلافات دو کشور ادامه دهند». این در حالی است که پیش از این وزیر خارجه آمریکا گفته بود که ایالات متحده به ترکیه فهمانده است که مهلت بازگرداندن برونسون به پایان خود نزدیک شده است. پمپئو گفت اندرو برونسون و سایر آمریکاییهایی که به گفته او بدون دلیل موجه در ترکیه در بازداشت هستند باید آزاد شوند و به کشورشان برگردند. حالا گرچه مشخص نیست تلاشهای دو طرف به رفع تحریمها منجر میشود یا نه اما ناظران توافق دو طرف را امر مثبتی ارزیابی کردهاند. مولود چاووشاوغلو در پی این نشست گفت که او پیام ترکیه را تکرار کرده که «زبان تهدید و تحریم هیچ حاصلی نخواهد داشت»، وزیر خارجه ترکیه اضافه کرد که او و پمپئو پس از بازگشت به کشورهایشان برای حل اختلافات همکاری خواهند کرد. او به شبکههای تلویزیونی ترکیه گفت: «البته نباید انتظار داشته باشید که همه مشکلات با یک دیدار حل شوند. اما ما برای همکاری مشترک و ادامه مذاکرات در آینده به توافق رسیدهایم». اخیرا واشنگتن عبدالحمید گل، وزیر دادگستری ترکیه و سلیمان سویلو، وزیر کشور ترکیه را به خاطر نقش برجسته آنها در بازداشت برونسون، کشیش آمریکایی، تحریم کرد. برونسون که بیش از دو دهه در ترکیه زندگی میکرده، در پی کودتای نافرجام تابستان سال ٢٠١٦ در ترکیه بازداشت و به ارتباط با تروریسم و مشارکت در سازماندهی کودتا متهم شد. اتهاماتی که برونسون آنها را رد کرده است. کاهش ارزش لیر روز چهارشنبه به وقت آمریکا و پس از اعلام تحریم دو وزیر کابینه ترکیه ارزش لیر، واحد پول ترکیه، به طرز چشمگیری کاهش پیدا کرد. روز جمعه سیر نزولی نرخ لیر در برابر دلار برای پنجمین روز ادامه داشت و به گزارش فایننشالتایمز ارزش واحد پول ترکیه نسبت به سال گذشته حدود 25 درصد سقوط کرده است. گرچه تحریمهای آمریکا علیه دو مقام ترکیه موجب کاهش نرخ لیر در برابر دیگر ارزهای معتبر جهانی شد، اما سیر نزولی ارزش لیر از ماههای اخیر و با افزایش تورم و نگرانی درباره سیاستهای اقتصادی دولت ترکیه آغاز شد. اردوغان پس از پیروزی در انتخابات، اخیرا داماد خود را به سمت وزیر اقتصاد و دارایی این کشور منصوب کرده و همین امر اعتماد به دولت اردوغان برای مدیریت وضعیت اقتصادی این کشور را کاهش داده است. علاوه بر کاهش ارزش لیر، بازار سهام ترکیه نیز نسبت به تشدید اختلاف با آمریکا واکنش نشان داد و بهای سهام و اوراق بهادار، بهخصوص اوراق قرضه دولت ترکیه نیز با کاهش قابلتوجهی مواجه شد. به گزارش رویترز مقامات ترکیه ساعاتی بعد از تحریم آمریکا تهدید کرده بودند «بدون تأخیر» این اقدامات را تلافی خواهند کرد اما از آن زمان لحن اظهارات مقامات ترکیه ملایمتر شده و نه تنها قدمی در راستای تلافی برنداشتند بلکه در نهایت روز گذشته با آمریکا به توافق رسیدند. اختلافات ترکیه و آمریکا ریشهای است اما منافع مشترک دو کشور اجازه نداده که اختلافات گذشته دو طرف به قطع دائمی روابط دو کشور منجر شود. ترکیه به سرمایهگذاریهای کوتاهمدت آمریکا و دیگر شرکتهایی که از سوی آمریکا هدایت میشوند متکی است و آمریکا هم برای وزنداشتن در خاورمیانه و دورنگهداشتن روسیه از آنکارا باید به روابط خود با این کشور ادامه دهد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.