|

بازگشت آمریکا به برجام

سعید امیر

دونالد ترامپ در موضعی جدید اعلام کرد بدون پیش‌شرط و در هر مکان و هر زمان آماده مذاکره و گفت‌وگو با ایران است. اینکه ترامپ بدون پیش‌شرط‌های 12گانه (که قبلا وزیر خارجه آمریکا رسما اعلام کرده بود) حاضر به مذاکره شده، محصول دو چیز است؛ نخست ساختار برجام، دوم خصوصیات شخصیتی و محیط روانی ادراکی رئیس‌جمهور آمریکا. بعد از خروج آمریکا از برجام، بسته پیشنهادی اروپا به ایران و اصرار قدرت‌های اروپایی بر حفظ برجام ورای تصور ترامپ بود چون فشارهای سیاسی و اقتصادی ایشان بر ایران را به‌طور چشمگیر کاهش می‌داد، بنابراین برجام بدون آمریکا و با حضور اروپا محدودیت خاصی که ترامپ دلخوش به آن باشد، بر استراتژی ایران وارد نمی‌کرد. این موضوع از مزیت‌های برجام است که ترامپ با خروج از آن قادر به رفع تأثیرات سیاسی و حقوقی برجام نبوده و با عقب‌نشینی از شروط 12گانه، مذاکره بدون پیش‌شرط را به ایران پیشنهاد داده است. از طرفی خصوصیات شخصیتی ایشان توافق‌ها و موفقیت‌های دولت اوباما در حوزه سیاست خارجی را برنمی‌تابد توافق‌های آمریکا باید به‌نام ترامپ ثبت شود تا ایشان پرستیژ داخلی خویش را ارتقا داده و توافق‌های بین‌المللی را محصول نقش‌آفرینی شخصیت خویش قلمداد کند. روی کارآمدن ترامپ برای برجام یک بدشانسی محض بود. با گفت‌وگو و مذاکره می‌توانیم با وجهی دیگر ایشان و آمریکا را غیرمستقیم متعهد به اصول برجام کرده و مختصات خروج آمریکا از برجام را بی‌اثر کنیم. همه ملاحظاتی را که ایران درباره آمریکا در برجام تعبیه کرده بود اکنون می‌توان با مذاکره مستقیم در فرایندی هوشمندانه برگرداند. در صورت مذاکره با آمریکا بخش اعظمی از امتیازاتی که باید بدهیم با نظارت‌ها و شفافیت‌های هسته‌ای که هم‌اکنون در چارچوب برجام در قبال اروپا ملزم به رعایت آن هستیم، هم‌پوشانی خواهد داشت. بنابراین در حوزه هسته‌ای آمریکا قادر به کسب امتیاز جدیدی نخواهد بود که این امر وزن برد ایران در توافق برد-برد را سنگین‌تر خواهد کرد. نکته مهم این است که فرصت به‌وجودآمده در راستای ارائه‌ندادن پیش‌شرط از سوی ترامپ را نباید با ارائه پیش‌شرط از سوی ایران با عنوان رعایت برجام از دست بدهیم. دلیل آن هم مشخص است؛ ترامپ روی برجام و هر توافق دولت اوباما آلرژی دارد و پیش‌کشیدن پیش‌شرط از سوی ایران با عنوان رعایت برجام به منزله عدم مذاکره و گفت‌وگو خواهد بود چراکه قطعا از سوی آمریکا پذیرفته نخواهد شد. یقینا مذاکره با آمریکا در حضور پیش‌شرط‌های 12گانه ترامپ نه با اصول و مبانی جمهوری اسلامی هم‌خوانی داشت و نه در راستای منافع ملی بود، اما اکنون مذاکره و گفت‌وگو با ترامپ بر هیچ‌کدام از اصول سیاست خارج ایران خدشه‌ای وارد نخواهد کرد چراکه بدون پذیرفتن هرگونه پیش‌شرطی مقتدرانه و عزت‌مندانه وارد مذاکره خواهیم شد و منزلت و جایگاه بین‌المللی جمهوری اسلامی به‌عنوان کشوری که دائما در پی نفی کشورهای سلطه بوده، متزلزل نخواهد شد. اتفاقا با گفت‌وگو و مذاکره یکی از اصول مهم جمهوری اسلامی در عرصه سیاست خارجی یعنی اصل صلح‌طلبی عینیت یافته و بازتاب سازنده‌ای در خنثی‌کردن تصویر منفی ایران‌هراسی در عرصه بین‌الملل خواهد داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.