آقای رئیسجمهور! جهان ورزش گلف نیست
دیوید ایگنشس. ستوننویس واشنگتنپست
در طول 18 ماه گذشته جیم متیس، وزیر دفاع و سایر مقامات ارشد امنیت ملی آمریکا، کمتر در مجامع عمومی ظاهر شدهاند و سعی میکنند در سکوت کامل به ترامپ مشاوره دهند؛ اما همین مشاورههای نه خیلی کلیدی نیز روزبهروز کاهش مییابند. دلیل مشخصی دارد؛ رئیسجمهوری آمریکا فردی خودرأی است و هر روز که از عمر ریاستجمهوری او میگذرد، در قضاوتها و تصمیمگیریها خودمحورتر میشود. نشست سران هلسینکی بهوضوح ثابت کرد ترامپ فکر میکند در حوزه سیاست خارجی خود بهترین مشاور است. این سنت مرسوم است که در جهان هرگاه میخواهد چنین رویداد مهمی اتفاق بیفتد، پیش از آن بهعنوان مقدمه یک فرایند میانجیگری آغاز میشود و سپس آن نشست و مذاکره انجام میشود. اما درباره دیدار سران آمریکا-روسیه که هفته گذشته در هلسینکی فنلاند انجام شد، چنین مقدمهای وجود نداشت. شورای امنیت ملی آمریکا، نه پیش از اجلاس کاری برای آمادگی آن انجام داد و نه بعد از آن در جریان نتایج این دیدار قرار گرفت. ترامپ ترجیح داد تنها برود و با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، دیدار کند؛ دیداری صوری. هیچ اعلام رسمیای درباره نتایج این دیدار صورت نگرفت و هر مسئولی که میخواهد بداند در آن دیدار چه گذشت، فقط باید به سراغ توییتهای رئیسجمهوری و توضیحات سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید برود. نیوت گینگریچ، رئیس پیشین مجلس نمایندگان و یکی از نزدیکترین مشاوران غیررسمی ترامپ، دراینباره گفت: «مشکل اصلی این است که ترامپ یک بازیکن گلف است. او ورزشهای انفرادی را دوست دارد و هرگز در هیچ ورزش تیمی تمرین نکرده است. با این حساب، سایر اعضای تیم او باید این نکته را بدانند که دارند چه ورزشی را بازی میکنند». در رشته ورزشی گلف، این فقط شما هستید و توپ. مشکل عمده نیز در همین نکته است. جهان، ورزش گلف نیست. دنیا فوقالعاده پیچیدهتر از آن است که فقط یک شخص به تنهایی بتواند همهچیز آن را کنترل کند. گینگریچ از بابت اینکه ترامپ درباره موضوعات مربوط به روسیه از نزدیک با مسئولانی همچون ژنرال جوزف دانفورد، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، مشورت نکرده است، اظهار ناراحتی کرد. دانفورد بر کار بیش از یک میلیون سرباز آمریکایی که در بیرون از مرزهای این کشور حضور دارند، نظارت میکند. اکثر مقامهای ارشد دولت آمریکا همین حس را دارند و از اینکه ترامپ درباره تصمیمگیریها با آنها مشورت نمیکند، ناراحت هستند. اما این مقامات از ترس اینکه مبادا در صورت انتقاد از رئیسجمهوری بیدرنگ همچون رکس تیلرسون، وزیر خارجه پیشین، برکنار شوند، ترجیح میدهند سکوت اختیار کنند. بنابراین ترامپ تنها زمانی به شما اعتماد دارد که همعقیده او باشید. اگر نباشید، از شما سلب اعتماد خواهد کرد. پس میتوان به ترامپ نزدیک شد، اما نه خیلی زیاد؛ با چنین رئیسجمهوری، مشاوران برجسته او چهکار از دستشان ساخته است؟ جیمز متیس بهعنوان یک ژنرال چهارستاره بازنشسته که همه اعضای کنگره بدون استثنا برای او احترامی فوقالعاده قائل هستند، وظیفهای بسیار خطیر در این حوزه دارد. در سال نخست ریاستجمهوری ترامپ، متیس یک خودی بسیار تأثیرگذار درون حلقه مردان دولت او بود. او ترامپ را متقاعد کرد قانون شکنجه زندانیان در موارد خاص اشتباه است. متیس حتی طرح یک حمله کوچک نظامی به کرهشمالی را هم خطرناک خواند و آن را متضمن پیامدهایی ناخواسته دانست. البته نمیتوان تصور کرد که ترامپ همیشه شنونده توصیههای وزیر دفاع است. ترامپ جزء افراد دمدمیمزاج به حساب میآید، اما درباره چگونگی ادارهکردن وزارت دفاع آمریکا، آزادی کامل را به ژنرال متیس سپرده است. متیس هم در مقابل سعی میکند بهنرمی و خیلی محتاطانه توصیهها و پیشنهادهای خود را آرامآرام به گوش ترامپ برساند و اما مایک پمپئو، وزیر خارجه، هم نجواکننده در گوش ترامپ است. پمپئو یکی از افراد حلقه داخلی ترامپ است. او هم، از حیث چهره ظاهری و هم، از حیث رفتار و خصوصیات اخلاقی بسیار به ترامپ شباهت دارد. در رابطه با موضوع دو کشور کرهشمالی و ایران که مهمترین و بلندپروازانهترین چالشهای دولت ترامپ محسوب میشوند، پمپئو افسر ارشد عملیاتی دولت ترامپ است. اما پرسش اساسی این است که آیا ترامپ آزادی عمل بیحدوحصر را به پمپئو خواهد داد تا بتواند راهبردی مشخص درباره این دو موضوع مهم که نهتنها برای کشور آمریکا، بلکه برای جهان از اهمیت خاصی برخوردار هستند، تهیه و تنظیم کند. اما اگر ترامپ با پمپئو بجنگد، خود را غرق کرده است. معمای دیگر دوران پساهلسینکی در کاخ سفید، جان بولتون، مشاور امنیت ملی ترامپ، است. بولتون معتقد است که باراک اوباما، رئیسجمهوری پیشین آمریکا، برعکس ترامپ در هر تصمیمگیری تأمل و مشورت گستردهای میکرد و برای انجام هر کاری بیش از اندازه مقدمهچینی داشت. بولتون با همین عقیده عامدانه حلقه شورای امنیت ملی را تنگ و تنگتر میکند و نشستهای رسمی کمتری در این شورا تشکیل میدهد. بولتون ترجیح میدهد که نشستهای شورای امنیت ملی در سطحی محدود و فقط با حضور متیس، پمپئو و ترامپ تشکیل شود. بولتون از تشریفات اداری یا همان بوروکراسی بیزار است؛ اما بههرحال او برای سروکلهزدن با بسیاری از موضوعات حساس و بغرنج نیاز به این بوروکراسی دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.