|

ارز مسافرتی در رفت‌و‌برگشت

«نحوه پرداخت ارز مسافرتی تا چند روز آینده مشخص می‌شود. بانک مرکزی پیشنهادهای جدیدی برای اصلاح نحوه پرداخت ارز مسافرتی مطرح کرده که در ستاد اقتصادی دولت در دست بررسی است»؛ این سخنان روز گذشته مهدی کسرائی‌پور، مدیرکل سیاست‌ها و مقررات ارزی بانک مرکزی بود. او در حالی این سخنان را مطرح کرد که احمد اصغری، رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران، در گفت‌وگو با ایرنا از توقف فروش ارز مسافرتی در همه بانک‌های عامل خبر داد و گفت: این صدور رسمی بانک مرکزی است و به همه بانک‌ها نیز ابلاغ‌ شده است. اگر به دنبال جایگزین‌کردن صنعت گردشگری به ‌جای صنعت نفت هستیم، نباید فقط شعار بدهیم. بسیاری از طرح‌های گردشگری مانند بوم‌گردی نیمه‌کاره رها شده‌اند و گویا متولیان این امر اعتقادی به پیشرفت این حوزه ندارند». او همچنین از مدیران سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌ دستی و گردشگری خواست تا برای توسعه گردشگری از پتانسیل‌ها و توانایی‌های بخش خصوصی کمک بگیرند. به‌هرحال نگرانی مسافران از توقف پرداخت ارز مسافرتی طبیعی است؛ چراکه اکنون برای سفرهای خود تا هزار یورو با نرخ رسمی دریافت می‌کنند که در مجموع هزینه‌ای حدود پنج‌ میلیون تومان برای آنها دارد؛ درحالی‌که قیمت هر یورو در بازار تا ۹‌هزارو ۶۰۰ تومان رسیده و درمجموع هزینه تأمین هزار یورو با ارز آزاد تا ۹‌میلیون‌و ۶۰۰ ‌هزار تومان می‌رسد که اختلاف چهار‌میلیون‌و ۶۰۰‌ هزار‌تومانی را نشان می‌دهد. همین اختلاف البته موجب افزایش تقاضا برای سفر و البته برگرداندن ارز دریافتی و فروش آن در بازار آزاد و به‌نوعی دلالی در ارز مسافرتی شده است. این روزها منتقدان بارها خواستار تغییر در نحوه پرداخت ارز مسافرتی با توجه به حجم بالای خروج ارز و ارزانی آن در مقایسه با نرخ بازار آزاد شده بودند. در‌‌این‌حال تاکنون از سوی مسئولان پیشنهادهای مطرح‌شده برای جایگزینی روش فعلی پرداخت ارز اعلام نشده که بعید نیست با قطع روند فعلی، ادامه پرداخت به بازار ثانویه ارز در سامانه نیما منتقل شود. در این سامانه گروه سوم کالایی که واردات غیرضروری هستند، براساس نرخ رقابتی بین عرضه‌کننده و متقاضی معامله را انجام می‌دهند. خبرها از این حکایت دارند که نرخ دلار در این معاملات تا هفت‌هزارو ۵۰۰ تومان رسیده است. بااین‌حال آرش نورآقایی، پژوهشگر و کارشناس حوزه گردشگری، سفر را حق شهروندان می‌داند و با بیان اینکه اولین تحلیلی که از موضوع ارزی می‌شود، تحلیل اقتصادی است؛ اما فکر می‌کنم باید به جنبه‌های دیگر آن نیز توجه شود، به «شرق» گفت: «سفرکردن یک حق است. حتی در قرآن نیز به آن اشاره شده و آمده است در زمین سفر کنید که البته این جمله با گفته‌های برخی از کارشناسان که می‌‌گویند در خانه‌ هم می‌توان سفر کرد، کمی متفاوت است و دین اسلام نیز به سفرکردن تأکید دارد؛ به‌طوری‌که گفته شده در زمین سفر کنید، نه در خانه خودتان یا فقط شهر و کشورتان. در حقیقت انسان‌ها حق دارند در دنیا سفر کنند. امروزه در قوانین مدرن نیز سفر‌کردن جزء مسئولیت و حق محسوب می‌شود. اگر ارز مسافرتی جزء این تسهیلات در نظر گرفته‌شده و مبتنی بر این تفکر باشد که من بعید می‌دانم کار درستی بوده و باید به آنها دست‌مریزاد گفت؛ هرچند تابه‌حال کشوری را ندیده‌ام که این‌طور برای سفر به شهروندان خود تسهیلات ارائه دهد. به نظر من این ناشی از یک اقتصاد بیمار و ناسالم است که این اتفاق می‌افتد. کشورهای دیگر که مسافرت را حق شهروندان می‌دانند، تسهیلاتی از نوع دیگری مانند همکاری بین دو کشور یا تخفیف‌های ویژه برای مسافران داخلی و خارجی ارائه می‌دهند یا در بخش خصوصی قیمت بلیت هواپیما و هتل را کم می‌کنند تا تسهیلات سفر را برای شهروندانی که می‌خواهند سفر کنند، مهیا کنند». او در پاسخ به این سؤال که چقدر فروش ارز مسافرتی کار درستی بوده است، می‌گوید «مشاهدات نشان می‌دهند که هر زمان به مسافران ارز دولتی پرداخت کردیم، نتوانستیم آن را به‌درستی مدیریت کنیم و فساد ایجاد شده؛ به‌طوری‌که خیلی از مردم که قصد سفر نداشتند، با پرداخت ارز دولتی بلیت خریده و با آژانس‌‌ها هماهنگ می‌کردند تا ارز مسافرتی دریافت کنند. این سیستم ما را به سمت فساد می‌برد و باید مکانیسم دیگری برای آن در نظر گرفت».او در ادامه با بیان اینکه زمانی که راهکار موقت شکست می‌خورد، صورت‌مسئله را پاک می‌کنیم، می‌افزاید «از ابتدا پرداخت ارز مسافرتی اشتباه بوده؛ اما این‌طور حذف‌کردن آن نیز اشتباه است و این نشان می‌دهد همه جوانب در نظر گرفته نشده».این پژوهشگر اظهار می‌کند «دولت حق‌شان را نداده؛ به‌همین‌خاطر اعتقاد دارند یک ریال هم بتوانند از دولت بگیرند، یک ریال است و حتی اگر بشود یک ریال هم از آنها گرفت، باید این کار را انجام دهند و کمتر کسی را می‌توان پیدا کرد که هنگام سفر ارز مسافرتی دریافت نکرده باشد؛ حتی کسانی که شرایط مالی خوبی دارند یا کسانی که برنامه سفر ندارند و زمانی که متوجه ارائه ارز مسافرتی می‌شوند، سعی دارند هر طور شده از این تسهیلات استفاده کنند». نورآقایی در پاسخ به این سؤال که متوقف‌شدن فروش ارز مسافرتی چه تأثیری می‌تواند در حوزه گردشگری داشته باشد، می‌گوید فکر می‌کنم تأثیر چندانی نداشته باشد. معادلات در‌این‌زمینه بسیار پیچیده است. هنگامی که قیمت بلیت هواپیما افزایش ناگهانی پیدا کرد، بسیاری فکر می‌کردند تعداد سفرهای هوایی کاهش پیدا می‌کند؛ اما تعداد سفرهای هوایی تغییر چندانی نکرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.