به بهانه برگزاری نمایشگاه عکس آوا، اثر مهدی فتاحیه
بیگبنگهایی که اتفاقی نیستند
محمود نورایی: آثار مهدی فتاحیه را میتوان بر اساس دو منظر هنر عکاسی مورد بازخوانی قرار داد. اگر نابگرایی در آثار او را ملاک قرار دهیم، باید آثارش را در ادامه جریان هنر مدرنیسم و گرایشهای بیان هنر برای هنر خوانش کنیم. از سوی دیگر اگر بخواهیم تعامل و رابطه متقابلی که اثر با ذهن مخاطب برقرار و ایجاد مفهوم در ذهن بیننده میکند، نگاه کنیم، درمییابیم که میتوان آثارش را در زمینه عکاسی پسامدرنیستی و گرایشهای هنر مینیمال نیز خوانش کرد. مهدی فتاحیه در آثاری که در گالری شهر کتاب به نمایش گذاشته، ماهیتی از عکاسی را پیشروی مخاطبان قرار داده که شکل انتزاعی و مینیمال آن به سوژه، بیش از همه قابل رؤیت است. او در آثارش نوعی بیگبنگ را به نمایش درآورده که جدا از جنبههای زیباشناسی، نوعی روایت از جهانی خودساخته و اتفاقی را به نمایش درآورده که بیان مستقل خود را دارند. این آثار چشمنواز میتوانند یک سکوت کیهانی، انفجار یک بمب اتمی، شکلگیری یک جنین و حتی مهبانگی کهکشانی را در ذهن متبادر و حتی نوا و آواهایی این رخداد را به مخاطب القا کنند. فتاحیه اگرچه در آثارش تلاش داشته تا گوشهای از نادیدههای طبیعی را پیشروی مخاطب قرار دهد، اما نوع بازی با نور او در عکسهایش تلاشی در جهت بیان مفهوم است. مجموعه آثار او را میتوان به آثار سیاهوسفید و رنگی تقسیم کرد. آثار سیاهوسفید او نگاهی است انتزاعی به یک وضعیت ناپایدار که به شکل یک تست رورشاخ (آزمون روانی فرافکن که در آن افراد مورد معاینه، تلقی خودشان را از لکههای عجیبوغریب جوهر میگویند) به نمایش درآمده است. این دسته از آثار مهدی فتاحیه بهگونهای است که مخاطب میتواند تعابیر مختلفی از آن داشته باشد. یک مخاطب میتواند در این آثار پوسیدگی یک قلب را شاهد باشد یا زایش سفیدی از میان سیاهی را بازتعریف کند. در این دسته آثار، ترکیب سیاهوسفیدها و خاکستریهایی که به دست آمده در درون خود نهتنها احساس امید دارند، بلکه فرمهای دورانی ایجادشده، نوعی موسیقی حیات را در گوش مخاطب زمزمه میکنند. مجموعه آثار رنگی فتاحیه نیز اگرچه ماهیتا با آثار سیاهوسفید او در ارتباط هستند، اما وجود نور و رنگ در این دسته از آثار خوانش آنها را متفاوتتر کرده است. این دسته از آثار فتاحیه رویکرد انتزاعی خود را نزدیک به شیوه هنری اکسپرسیونیسم انتزاعی (abstract expressionism) کرده و هنرمند برای القای هیجانات خود از رنگهای تند و اشکال کجومعوج بهره گرفته است. این آثار که عاری از طبیعتگرایی هستند، حالات عاطفی را هرچه روشنتر و صریحتر بیان میکنند و بیننده تصاویر را به کشف عمیقتری رهنمون میکنند تا مخاطب خود به آن معنی دهد. اما عمل عکاسی فتاحیه از چنین سوژه جسورانهای درواقع بسیار مینیمالیستی و سادهگرایانه است؛ زیرا وقتی به اصول اولیه عکاسی بازگردید، به مواردی مانند نور، سایه و خطوط میرسید که بیننده را به سمت زیبایی آن جلب میکند و هرچه این زیبایی در بیان موجزتر ارائه شود، نوعی شاعرانگی تصویری را پیش چشم مخاطب قرار میدهد. بهطورکلی آثار فتاحیه نگاهی انتزاعی و ساده را به همراه دارند که بیان درونی آنها میتواند برای هر مخاطب دارای تعاریف گوناگون و حتی کوتاه و طویل باشد؛ بیانی که در دنیای امروز و ایجاد دیالوگ بین اثر هنری و مخاطب ضروری به نظر میرسد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.