|

مزایای سیستم آموزش المپیاد زیست‌شناسی

پیام گنجگلی. مدیر دپارتمان المپیاد زیست‌شناسی در مدارس

سیستم آموزش المپیاد زیست‌شناسی، با وجود پیچیدگی‌های ساختاری، یکی از مؤثر‌ترین شیوه‌های آموزشی است، به‌صورتی‌که می‌توان مزایای زیادی را نسبت به آموزش رسمی کشور برای آن برشمرد که در ادامه، به پاره‌ای از این موارد به اختصار اشاره می‌شود:

1- آموزش مبتنی‌بر فراگیران: یکی از اثربخش‌ترین شیوه‌های آموزش، آموزشی است که مبتنی‌بر تلاش مستمر فراگیران یا دانش‌آموزان باشد. در المپیاد زیست‌شناسی به علت حجم مطالب زیاد، مدرس هر مبحث برخلاف معلم در نظام آموزش‌وپرورش رسمی، فقط می‌تواند نقش راهنما را برعهده داشته باشد و عمده‌ فرایند یادگیری و رمزگشایی برعهده دانش‌آموز است. این شیوه آموزشی موجب خودباوری دانش‌آموز و جوشیدن چشمه‌های خلاقیت و دانایی در وی می‌شود. 2- تأکید بر آموزش عملی: از آنجا که فعالیت‌های عملی یکی از ارکان اصلی آموزش علوم تجربی محسوب می‌شود، در آموزش المپیاد زیست‌شناسی توجه ویژه‌ای به این بخش مهم شده است. دانش‌پژوهان جوان در راستای نیل به موفقیت و کسب مدال، بخشی از امتیازشان از طریق آزمون‌های آزمایشگاهی و سنجش مهارت‌های عملی لحاظ می‌شود. متأسفانه فعالیت‌های آزمایشگاهی فارغ از هرگونه شعار در نظام آموزش‌وپرورش رسمی کشور برخلاف شیوه‌ آموزش المپیاد، فاقد جایگاه اساسی در مدارس و گزینش ورود به دانشگاه‌هاست. 3- آزمون‌های فرامحتوا: بیشتر سؤالات آزمون‌های المپیادی به صورت فرامحتوا و با تأکید بر سنجش قدرت تحلیل دانش‌پژوهان طرح می‌شود و حفظ‌کردن متن کتاب بدون تحلیل، فاقد اثربخشی در کسب نتیجه مطلوب است. خوشبختانه این شیوه‌ طراحی آزمون علاوه‌بر ژرفایش یادگیری، موجب عدم تولید کتاب‌های به ظاهر کمک‌آموزشی و عدم استقبال سوداگران آموزشی به بازار المپیادها شده است. 4- منابع علمی معتبر: از آنجا که المپیاد زیست‌شناسی ساختاری بین‌المللی دارد و برگزیدگان، فرصت حضور در مسابقات معتبر در سطح جهانی را دارند، دانش‌‌پژوهان جوان، ناگزیر به مطالعه‌ منابع علمی روز هستند. هرساله با تغییر و توسعه‌ محتوای علمی کتاب‌های مرجع، با توجه به سرعت توسعه علوم ‌تجربی، در سیستم آموزش المپیاد، ما شاهد تربیت دانش‌پژوهانی هستیم که برای ورود به مقاطع تحصیلی بالاتر، دارای دانشی به‌روز در مقایسه با دیگر دانش‌آموزان هستند. 5- رشد و شکوفایی دانش‌پژوهان: شیوه‌ آموزشی جزء به کل در آموزش المپیاد زیست‌شناسی به دانش‌پژوهان قدرت استنباط علمی پدیده‌ها را می‌دهد، به صورتی که اگر قرار است پدیده‌ای را مطالعه کنند، با بررسی جزئی‌ترین ابعاد در حد مولکولی و سلولی می‌توانند با شهامتی که لازمه‌ فعالیت‌های علمی است، ماهیت آن پدیده را تا حدودی درست توصیف کنند، درصورتی‌که در آموزش‌وپرورش رسمی، هرگز دانش‌آموزان طعم شیرین کشف پدیده‌های علمی را از طریق درک جزئیات و به‌کارگیری روش علمی به معنای واقعی نمی‌چشند. متأسفانه در سال‌های اخیر نقدهایی غیرکارشناسانه‌ فضای آموزش کشور را علیه آموزش المپیاد ملتهب کرده است که در پایان توصیه می‌شود از آنجا که مدیریت آموزشی و بررسی فرایندهای یادگیری، دانشی تجربی است، سزوار است از روش‌های علمی مبتنی‌بر تحلیل‌های آماری در مقام مقایسه با دیگر روش‌های آموزشی مرسوم در مورد اثربخشی و برون‌دادهای آن، فارغ از هرگونه نظر شخصی یا احساسی قضاوت کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.