|

عرصه حیرت از علم «برای همه»

عباس عباس‌روح‌اللهی . مدرس المپیاد زیست‌شناسی

المپیاد زیست‌شناسی عرصه نخبگان است و برندگان این رقابت، به‌هرحال نخبه شمرده خواهند شد، اما آیا باید رقابت در المپیاد زیست‌شناسی را به کسانی محدود بدانیم که پیش‌تر (مثلا در مدارس استعدادهای درخشان) به‌عنوان نخبه پذیرفته ‌شده‌اند؟ در سال‌های اخیر خوشبختانه این محدودیت کم‌رنگ‌تر شده و بسیاری از مدرسه‌های عادی نیز امکان و فرصت برابر برای شرکت در رقابت المپیاد زیست‌شناسی را برای دانش‌آموزان خود فراهم کرده‌اند. به‌جز اینکه بسیاری از این دانش‌آموزان توانسته‌اند در کنار رقیبانی بدرخشند که از مدرسه‌های استعدادهای درخشان برخاسته‌اند، می‌توان فرصت آموزش المپیاد زیست‌شناسی را به‌عنوان سبکی از آموزش زیست‌شناسی در نظر گرفت که کمتر پایبند قید حفظیات کنکوری است و بیشتر به درک و شناخت و مفاهمه با جهان زنده می‌پردازد. باوجوداین هنوز هم نگاه بسیاری از مدرسه‌های عادی به آموزش المپیادی چندان مثبت نیست، زیرا این تجربه را به حال نتایج دانش‌آموزان خود در کنکور سراسری مفید نمی‌دانند. شاید بسیاری از دست‌اندرکاران امر آموزش این روزها فراموش کرده‌اند که آموزش معطوف به کنکور نیست و زندگی دانش‌آموزان نیز با کنکور پایان نمی‌پذیرد. با توجه به مشاهده اثرات بسیار مثبت آموزش علوم با سبک المپیاد در سال‌های تدریس اینجانب، گمان می‌کنم برخورداری و در معرض قرارگرفتن علاقه‌مندان این حوزه به‌صورت عمومی‌تر، از جمله حقوق حقه دانش‌آموزان در سراسر کشورمان است، ولی درعین‌حال باید به ابزارهای لازم برای این مهم بسیار دقیق نگاه کرد. باور غالب در جامعه آموزش‌دهندگان دوره اول و دوم متوسطه، تسلیم محض در مقابل غول بی‌شاخ‌ودم کنکور است و متأسفانه در این راه همه توش و توان و استعداد دانش‌آموزان را از همان سال‌های ابتدای دوره متوسطه در این مسیر هزینه می‌کنیم و راه‌یافتگان به دانشگاه در صورت به‌نتیجه‌نرسیدن به آنچه که برایشان ترسیم شده است کاملا بی‌رمق و بی‌انگیزه بقیه مسیر چهارساله را طی می‌کنند تا به خیل بزرگ بی‌کاران بپیوندند. برانگیختن ذوق و شوق و تحیر از هرآنچه تا به حال از علوم مکشوف شده و عظمت آنچه که هنوز ناپیداست، در سبک آموزش‌های رسمی و سنتی مدارسمان گم شده که اگر چنین بود نیازی به کار جداگانه در قالب آموزش‌های المپیادی ضرورت نمی‌یافت. آموزش به سبک المپیاد مجالی است برای به‌تصویرکشیدن کاخ زیبای علم در یک فضای سیال و خلاقانه که امکان پرسشگری و انتقاد و شک برای مخاطب به رسمیت شناخته شده است. در این مسیر از مخاطب انتظار می‌رود با نگاهی تحلیلی و نقادانه به حل مسئله بپردازد و به‌تدریج به اعتمادبه‌نفسی دست یابد که لازمه توفیق تحصیل علوم است. وضعیت موجود آموزش رسمی بنابر اذعان غالب صاحب‌نظران مطلوب نیست، پس چرا نباید در بهترکردن شرایط با روش‌های مختلف بکوشیم. به نظر نگارنده، رقابت المپیاد فراهم‌کردن فرصتی است برای یافتن بیشتر و عمیق‌تر ظرایف و دقایقی که همگان را بر سر شوق آورده و به زندگی معنای بهتری می‌دهند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.