المپیاد و آموزش چندوجهی
مهگل مشکاتی* . عبدالرضا راعي**
نظام آموزشوپرورش زمانی موفق خواهد بود که به رشد چندوجهی استعداد دانشآموزان بپردازد. هر دانشآموز چهبسا در کنار دروس معمول مدرسه، استعداد و تواناییهایی داشته باشد که رشد و پرورششان از بزرگترین رسالتهای سیستم آموزشی ماست، اما معمولا این استعدادها در دروس معمول نادیده گرفته شده و فدای چارچوب خشک و کنکورزده این روزها میشوند.
این استعداد و توانایی گاه بهصورت علاقه به رشتههای ورزشی است، گاه کارهای هنری، گاه نویسندگی و...، اما در این میان دانشآموزانی هستند که خلاقیتی قوی در مطالعه و چالش مطالب علمی تخصصی و توانایی خارقالعادهای در تحلیل و آنالیز مباحث تئوری و عملی دارند. این قسم دانشآموزان با تمام وجود عاشق و تشنه فراگیری و غرقشدن در مطالب علمیاند و حمایت و ایجاد بستر مناسب برای آنان به منظره رشد دانشمندان کوچکی است که در آینده میتوانند درهای بزرگی از علم را بگشایند یا دستکم مرزهای دانش را ولو اندکی جابهجا كنند. این دانشآموزان همان دانشآموزانی هستند که به المپیادهای علمی علاقهمند میشوند و بهواسطه آن خود را در آموختن مطالب تخصصی علمی، تحلیل مباحث، آنالیز دادهها و خلاقیتهای علمی تئوری و عملی پرورش میدهند. ازاینرو حمایت و ایجاد امکانات آموزشی برای اینگونه دانشآموزان در مدارس بسیار حیاتی است و عدمتوجه مدیران مدارس به این مسئله به بهانههای گوناگون معادل سرکوب و ازدستدادن دانشمندان کوچکی است که با بیراههرفتن به دنبال آنها میگردیم. بنابراین اگر رسالتهای اصلی آموزشوپرورش را دوباره پیش چشم آوریم و درباره رسالت شخصی مدیران مدارسی که تنها درصد قبولی کنکور را معیار موفقیت خود میدانند مطالعه کنیم، نتیجه میگیریم که وزارت آموزشوپرورش و نیز تمام مدارس وظیفه دارند نهایت تلاش خود را در راستای آموزش مناسب المپیاد انجام دهند و با این کار بزرگترین و ارزشمندترین سرمایه علمی را به دانشآموزان خود هدیه دهند؛ سرمایه گرانبهایی که در عرصه عمل، منتهی به ورود دانشآموز به فرایند المپیاد خواهد شد. المپیادیبودن معنایی عمیقتر از یک واژه دارد و میتوان گفت نوعی سبک زندگیکردن است. دانشآموزان المپیادی یاد میگیرند هر پدیده را از بنیان بنگرند و به دنبال چراییها بگردند. المپیادیها در محیط آزمایشگاه بهصورت عملی پدیدهها را به چالش میکشند، به همین علت این افراد روزبهروز خلاقتر میشوند و در نهایت یاد خواهند گرفت که چگونه پژوهش کنند یا به داوری و سنجش یافتههای علمی بنشینند و این همان کاری است که اهل دانشگاه باید آموخته باشند. این دانشآموزان گرچه نظام معمول آموزشوپرورش انتظاری ندارد، اما به پیشباز مهارتهایی میروند که مطلقا در محیط آکادمیک به کار میآید؛ مثلا نگاه دقیقتری به طبیعت دارند، زیرا به دنبال شناسایی سرچشمه سلسلهوقایع پدیدهها هستند و البته یاد میگیرند میان شاخههای مختلف علوم، روابط منطقی و کاربردی برقرار کنند. این روابط تنها بین علوم نظری نیست، بلکه نگاه بنیادین، دقیق و خلاق این افراد در علوم اجتماعی، فلسفه و حتی هنر نیز نمود مییابد و همین باعث میشود به افرادی چندبُعدی تبدیل شوند. * و ** مدرس المپیاد زیستشناسی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.