شادی موهن است!
علی علائی
«کارلوس آلبرتو گومز پریرا»، ملیپوش سابق تیم ملی فوتبال برزیل، در سالهایی که این کشور یکی از بدهکارترین کشورهای دنیا با رقم بدهی خارجی نزدیک به 300 میلیارد دلار و دچار مشکلات مالی، رفاهی و امنیتی متعدد بود و در سالهای مخوفی که برخی از افسران خودسر پلیس تشکیلاتی مخفی با نام نمادین «گارد آهنین» سازمان داده بودند و کودکان و نوجوانان خیابانی خیابانخواب را به زعم خود با فلسفه پیشگیری از رواج گنگستریسم و پیوستن احتمالی آنها به مافیای قدرتمند برزیل یا حداقل بزهکاریهای سازمانیافته و حرفهای خُرد، بیرحمانه در خیابانها به رگبار گلوله میبستند؛ بعد از تجربیاتی در مربیگری فوتبال ملی تیمهای کشورهای عربستان، کویت، امارات متحده عربی و آفریقایجنوبی؛ سمت سرمربیگری همواره زیر تیغ نقدِ تیم ملی فوتبال برزیل در مسابقات جام جهانی سال 1994 آمریکا را برعهده گرفت. در آن سالها هنوز «لوئیس ایناسیو لولا داسیلوا»، معروف به «لولا»، رهبر حزب کارگر برزیل، سیاستمدار پوپولیست و نه عوامفریب برزیلی، بهعنوان رئیسجمهور انتخاب نشده بود؛ رئیسجمهوری که یک دهه بعد با سیاستهای مؤثر رشد و توسعه اقتصادیاش موجبات جهش سریع اقتصادی این کشور را فراهم آورد و در مدتی کمتر از یک دهه برزیل را به یکی از قدرتهای اقتصادی نوظهور و پنجمین قدرت اقتصادی جهان بدل کرد. در چنین شرایطی تیم کارلوس آلبرتو تا پای فینال رسید و بعد از 120 دقیقه بازی سخت مقابل ایتالیا و کسب نتیجه صفر بر صفر، در زمانی که سرنوشت بازی به ضربات پنالتی کشیده شده بود، «روبرتو باجو»، ستاره محبوب فوتبال ایتالیا، آن پنالتی معروفش را گل نکرد و برزیل برای چهارمینبار قهرمان جام جهانی شد. کشور کارناوالها را بهیکباره شور، شعف، شادمانی و جشن فراگرفت؛ همان سالی که با قهرمانی برزیل، مردم فلکزده زیر خط فقرِ این کشور یک هفته در کوچهها و خیابانهای شهرهای آن رقص و شادی و پایکوبی کردند و «روماریو»، ستاره مؤثر و محبوب تیم ملی، به مدت یک هفته برای مردم محلههای فقیرنشین ریودوژانیرو حرکات نمایشی با توپ موسوم به «جینگا» بازی میکرد. در چنین حالوهوایی کارلوس آلبرتو در مواجهه با نقزدنهای رایج چپزدههای آمریکایلاتینی مدعی روشنفکری که این پیروزی را منتقدانه در مقابل مشکلات حاد اقتصادی و اجتماعی برزیل میگذاشتند و قصد نتیجهگیری سیاسی، اجتماعی دیگری داشتند، نقل به مضمون چنین واکنش نشان داد: «این قهرمانی مشکلات اقتصادی و بدهیهای خارجی کشور ما را حل نمیکند، ولی درعوض سبب عزت و غرور ملی مردم برزیل میشود!» آن روزها و در آن کشور کسی بابت این موضوع ملتش را «احمق» خطاب نکرد. نه در آن کشور و نه در هیچجای دیگر دنیا عملکرد این تیم پرطرفدار از چنین زاویهای مورد مقایسه قرار نگرفت، اما متأسفانه در این روزها و با وجود حضور آبرومند تیم ملی ایران و تحقق میسرشدن کار یکپارچه تیمی در بالاترین سطح رقابتها و نمایش صلابت تیم ملی کشورمان در این تورنمنت بزرگ و گروه موسوم به مرگ و گرفتن نتایجی که با بدشانسی از هر جهت، پذیرفتنی و خرسندکننده بود، اظهارات نسنجیده شخصی هنرمند، فرهنگی یا مزین به هر عنوان شیک و مجلسی دیگری، در مواجهه با هیجانات ملتی محروم از شادی که مشکلاتشان با مشکلات آن صاحبِ نظر، مشترک و حتی در مقام مقایسه سختتر نیز مینمود، باعث شد که ناگزیر واکنشی به این توهین و در قالب این یادداشت بروز پیدا کند. چنین گمان نمیرفت که در مخیله روشنفکرنماها نیز شادینکردن، آن هم بابت مشکلات شخصی هزینه تحصیل خارج از کشور فرزند ایشان! فضیلت باشد. جمعبندی مطلب فرصت مناسبی است برای سپاس از «کارلوس کیروش» که نشان داد بیشتر از بسیاری از مسئولان بهاصطلاح هموطن خودمان حمیت ملی، تعهد اخلاقی و تعصب خردورزانه دارد. تأکید چندباره او برای بالاتربردن پرچم ایران در این آوردگاه تراز اول جهانی با بذل بیدریغ و سخاوتمندانه دانش خود حتی در مقابل تیم ملی کشورش و نیز جنگندگی فرزندان قهرمان و دیسیپلینپذیر تیم ملی فوتبال کشورمان که مظلومیت مردمش غیرقابلانکار است، دستمریزاد دارد. تأثیر کارلوس کیروش در پتانسیلشناسی و روشمندی و نتیجهگرایی قابل تعمیم فعالیتش، مطمئنا تا مدتها موضوع پایاننامههای بسیاری در زمینههای علوم سیاسی، جامعهشناسی، انسانشناسی و مدیریت خواهد بود. قطعا روز خداحافظی با «کیروش» برای بسیاری از ایرانیان آکنده از لحظات سختی خواهد بود. شواهد امر برخلاف نظر مخالفان بر این مهم صحه میگذارد که او تابعیت قلوب یک ملت را به دست آورده و در حرفه جهانوطنیاش نیازی به اوراق تصدیقکننده ندارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.