|

رؤسای جمهوری روسیه و آمریکا رودررو با یکدیگر گفت‌وگو می‌کنند

دیدار هلسینکی؛ کارت برنده پوتین

ملاقات با رقبا و دشمنان با هدف روشن‌شدن اختلاف‌ها و تلاش براي حل‌وفصل مناقشه‌ها براي هر رئيس‌جمهور ايالات متحده امري ضروري است؛ اما ديدار پيش‌روي دونالد ترامپ و ولاديمير پوتين، رؤساي جمهور ايالات متحده و روسيه، در فنلاند نکته‌اي براي نگراني غرب دارد: اين دو، يک روح هستند در دو بدن. شايد تصور اوليه اين باشد که ترامپ در گفت‌وگوي محرمانه خود با رئيس‌جمهور اقتدارگراي روسيه برخي نگراني‌هاي متحدان نزديک خود را با پوتين در ميان خواهد گذاشت. حمله به اوکراين و اشغال کريمه از سوي حکومت روسيه که اعمال تحريم‌های بين‌المللي عليه روسيه را در پي داشت؛ از‌جمله اين نگراني‌ها خواهد بود؛ اما ترامپ قبلا موضع خود را در‌اين‌باره روشن کرد. او در نشست اخير سران گروه 7 در کبک کانادا به همتايان خود گفت شبه‌جزيره کريمه متعلق به روسيه است؛ چرا‌که مردم آن به زبان روسي صحبت مي‌کنند. البته اين نکته را هم نبايد فراموش کرد که مشاوران و نزديکان ترامپ قبل از آغاز رسمي دوره رياست‌جمهوري او وعده لغو برخي تحريم‌ها عليه مسکو را به مقام‌هاي روسي داده بودند. برخي نيز اميد دارند تا رئيس‌جمهور ايالات متحده در اين ديدار که چند روز بعد از نشست رهبران ناتو در بروکسل انجام مي‌شود، به پوتين گوشزد کند که در ناتو با جبهه‌اي متحد روبه‌رو است و نمي‌تواند شکافي در آن ايجاد کند؛ اما کيست که نداند ترامپ بارها تهديد به تجديدنظر رابطه آمريكا و ناتو کرده و در تازه‌ترين موضع‌گيري نيز در نشست گروه‌7 گفته بود که «ناتو به اندازه پيمان تجارت آزاد آمريكاي شمال (نفتا) ناکارآمد و منسوخ است». ترامپ تهديد کرده که در صورت موافقت‌نکردن کانادا و مکزيک براي مذاکره مجدد بر سر پيمان نفتا، ايالات متحده را از آن خارج خواهد کرد. رئيس‌جمهور آمريكا در قبال ناتو هم رويکردي مشابه دارد و با انتقاد از اينکه ديگر اعضاي ناتو تعهد خود براي تأمين هزينه‌هاي دفاعي ناتو را انجام نمي‌دهند، هشدار داده که در صورت ادامه اين روند واشنگتن در روابط خود با ناتو تجديد‌نظر خواهد کرد. مطمئنا رئيس‌جمهور آمريكا در ملاقات با پوتين به اين نکته نيز اشاره نخواهد کرد که حتي افراد منسوب‌به او در سرويس‌هاي اطلاعاتي آمريكا به وضوح باور دارند که شخص پوتين با هدف ضربه‌زدن به دموکرات‌ها و پيروزي ترامپ، در انتخابات رياست‌جمهوري سال 2016 مداخله کرده و همچنان به تلاش‌هاي خود براي تضعيف دموکراسي در آمريكا ادامه مي‌دهد. ترامپ علاقه‌اي ندارد تا مداخله روسيه در انتخابات آمريكا را پررنگ کند و هفته پيش نيز توييت کرده بود «روسيه باز هم تأکيد مي‌کند که در انتخابات رياست‌جمهوري ما مداخله نکرده است». اما ترامپ در اين ديدار باز هم پيروزي پوتين در انتخابات سؤال‌برانگيز اخير روسيه را تبريک خواهد گفت؛ همان‌طور که در ماه مارس و برخلاف توصيه مشاورانش چنين کاري کرد. ترامپ حتي با پيشنهاد بازگرداندن روسيه به گروه 7 شگفتي رسانه‌ها را برانگيخته بود. روسيه در سال 2014 و در پي حمله به اوکراين از گروه 8 اخراج شد. رويکردهاي ترامپ عليه متحدان اروپايي و نيز تمايل شخصي رئيس‌جمهور ايالات متحده براي بهبود رابطه با پوتين اصلي‌ترين عوامل نگراني غرب درباره ديدار پيش‌روي ترامپ و پوتين به شمار مي‌آيد. با نگاهي به کارنامه رؤساي ‌جمهور پيشين ايالات متحده ترديدي نيست که نمي‌توان ترامپ را رئيس‌جمهوري متعارف دانست. او هيچ‌گونه اعتقاد قلبي به حضور ايالات متحده در اتحاديه‌ها و ائتلاف‌ها ندارد و باور دارد که بي‌ثباتي‌هاي دائمي مي‌تواند براي کشورش يک مزيت باشد. تنش‌هايي که از زمان روي‌کار‌آمدن ترامپ ميان واشنگتن و متحدانش ايجاد شده، بدون‌شک خشنودي پوتين را در پي داشته است. هدف رئيس‌جمهور روسيه اين است که در جبهه غرب شکاف ايجاد كند و نفوذ روسيه را در مناطقي مانند خاورميانه، بالکان و کشورهاي حوزه بالتيک افزايش دهد. رئيس‌جمهور ايالات متحده همچنين تمايل خود را درباره لغو يک‌جانبه تحريم‌هايي که در پي حمله روسيه به اوکراين و انضمام کريمه به خاک روسيه عليه مسکو اعمال شده، نشان داده است. در‌صورتي‌که ترامپ اين تمايل خود را عملي کند، خشم متحدان اروپايي واشنگتن برانگيخته خواهد شد. اروپايي‌ها با وجود تحمل هزينه‌هاي زياد، حاضر شدند در اعمال تحريم عليه روسيه با ايالات متحده همراه شوند؛ اما اکنون ترامپ مي‌خواهد آنها را دور بزند. لغو مانور‌هاي نظامي ايالات متحده با مشارکت همسايگان غرب روسيه و خارج‌کردن نظاميان آمريكايي از اين کشور‌ها نيز از ديگر اقداماتي است که رضايت پوتين و خشم اروپا را برمي‌انگيزد. ديگر موضوع مناقشه‌برانگیز سوريه است. ترامپ به‌تازگی ابراز تمايل کرده که نيروهاي آمريكايي را از سوريه خارج کند و اين اقدام مي‌تواند سوريه را بيش از گذشته و در روزهايي که مذاکرات سياسي با هدايت روسيه در جريان است، در کنترل بشار اسد و مسکو و تهران، دو متحد کليدي‌اش قرار دهد. با‌وجود‌این آيا مي‌توان انتظاري از توافق در نشست هلسينکي داشته باشيم؟ شايد بتوان درباره رقابت موشکي روسيه و ايالات متحده اميدوار به حصول توافق بود. ترامپ و پوتين راحت‌تر از رؤساي‌ جمهور پيشين آمريكا و روسيه مي‌توانند براي جلوگيري از شدت‌يافتن رقابت هسته‌اي با هم همکاري کنند. پيمان استارت در سال 2021 منقضي مي‌شود و مذاکره بر سر تمديد آن در دستور کار خواهد بود. موضوع ديگر هم که انتظار مي‌رود توافقي اوليه بر سر آن حاصل شود، محدود‌کردن برد موشک‌هاي بالستيک و کروز دو کشور از 500 تا حداکثر پنج‌هزارو 500 کيلومتر است. منبع: نيويورک‌تايمز

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.