کشورهای اتحادیه اروپا درباره مهاجران به توافق رسیدند
دیوار بلند اروپا
رهبران اتحادیه اروپا پس از 10 ساعت مذاکره بیامان، از سد ایتالیا گذشتند و در نهایت صبح روز جمعه درباره گامهایی جدید برای سروساماندادن به اوضاع مهاجران به توافق رسیدند. کوتاهزمانی پیش از پایان نشست رهبران کشورهای اروپایی، دونالد تاسک، رئیس شورای اروپا، در صفحه توییتر خود از توافق کشورهای اروپایی درباره مهاجران خبر داد. ساعاتی پیش از آن، بهنتیجهرسیدن این نشست محل تردید بود، چراکه ایتالیا تهدید کرده بود که اگر کشورهای عضو اتحادیه اروپا در سروساماندادن به مهاجرانی که از طریق دریا به ایتالیا میرسند، به این کشور کمک نکنند، کل متن توافقنامه را وتو خواهد کرد. گرچه بسیاری از رهبران اروپایی از رسیدن به این توافق ابراز خرسندی کردهاند، اما توافقی که در نخستین ساعات صبح جمعه حاصل شد، هنوز فرسنگها تا احیای قوانین پناهندگی اتحادیه اروپا فاصله دارد؛ قوانینی که از زمان بحران مهاجران در سال 2015، کشورهای اروپایی بیشماری از آن عقبنشینی کردند. بااینحال این توافق نشانه اجماع کشورهای اروپایی درباره یکی از تفرقهبرانگیزترین موضوعات این بلوک است و فشارهای سیاسی را، بهویژه فشارها بر آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، کاهش میدهد. به نظر میرسد این توافق، هم پاسخی است به نگرانیهای کشورهای اروپایی درباره مرز و هم کشورهای ساحلی که بیش از همه تحتتأثیر بحران مهاجران قرار گرفتهاند. از آنسو رهبران کشورهای اروپایی با رسیدن به این توافق احتمالا میتوانند خواستههای ضدمهاجرتی درون کشورهایشان را هم رفعورجوع کنند و بعد از مدتها دراینباره به حس وحدت و اجماع میرسند. رهبران اروپایی در بیانیه پایانی خود اعلام کردند: «این (بحران مهاجران) فقط چالشی برای یکی از کشورهای عضو (اتحادیه اروپا) نیست، بلکه چالش کل اروپاست». این رهبران با اشاره به کاهش تعداد مهاجرانی که در سالهای اخیر وارد این کشورها شدهاند، افزودند: «شورای اروپا مصمم است که به تقویت سیاستهایش برای جلوگیری از بازگشت موج کنترلناپذیر مهاجرتی سال 2015 ادامه دهد و بیش از گذشته سد راه مهاجران غیرقانونی در همه مسیرهای ورودی و خروجی شود». اروپا در حالی از ورود پناهجویان به داخل مرزهای خود جلوگیری میکند که بسیاری از تحلیلگران سیاستهای نادرست کشورهای اروپایی در منطقه خاورمیانه را یکی از دلایل ادامه جنگ در کشورهای جنگزدهای نظیر سوریه و عراق میدانند. آن دست پناهندگانی هم که موفق شدهاند از مرز عبور کنند و وارد کشورهای اروپایی شوند، عموما در کمپهایی بدون امکانات نگهداری و حتی برخی از آنها به کشورهای خود بازگردانده میشوند. طبق توافق رهبران اروپایی، کشورهای عضو اتحادیه اروپا باید به مهاجرانی که از دریای مدیترانه نجات یافتهاند کمک کنند تا بار از روی دوش یونان و ایتالیا برداشته شود. بااینحال جزئیات درباره چگونگی این کمک مشخص نیست. برای جلوگیری از وضعیتی آشوبزده، رهبران اروپایی توافق کردند که باید «تلاش مشترکی» صورت گیرد، اما «فقط به صورت داوطلبانه». کشورهای عضو اتحادیه اروپا مهاجران نجاتیافته را به خاک خود راه میدهند و مراکزی برای بررسی ادعاهای مهاجران در خاک خود دایر میکنند. همچنین کشورهای عضو، نظارت بر مرزهای خود با کشورهای غیرعضو را تقویت خواهند کرد و منابع مالی بیشتری برای تشویق ترکیه، مراکش و کشورهای شمال آفریقا برای جلوگیری از حرکت مهاجران به سوی کشورهای عضو اتحادیه اختصاص خواهند یافت. مسئله مهاجران در هفتههای اخیر و پس از آن به دستور کار اصلی شورای اروپا بدل شد که مرکل با چالشی جدی از سوی شریک ائتلافی خود در دولت، اتحادیه سوسیالمسیحی بایرن و هورست زیهوفر، وزیر کشور آلمان، مواجه شد. او تهدید کرده بود که برای جلوگیری از ورود مهاجران به آلمان، قوانین مرزی سختگیرانه جدیدی را اجرائی خواهد کرد. بخشی از این توافقنامه مشخصا نگرانیهای زیهوفر و دیگر منتقدان درباره حرکتهای بهاصطلاح «ثانویه» مهاجران (ورود مهاجران به یکی از کشورهای اروپایی و حرکت به سمت کشور اروپایی دیگر) پاسخ میدهد و به تقویت موقعیت مرکل در برابر زیهوفر کمک میکند. رهبران اروپایی در بخشی از توافقنامه خود اعلام کردند: «حرکتهای ثانویه پناهجویان بین کشورهای عضو، یکپارچگی سیستم پناهندگی مشترک اروپایی و شینگن را به خطر میاندازد. کشورهای عضو باید همه اقدامات قانونی و اداری داخلی لازم را برای مقابله با چنین حرکتی اتخاذ کنند». گرچه توافق بهدستآمده کشورهای اروپایی در اجلاس روز گذشته توافق نهایی نیست، اما نقشه راه را برای کشورهای عضو اتحادیه اروپا مشخص میکند. به گفته مارک رته، نخستوزیر هلند: «اروپا گامبهگام در مسیر مقابله با بحران پناهجویی پیش میرود و این امر اقدامی ضروری است». سازمانهای حقوقبشری نظر دیگری دارند و بر این باورند که آنچه ضروری است آغوش باز اتحادیه اروپا برای مهاجران است و نه اجماع برای سدساختن پیشروی پناهجویانی که از راه دراز و با تحمل راهی طاقتفرسا که در برخی موارد به قیمت جان مهاجران تمام میشود، خود را به اروپا رساندهاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.