|

گویه و گریه اقتصادی

محسن پرورش . کارشناس اقتصادی

هنگامی که قیمت یک دارایی در بازار برای بازه‌های زمانی طولانی و بدون تغییر مهمی رو به بالا یا پایین حرکت می‌کند، نشان از یک روند مستقر‌شده دارد؛ روندهای بزرگ همیشه بر پایه‌های مستحکمی بنا شده‌اند که از آنها پشتیبانی می‌کنند. ناتوانی در شناخت یا اعتراف به وجود آن پایه‌ها، به انفعال در برابر آنها می‌انجامد. اینکه روی بگردانیم تا موج را نبینیم فقط موجب می‌شود که موج از رویمان بگذرد و از ما خرابه‌ای بر جا بگذارد. اما، گاهی اینکه مسئولان اقتصادی کشور هنوز روی خود را برگردانده‌اند، شگفتی‌آور است. این سال‌ها بارها به درستی سخن کِینز رسیده‌ایم که «مشکل اصلی در رهاکردن افکار قدیمی است نه در ایجاد افکار جدید». بهای یک دارایی هنگامی دچار ریزش می‌شود که عملکرد آن ضعیف باشد و هنگامی این ریزش ادامه می‌یابد که پیش‌بینی از آینده آن ناامید‌کننده باشد. ریزش ارز رسمی کشور نیز به معنی ضعیف‌بودن پایه‌ها یا همان عوامل بنیادین آن است که امکان حمایت از آن را ندارند. ما می‌توانیم هر روندی را حباب بنامیم و عامل روانی را دلیل آن بشناسیم، اما نمی‌توانیم از موجی که روی ما می‌گذرد، جلوگیری کنیم. نرخ اشتغال مطلوب، نرخ تورم مناسب و کنترل‌شده، نرخ بهره بانکی متناسب با تورم و بخش تولید قوی برخی از پایه‌های پول رسمی یک کشور هستند. مادامی که این عوامل بنیادین به‌طور جداگانه و در ترکیب با هم ضعیف باشند، روند نزولی ارز کشور در برابر ارزهایی که عوامل بنیادی قدرتمندتری دارند، ادامه پیدا می‌کند. علاوه‌ بر ‌این عوامل اقتصادی، عامل دیگری که می‌تواند بر آنها اضافه شده و تشدیدشان کند، ابهام و نااطمینانی عوامل غيراقتصادي است. اما، اگر عوامل بنیادین اقتصادی استحکام می‌داشتند عامل غيراقتصادي مانند برجام نمی‌توانستند چنین اثر بزرگی بر ارز بگذارند. امروز هر خبر سیاسی ناگواری در ضعف عوامل اقتصادی ما ضرب شده و بزرگ‌تر می‌شود. می‌دانیم در سال‌های زیادی که هم درآمد داشتیم و هم زمان کافی، نتوانستیم پایه‌های اقتصادی‌مان را بازسازی و تقویت کنیم. اکنون نیز بیشتر نگران می‌شویم وقتی که می‌بینیم مسئولان اقتصادی کشور مانند وزیر اقتصاد و رئیس بانک مرکزی نه‌تنها دغدغه عوامل بنیادین را ندارند، بلکه اساسا وجود آنها را منکر می‌شوند. به‌ویژه، امروز برای عبور از موج تحریم‌ها بیشتر از پیش نیاز داریم واقعیت را ببینیم و بشناسیم. ضعف عوامل بنیادین و شاخص‌های کلان اقتصادی کشور مانند ضعف سیستم ایمنی یک فرد است که به هر ویروس کوچکی نیز اجازه می‌دهد بیماری نابودکننده‌ای به راه بیندازد؛ بنابراین جز گردهم‌آمدن و تقویت سیستم ایمنی‌مان راه دیگری نداریم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.