رمانی درباره قدرت
«آنجا که ایمانم را رها کردم» رمانی است از ژروم فراری که با ترجمه بهمن یغمایی و محمدهادی خلیلنژادی در نشر نگاه منتشر شده است. فراری در این رمان وقایعی سیاسی را دستمایه قرار میدهد تا از خلال آنها به پیچیدگیهای انسان و مغاکهای روح او بپردازد. مغاکهایی که با قرارگرفتن در موقعیتهای خطیر نمایان میشوند. دو شخصیت اصلی این رمان به نامهای سروان آندره دگورس و ستوان اوراس آندرهآنی کسانی هستند که روزگاری با هم در جنگهای هندوچین شرکت داشتهاند، هر دو توسط نظامهای فاشیستی زندانی و شکنجه شدهاند، با این نظامها مبارزه کردهاند و اکنون در موقعیتی دیگر قرار گرفتهاند. موقعیتی که آنها را از قربانیان شکنجهشده به شکنجهگرانی بیرحم بدل کرده است. فراری در این رمان در قالب وقایعی سیاسی مسئله قدرت را پیش میکشد و اینکه قدرت چگونه بر شخصیت آدمها اثر میگذارد و این اثرگذاری از چه نوعی است. ازهمینرو رمان از بعدی سیاسی به بعدی فلسفی میرسد و یکی از مسائل مهم و دیرین بشری را مطرح میکند. در بخشی از پیشگفتار ترجمه فارسی این رمان درباره موضوع قدرت که چنانکه گفته شد موضوع محوری آن است چنین میخوانیم: «نویسنده که اهل پاریس و استاد فلسفه مدرسه بینالمللی الجزیره است سعی در شناخت روح و روان و تجزیه و تحلیل تضادهای درونی بازجویان و شکنجهگران سفاکی دارد که خود زمانی زندانی و قربانی رژیمهای فاشیستی نظیر هیتلر بوده، با چنین نظامهایی مبارزه کردهاند و اینک خود نهال مرگ و شقاوت میکارند. شاید این موضوع، تئوری هانس دریش فیلسوف را که عقیده دارد گذشته موجود زنده، همواره در چگونگی وضعیت و واکنشهای کنونی او موثر است تایید میکند، و یا آخرین نظریه روانشناسان که میگویند باور آدمها در مدت بسیار کوتاهی میتواند زیر و رو شود، ارزش به ضد ارزش، انسانیت به ضد انسانیت و بالعکس تبدیل شود درست است و یا این که اصولا تاکیدی است بر برخی از اندیشههای فردریش نیچه در رابطه با فلسفه اراده معطوف به قدرت که عقیده دارد این انگیزه چنان نیرومند و بنیادین است که آدمی برای آن چهبسا از زندگی خود میگذرد. نیچه میگوید ذات زندگانی همانا اراده معطوف به قدرت است.» در این پیشگفتار همچنین اشارهای شده است به کتاب «تراژدی قدرت در شاهنامه» اثر زندهیاد مصطفی رحیمی: «زندهیاد مصطفی رحیمی نیز در نوشتار خود به نام تراژدی قدرت در شاهنامه بهدقت روح و سرشت انسانها را از زوایای مختلف و در سطوح مختلف میکاود و میگوید قدرت گاهی تمام بخش اهورایی انسان را به تمامی میجود، و او را تبدیل به موجودی سراپا اهریمنی میکند. هیولایی است که از جوهر هستی دیگران تغذیه میکند.» رمان «آنجا که ایمانم را رها کردم» اینگونه آغاز میشود: «شما را به خاطر میآورم، جناب سروان، خیلی خوب به یاد میآورم، هنوز به روشنی آن شبی را میبینم که پریشانی و بیکسی بر چشمانتان سنگینی میکرد. هنگامی که فهمیدید او به دار آویخته شده است صبحی سرد و بهاری بود، جناب سروان. از آن زمان مدتها میگذرد، لحظهای را دیدم که در جلوی چشمان من ناگهان پیر شدید. از من پرسیدید چگونه امکان دارد چنین زندانی مهمی مثل طاهر را بدون مراقب بگذاریم و چندبار تکرار کردید، چطور امکان دارد؟ چگونه میتوانستم این سهلانگاری غیرقابل درک را به شما توضیح دهم - و چگونه میتوانستم به شما پاسخ دهم. سکوت کردم، لبخند زدم و شما متوجه شدید فهمیدهام که شب بر شما چیره شده است، آن وقت پشت میزتان از پای درآمدید. تمامی سالهای زندگی در رگهایتان به حرکت درآمد. از قلبتان فوران زد و شما در آن غرق شدید، ناگهان پیرمردی در حال احتضار را در برابرم دیدم، شاید هم طفلی کوچک، یک یتیم، رهاشدهای در حاشیه یک راه طولانی بیآب و علف. چشمانتان را که آکنده از تاریکی و ظلمت بود به من دوختید. وزش سرمای بغض و کینهتان را احساس کردم، جناب سروان، مرا سرزنش نکردید، لبانتان را به هم میفشردید تا کلماتی را که حق بر زبان آوردنش را نداشتید از خود دور کنید. بدنتان میلرزید زیرا هیچ عاطفه و دلبستگی شدیدی قادر نبود که او را سست کند و تا پایان مسیر همراهیاش کند. سادهلوحی و امیدواربودن چیزی را توجیه نمیکند، جناب سروان، و شما خوب میدانستید که مثل من به خاطر مرگ او بخشیده نخواهید شد. چشمانتان را پایین انداختید و زیرلب چیزی گفتید. خوب به خاطر میآورم، دست مرا گرفتید و با صدایی در هم شکسته گفتید آندره آنی، آنقدر برایتان شرمآور شده بودم که دیگر حتی قادر به پنهانکردن وقاحت و بیشرمیتان نبودید...».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.