زبالههاي پلاستيکي در حال بلعيدن زمين
دبير کل سازمان ملل متحد در پيامي به مناسبت روز جهاني محيط زيست (پنجم ژوئن - 15 خرداد) هشدار داد اگر روند آلودگي اقيانوسها بهوسيله پلاستيک ادامه يابد تا سال 2050 اقيانوسها بيشتر از جمعيت ماهيها، پلاستيک خواهند داشت. خطرات و آسيبهاي زبالههاي پلاستيکي از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب همهجاي کره زمين را تهديد ميکند. براساس آمارهاي اعلامشده، ايران هم يکي از 10 کشور اول دنيا در زمينه مصرف و توليد زبالههاي پلاستيکي است. در بخش ديگري از پيام آنتونيو گوترش آمده است: سيارهاي سالم، براي داشتن آيندهاي پررونق و صلحآميز ضروري است. همه ما براي حفاظت از تنها خانهمان يعني زمين نقشي داريم؛ اما اين ميتواند دشوار باشد که بدانيم چه اقدامي انجام دهيم و از کجا شروع کنيم، بههميندليل، اين روز جهاني محيط زيست فقط يک درخواست دارد که آن مقابله با آلودگي ناشي از پلاستيک است، چراکه جهان ما غرق در ضايعات پلاستيکي مضر است. دبير کل سازمان ملل متحد افزود: هر سال بيش از هشت ميليون تن پلاستيک در اقيانوسها رها ميشود. اکنون تعداد ميکروپلاستيکهاي موجود در دريا از ستارههاي کهکشان ما بيشتر است. از جزاير دورافتاده تا قطب شمال، هيچجاي کره زمين دستنخورده نيست. اگر همين روند ادامه پيدا کند، تا سال 2050 اقيانوسهاي ما بيشتر از ماهي، پلاستيک خواهند داشت، پيام ما در روز جهاني محيط زيست، ساده است و آن اين است که از استفاده از ظرفهاي يکبارمصرف خودداري کنيد و از چيزي که قابل مصرف دوباره نيست استفاده نکنيد. ما با هم ميتوانيم مسيري به سوي دنيايي تميزتر و سرسبزتر بسازيم. خطر جدي سونامي ريزپلاستيکها براي همه جانداران اتحاديه اروپا براي مبارزه با آلودگي پلاستيکي، قدم نخست را برداشته، اما براي کاهش حجم خطرناک ريزپلاستيکها به همتي جهاني نياز است. آگاهسازي شهروندان، سرمايهگذاري در صنعت بازيافت، وضع ماليات بر پلاستيک و همچنين ممنوعسازي توليد برخي محصولات پلاستيکي مثل نيهاي نوشيدني يا ظروف پلاستيکي يکبارمصرف شماري از راهکارهاي اين اتحاديه براي حل اين معضل بزرگ زيستمحيطي است. دانشمندان، کارشناسان و فعالان محيط زيست مدتهاست که نسبت به خطرات ريزپلاستيکها هشدار ميدهند و تصميم اتحاديه اروپا در اين زمينه با واکنش مثبت اين گروه روبهرو شده است. رولف بوشمان، کارشناس پسماند، از اين تصميم استقبال ميکند، اما در گفتوگو با دويچهوله گفته براي حل اين معضل بايد جهاني فکر کرد، زيرا بخش بزرگي از زبالههاي پلاستيکي که وارد دريا ميشوند مربوط به کشورهاي فقير جهان است. ريزدانههاي پلاستيکي قطري کمتر از پنج ميليمتر دارند و در بسياري از محصولات آرايشي و بهداشتي استفاده ميشوند. ريزپلاستيکها همچنين در پي تجزيه زبالههاي پلاستيکي، سايش، شستن لباسها و خودروها به وجود ميآيند. دانههاي ريز آبيرنگي که در محصولات بهداشتي نظير خميردندانها، شويندههاي صورت يا شامپوهاي بدن وجود دارند در اصل ريزدانههاي پلاستيکي هستند که براي سايندگي و زدودن هرچه بهتر جرم استفاده ميشوند. اين ريزدانهها از تمامي صافيها و فيلترها رد ميشوند و در نهايت به درياها و اقيانوسها راه مييابند. شمار زيادي از مصرفکنندگان نيز نميدانند اين دانههاي کوچک آبيرنگ که در محصولات بهداشتي و آرايشيشان وجود دارند، ريزپلاستيک است. فعالان محيط زيست براي ممنوعيت بهکارگيري ريزپلاستيکها تلاشهاي زيادي کردهاند. لباسهايي از جنس الياف مصنوعي توليدکننده بخش زيادي از ريزپلاستيکهاي جهان هستند. حدود ۶۰ درصد از لباسها از پشم و پرز مصنوعي درست شدهاند و روند استفاده از نخهاي مصنوعي ارزانقيمت رشدي صعودي داشته است. هنگام شستن ژاکتي از جنس پشم مصنوعي، تا يک ميليون الياف از آن جدا شده و وارد فاضلاب ميشود. نتايج تحقيقي نشان ميدهد در اتحاديه اروپا سالانه حدود ۳۰ هزار تن الياف مصنوعي وارد فاضلاب ميشوند. ريزپلاستيکها نهتنها رودخانهها و درياها را آلوده ميکنند، بلکه ميليونها انسان روزانه با نوشيدن آب لولهکشي آنها را وارد بدن خود ميکنند. محققان آمريکايي با بررسي بيش از ۱۵۰ نمونه از آب لولهکشي چندين شهر از پنج قاره جهان به اين نتيجه رسيدند که در ۸۳ درصد از نمونهها الياف پلاستيکي ميکروسکوپي وجود دارد. لاستيک خودرو و خطکشيهاي خيابانها و جادهها نيز دليل ديگر توليد ريزپلاستيکها هستند. آمار اتحاديه بينالمللي حفاظت از طبيعت در سال ۲۰۱۷ نشان ميدهد، لاستيک خودروها (با ۲۸ درصد)، پارچههاي با الياف مصنوعي (با ۳۵ درصد) و گرد و غبار شهري (با ۲۴ درصد) بيشترين سهم در توليد ريزپلاستيکها را دارند. محصولات آرايشي و بهداشتي با دو درصد، در مقايسه سهم کمتري در توليد ريزپلاستيکها دارند. ريزپلاستيکها هم جان انسان و هم حيوانات را به خطر مياندازند، البته تأثير آنها هنوز بهطور دقيق روشن نيست. تحقيقات در اين زمينه در آغاز راه هستند، اما نکته مسلم اين است که پلاستيک و ريزدانههاي پلاستيکي وارد معده همه جانداران ميشود. آنها ميتوانند با پرکردن معده يا گيرکردن در روده حيوانات مانع از جذب غذا شوند، اما ميزان خطر آنها بر سلامتي انسانها براي علم پزشکي امروز همچنان ناشناخته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.