جنگ لفظي ميان ترامپ با سران ۶ قدرت اقتصادي به اوج خود رسيد
نزاع با مدعي
رهبران هفت قدرت اقتصادي برتر جهان موسوم به گروه هفت (G7) در حالي براي نشست سالانه اين گروه در شهر کبک کانادا گرد هم آمدهاند که شرايط با سالهاي گذشته بسيار متفاوت است. درحاليکه اعتراض به اين نشست، همهساله در خيابانهاي مجاور و بيرون از ديوارهاي محل گفتوگو شنيده ميشد، اينبار صداي اعتراض و نارضايتي از داخل اين نشست به گوش ميرسد. رهبران هفت کشور کانادا، ايالات متحده، بريتانيا، فرانسه، ايتاليا، ژاپن و آلمان در حالي خود را براي آغاز اين نشست در روز جمعه آماده ميکردند که جدال لفظي رؤساي جمهور دو کشور فرانسه و کانادا با دونالد ترامپ، همتاي آمريکاييشان، اميدها براي شنيدن صدايي واحد از اين گروه را بيش از هر زماني کمرنگ کرده است. در واقع علت اصلي شکاف در اين اردوگاه به موضوع وضع تعرفههاي تجاري جديد از سوي آمريکا بر کالاهاي وارداتي از اين کشورها، بهویژه آلومينيوم و فولاد برميگردد. اما اين همه ماجرا نيست؛ ترامپ پيشتر نيز با خروج از توافقهايي چون توافق آبوهوايي پاريس و همچنين توافق هستهاي با ايران، عملا رودرروي متحدان ديرينه خود، بهویژه اتحاديه اروپا قرار گرفته بود. در واقع بهنظر میرسد تصميمات خلقالساعه، رفتار غيرقابلپيشبيني و يکجانبهگرايي ترامپ کاسه صبر متحدان ديرينه اين کشور را لبريز کرده است. معمولا در نشستهاي گروه هفت، درباره مسائل کلان و مهمي چون تجارت جهاني، سياست اقتصادي، امنيت و تغيير آبوهوا بحث میشود، اما اينبار بخش زيادي از انرژي شش قدرت اقتصادي ديگر صرف نحوه مواجهه با ترامپ خواهد شد. به نظر ميرسد که سياست مماشات اين کشورها در قبال ترامپ نتيجه نداده و شايد اکنون وقت آن فرا رسيده باشد که اين کشورها تغيير رويه دهند. ائتلاف کانادايي-فرانسوي عليه ترامپ هرچند اختلاف ميان آمريکا و متحدان ديرينه او از حدود يک هفته پيش و با وضع تعرفههاي جديد بالا گرفت، اما نزديکشدن به زمان نشست گروه هفت نيز باعث نشد تا دو طرف از جدال لفظي دست بکشند. امانوئل مکرون در تویيتي نوشت: اگر ترامپ ميخواهد خود را منزوي کند، شش کشور ديگر مانع او نخواهند شد؛ زيرا آنها نماينده ارزشها و بازاري اقتصادي هستند که تاريخ ديرينهاي را پشت سر خود دارد. جاستين ترودو، نخستوزير کانادا، نيز وجهالمصالحه قراردادن امنيتي ملي آمريکا براي توجيه وضع تعرفههاي جديد را خندهدار توصيف کرده است. البته اين اظهارات از سوي دونالد ترامپ بيجواب نماند. او ترودو و مکرون را به وضع تعرفههاي سنگين بر توليدات آمريکايي، بهویژه توليدات لبني متهم کرد. او پيشتر نيز در گفتوگويي تلفني با ترودو کوشيد با اشاره به نقش سربازان کاناديي در بهآتشکشاندن کاخ سفيد در سال 1814، از آن به عنوان توجيهي براي وضع تحريمهاي جديد استفاده کند. به نظر میرسد ترامپ ميکوشد با تحريک احساسات ناسيوناليستي مردم آمريکا از آن به عنوان اهرمي براي ساکتکردن منتقدان داخلي خود بهره بگيرد. اين در حالي است که نتايج نظرسنجيای نشان ميدهد که يکسوم کاناداييها خواهان اتخاذ موضعي تندتر از سوي نخستوزيرشان در قبال ترامپ هستند. از آنجا که کانادا بزرگترين تأمينکننده فولاد آمريکا محسوب ميشود، وضع تعرفههاي جديد، ضربه سنگيني به اقتصاد اين کشور وارد خواهد کرد. باايناوصاف، به نظر میرسد نبايد اميد چنداني به نتيجه اين نشست داشت. دراينميان، ترزا مي با اتخاذ موضعي محتاطانهتر از اتحاديه اروپا خواسته تا اقدام مقتضي براي تلافيکردن تعرفههاي آمريکا را در دستور کار قرار دهد. به نظر، خروج بريتانيا از اتحاديه اروپا که بيش از هر زماني اين کشور را به آمريکا نزديک کرده است، باعث شده تا «مي» نخواهد يا نتواند واکنش تندي به اقدامات اخير ترامپ نشان دهد. عليه نظم جهاني از نظر ترامپ، تجارت حوزهاي است که اگر ميزان صادرات کشور از ميزان واردات آن کمتر باشد، آن کشور بازنده محسوب ميشود و چون تراز صادرات به واردات آمريکا منفي است، ترامپ کشورش را بازنده ميداند. اين در حالي است که بسياري از کشورهاي حاضر در اين نشست، افزايش تعرفهها را در تضاد با قوانين تجارت جهاني ميدانند. آنطور که دونالد ابلسون، استاد علومسياسي دانشگاه انتاريوي غربي، به «الجزيره» گفته است، متحدان سنتي آمريکا بيش از هر زمان ديگري از سياستهاي آمريکا نااميد و سرخورده شدهاند. جالب اينکه هم کانادا و هم اتحاديه اروپا، عليه اين اقدام آمريکا به سازمان تجارت جهاني (WTO) شکايت کردهاند. بااينحال، آنطور که چارلز هانکلا، استاد علومسياسي دانشگاه دولتي جورجيا، به الجزيره گفته است، امنيت ملي در قانون تجارت بينالمللي و همچنين موافقتهاي سازمان تجارت جهاني با لغو يکجانبه توافقهاي تجاري از سوي سازمان تجارت جهاني، دليلي پذيرفتهشده و امري مسبوقبهسابقه است. در هر صورت، اين تعرفههاي جديد نهتنها نشانگر فاصلهگرفتن آمريکا از اصول تجارت آزاد و چندجانبهگرايي است، بلکه به نظر آن را بايد پشتکردن به اصول و مباني نظم جهاني پس از جنگ جهاني دانست که بر همکاري و گفتوگو مبتني بوده است. آنطور که هيتر کانلي، مدير بخش اروپاي مرکز مطالعات استراتژيک و بينالمللي، به «گاردين» گفت، رفتار ترامپ به معناي گذار از يک نظام 70ساله است. با اين اوصاف، به نظر نميرسد ترامپ از اين رويه دست بکشد؛ مگر اينکه رهبران شش کشور ديگر بتوانند امتيازاتي به آمريکا بدهند که ترامپ را به تعليق اين تعرفهها مجاب کند. کرهشمالي؛ دغدغه امنيتي شماره يک همانطور که اشاره شد، نشست سالانه گروه هفت فرصت خوبي است براي مباحثه و تبادلنظر درباره مسائل حياتي و مهم در امنيت جهاني. بر همين اساس، مسئله کرهشمالي و مذاکره ميان رهبران پيونگيانگ و آمريکا، بدون ترديد در دستور کار اين نشست قرار خواهد داشت. جالب اينجاست ترامپ روز يکشنبه اين نشست را به مقصد سنگاپور ترک ميکند؛ جايي که قرار است در يک ديدار تاريخي با کيم اون جونگ، رهبر کرهشمالي، پاي ميز مذاکره بنشيند. بدون ترديد، اين مسئله براي شينزو آبه، نخستوزير ژاپن، نيز از اهميت شاياني برخوردار است. به نظر میرسد آبه نگران اين است که ترامپ در مذاکره با کيم، منافع ژاپن را در نظر نگيرد. مکرون نيز به نظر میرسد در تلاش است بر خروج آمريکا از توافق هستهاي با ايران انگشت بگذارد. بنا بر دستور ترامپ، هر شرکت اروپايي که وارد تجارت با ايران شود، مشمول تحريمهاي آمريکا خواهد شد. ترودو نيز که ميکوشيد از اين نشست براي پيشبرد سياستهاي ترقيخواهانه خود درباره برابري جنسيتي و وضعيت اقيانوسهاي جهان بهره گيرد، با اين اوصاف به نظر بايد بيشتر تمرکز خود را به اين جنگ تجاري اختصاص دهد. به کام روسيه و چين بههرحال، سايه اختلافات ميان آمريکا و شش کشور ديگر آنقدر بر سر اين نشست سنگيني ميکند که باعث شده برخي رسانهها از اين نشست با عنوان نشست «شش+يک» ياد کنند. همچنين گفته ميشود شايد براي نخستينبار، همه هفت رهبر پاي بيانيه مشترک اين نشست را امضا نکنند. بااينحال، اروپاييها، کانادا و ژاپن بههيچوجه نميخواهند وارد جنگ تجاري تمامعياری با کشوري شوند که نيمي از مجموع توليدات ناخالص داخلي اين هفت کشور را در اختيار دارد. در واقع، آنطور که سباستين مالابي، پژوهشگر ارشد شوراي روابط خارجي، به «گاردين» گفته، تنها برنده اين نزاع، چين و روسيه خواهند بود. اختلاف ميان آمريکا و اتحاديه اروپا بر سر تعرفهها، عملا زمينههاي نزديکي اروپا و مسکو را فراهم آورده است و در ديگر سو، چين نيز ميکوشد از اين تقابل پلي براي نزديکي به واشنگتن بسازد. جالب اينکه آخرين مورد اختلاف جدي در نشست گروه هفت، به دوران رياستجمهوري جورج دبليو بوش و حمله اين کشور به عراق برميگردد؛ البته با اين تفاوت که اين بار بريتانيا در کنار ايالات متحده نيست. به نظر میرسد همين انزواي زودهنگام، باعث شده ترامپ نهتنها از همه ديرتر به کانادا سفر کند، بلکه برخلاف انتظار، اولين نفري بود که اين نشست را ترک كرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.