|

اتحاد ناموزون

حسن هادي . کارشناس روابط بين‌الملل

مدتي است سه کشور آمريکا، اسرائيل و عربستان به شکل نامتجانسي با هم پيوند خورده‌اند. اين پيوند فرمايشي يا بهتر است بگوييم مصلحتي، بيشتر شبيه دوستي‌هاي بي‌پايه و اساسي است که به تلنگري از هم پاشيده مي‌شود؛ دوستي‌هايي که نه از سر منافع ملي- ميهني، بلکه از سر توافقات و اهداف و ژست‌هاي کاملا شخصي شکل گرفته است. هنوز تنفر نتانياهو از باراک اوباما و متقابلا ترشرويي اوباما نسبت به او در ذهن‌ها هست. آمدن ترامپ بيش از اينکه خود او را خوشحال کند، نتانياهو را مدهوش کرد. سربه‌هوايي وليعهد جوان سعودي که خرقه سوزان نياکان خود شده و بي‌هيچ توجهي به جايگاه کشورش در ميان اعراب که روزي داعيه ام‌القرايي جهان عرب را داشت، نيز ترامپ را از خود بيخود كرد تا جايي که محمد بن سلمان اکنون به سوگلي پول‌دار ترامپ تبدیل شده و با کاراکتري عوام‌فريبانه در اوهام خود ژاندارمي منطقه را در ذهن مي‌پروراند، غافل از آنکه خود و کشورش را به نابودي نزديک‌تر کرده است. اهداف زيادي را مي‌توان براي اين دوستي ناهمگون برشمرد که برخي از مهم‌ترين آنها به‌اجمال اشاره خواهد شد. در دوران جنگ سرد جديد ترامپ با پيروي از ترومن که خالق جنگ سرد بين ايالات متحده آمريکا و اتحاد جماهير شوروي بود، به فکر ايجاد فضايي ناامن و راه‌اندازي جنگ‌هاي نيابتي براي تضعيف رقيب تاريخي خود، روسيه و تجزيه منطقه خاورميانه و کم‌رنگ‌کردن حضور متحدان روسيه در اين منطقه افتاد. غافل از اينکه شرايط کنوني بسيار متفاوت‌تر از سال 1947 بوده و جهان در مدار صلح مي‌چرخد. اين تلقي اشتباه از تاريخ، ترامپ را در تنگناهاي بسياري ازجمله رويارويي با متحدان ديرين خود و تضعيف موقعيت بين‌المللي کشورش نزد مجامع و سازمان‌هاي بين‌المللي قرار داده است. بدون شک منافع آمريکا در خاورميانه با حضور مقتدرانه ايران به خطر افتاده، معادلات عربستان در يمن و آمريکا در سوريه کاملا به‌هم‌ ريخته و هزينه‌هاي گزافي که بر کشورهاي خود وارد كرده‌اند، اکنون به اهرم‌هاي فشار قدرتمندي در دستان رقباي داخلي‌شان تبديل شده است. از سوي ديگر کشتار بي‌رحمانه مردم فلسطين به دست اسرائيل موقعيت جهاني اين رژيم را بيش‌ازپيش تضعيف و سران اين رژيم را وادار كرده به هر شکل ممکن زير چتر حمايت‌هاي آمريکا باقي بمانند. از طرفي اتحاد بين چين و روسيه و پيوستن ايران به جمع اين دو کشور بيم استحکام موج ضدآمريکايي را در منطقه خاورميانه تقويت كرده است. ترس اسرائيل از تنهاماندن در منطقه، لابي صهيونيسم در آمريکا را وادار كرد تا شخصي را بر مسند رياست‌جمهوري آمريکا بنشانند که همسو با سياست‌هاي اسرائيل به عنوان حامي اصلي اين کشور در منطقه خاورميانه جانفشاني کند. ترامپ نيز سرمست از اين دوستي فقط به جنبه مادي آن دلخوش کرده زيرا لابي صهيونيسم تضمين خرج داخل مرزها را به او داده‌‌اند و عربستان هم تضمين هزينه‌هاي خارج از مرزها را. هرچند اين اتحاد به نظر خطرناک مي‌آيد، ولي با ريشه‌يابي اين‌گونه اتحادها که مبناي عقلايي ندارند، مي‌توان به سستي آنها واقف شد. اجماع جهاني به‌خوبي در مسيري قرار گرفته که خطر تهديد صلح جهاني را برنتافته و به هر قيمتي در برابر ناقضان آن خواهد ايستاد. نمونه بارز آن، ايستادگي اتحاديه اروپا در مقابل آمريکا درباره برجام است. يقينا اروپا نه به‌خاطر ايران که به‌خاطر حفظ صلح جهاني و صيانت از اقتدار خود با همه توان در مقابل اين تصميم خودمحورانه ترامپ خواهد ايستاد. در بي‌اساسي اين اتحاد بد نيست به بخشي از صحبت‌هاي جنجالي «رند پال»، سناتور جمهوري‌خواه، که روز پنجشنبه سوم خرداد در نشست روابط خارجي سناي آمريکا سخنراني کرده بود، اشاره شود. او در اين سخنراني به روابط تبعيض‌آميز آمريکا با عربستان و اسرائيل درخصوص مسائل هسته‌اي و شروط 12گانه پمپئو اشاره کرد: «بايد بپذيريم موضوع خاورميانه سه طرف دارد با اينکه ويکي‌ليکس از پرداخت هزينه‌هاي داعش از سوی عربستان پرده برداشت و درخواست جلوگيري از اين حمايت را کرد، ترامپ بدون توجه به آن و با کمال تعجب از ايران مي‌خواهد که از سوريه خارج شود». هدف اين اتحاد ناموزون، کشاندن منطقه به جنگ‌هاي فرسايشي و نيابتي است که تأمين هزينه‌هاي آن نيز برعهده عربستان و متحدان بي‌خرد منطقه‌اي او واگذار شده است. بهترين استراتژي در مقابل اين اتحاد بي‌دوام خويشتن‌داري، مماشات و حفظ صلح در منطقه خاورميانه است. تنش‌زدايي و عدم ايجاد حساسيت، اتحاد داخلي توأم با هماهنگي همه نهادهاي تأثيرگذار در پيشبرد سياست خارجي، عدم دخالت قواي ديگر در سياست‌هايي که مورد توجه و حساسيت سازمان‌هاي بين‌المللي است و تلطيف در اجراي سياست‌هاي داخلي به‌ویژه در زمينه برخوردهاي جزايي و قضائي که در نهايت به تقويت بنيه سياسي و اقتصادي کشورمان منجر خواهد شد، بهترين راه‌حل مقابله با اين مثلث شوم است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.