جزرومد احساسات در کودکان پیشدبستانی
مبینا غربا. پژوهشگر مؤسسه مطالعات کودکی
علت لگدزدن یا گازگرفتن توسط کودکان پیش از دبستان در هنگام خشم و ناراحتی آنها چیست؟ واکنش سریع و بدون فکر از جمله بارزترین خصایص کودکان پیشدبستانی است، زیرا آنها هنوز نیاموختهاند که حسوحال عاطفیشان را چگونه و در چه قالب پذیرفتهشدهای بروز دهند. کودک ما در مرحله پیش از دبستان نمایش دو قطب مختلف و متضاد از احساسات است و به منظور برقراری توازن بین این احساسات متضاد، والدین موظفند که به کودکشان کمک کنند که هر یک از رفتارهای خود را بهدرستی بشناسد و بهخوبی آن را مدیریت کند. خشم و ناراحتی، پرتلاطمترین حالت هیجانی منفی در کودکان پیش از دبستان است، چراکه در هنگام بروز این حالت، درگیری روانی- فیزیولوژیک در کودک بروز میکند. بالابودن میزان ترشح آدرنالین در کودک، امواج بیوقفه و سریعی را به مغز وی منتقل میکند. این حالت سبب میشود که کودک بدون درنگ در حین ناراحتی، وسیلهای را پرت کند، اقدام به گازگرفتن کند و... . در این هنگام چه باید کرد؟ خوب است بدانیم که کودک در دوره پیش از دبستان «تفکری سحرآمیز» دارد و گمان میکند هرآنچه در محیط اطراف او به وقوع میپیوندد، از خواسته او سرچشمه گرفته است؛ گاهی این تفکر سبب بروز همین رفتارهای غیرمنطقی در کودک میشود، بنابراین باید با کودک گفتوگو کرد، علت ناراحتی وی را جویا شد و با صحبتکردن از ادامه رفتارهای غیرمنطقی وی جلوگیری کرد. کودک در سنین پیش از دبستان، «تفکر خودمحور» دارد و نمیتواند خودش را بهجای دیگران تصور کند. بنابراین در هنگام بروز خشم و ناراحتی، خوب است او را متوجه کنیم که اگر جای فردی که او گاز گرفته است باشد چه دردی را متحمل میشود. خصوصیت دیگر کودکان پیش از دبستان، «زندهپنداری» آنهاست. زمانی که کودک در هنگام دویدن، با میز برخورد میکند و به زمین میخورد، شروع به مشتکوبیدن یا لگدزدن به میز میکند، در این هنگام، کودک را از عواقب کارش مطلع کنیم. کودکان باید بدانند که هیجاناتشان واقعی و قابلقبول هستند، فقط باید به شیوهای درست ابراز شوند. میتوانیم تصاویری از مجلات را تهیه کرده و درباره احساسات افراد در موقعیتهای مختلف با آنها گفتوگو کنیم. برای کودکمان تصاویری از صورتهای ساده با احساسات مختلف بکشیم و به او کمک کنیم هیجانات هر یک از تصاویر را نامگذاری کند و برای هر یک داستانی بسازد. در صورتی که کودک، احساسات منفی خود را ابراز کرد، احساسات کودک را تأیید کنیم و برای مواجهه با آن، راهحلهایی به وی پیشنهاد کنیم. کودکان حدومرز اخلاق را درک میکنند. به کودکمان بگوییم: «وقتی عصبانی هستی، میتوانی با من حرف بزنی و بگویی عصبانی هستی، اما اجازه نداری کسی را بزنی یا وسایلت را پرت کنی».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.