یک سناریو برای تشدید بحران دیپلماتیک
اردشیر زارعیقنواتی: تقابل سیاسی، امنیتی، اقتصادی و تبلیغاتی جهان غرب علیه روسیه در سالهای اخیر به اوج خود رسیده است و حتی ابعاد آن در سالهای اخیر در بعضی زمینهها از دوران جنگ سرد هم فراتر رفته است. در پروندههای سقوط هواپیمای مالزیایی «اماچ17» در 17 جولای 2014 در آسمان شرق اوکراین، انتخابات ریاستجمهوری سال 2016 آمریکا، قضیه مسمومیت «سرگئی اسکریپال»، مأمور سابق سازمان اطلاعات ارتش روسیه و جاسوس بریتانیا در شهر سالزبری و بهتازگی سناریوی قتل ساختگی «ارکدی بابچنکو»، روزنامهنگار مخالف دولت روسیه در اوکراین، بهخوبی میتوان این جنگ سیاسی-تبلیغاتی را مشاهده کرد. دراینمیان اما موضوعی که تقریبا بسیاری از باورهای متداول دراینباره را به هم ریخت، افشای سناریوی قتل ساختگی «ارکادی بابچنکو» در آپارتمانی در شهر «کییف» در «سیام ماه می» بود که پس از 24 ساعت که همه مقامات سیاسی، امنیتی و اطلاعاتی اوکراین درپی صحنهسازی از یک قتل دروغین افکار عمومی جهانی و محافل سیاسی و حتی نهادهای مرتبط با حقوق روزنامهنگاران را بهصورت رسمی علیه مسکو به صحنه آوردند، به ناگهان خبرنگار مقتول «زنده» شد و در کنار مقامات بالارتبه امنیتی و اطلاعاتی اوکراینی در کنفرانس مطبوعاتی شرکت کرد. در این کنفرانس مطبوعاتی، تمام آن توجیهاتی که از طرف ارکادی و مقامات رسمی اوکراین ارائه شد، نهتنها از ماهیت این اقدام ساختگی چیزی کم نکرد که حتی بر خشم نهادهای حقوق بشری، جامعه بینالمللی روزنامهنگاران و مقامات اتحادیه اروپایی نیز افزود؛ چراکه از یک طرف با همدستی یک خبرنگار با نهادهای اطلاعاتی و امنیتی، افکار عمومی جهان فریب داده شده بود و اعتبار جامعه مطبوعاتی، بهویژه بعد از واکنش اعتراضی این نهادها در محکومیت مسکو، در مظان بیاعتباری قرار گرفته بود و از طرفی دیگر جهان سیاست و افکار عمومی بینالمللی با افشای این سناریو که با بازیگری مسببان آن دیگر نیازی به حدس و گمان درباره مهندسی خبر و تزویر حوزه سیاست نبود، بسیاری از باورهای گذشته و اعتماد به اطلاعات ارائهشده به کلی مخدوش شد. نکته مهم دراینمیان توجیهات بسیار سطحی و دور از کار حرفهای اطلاعاتی-امنیتی است که ارشدترین مقامات نهادهای اوکراینی درباره این قتل ساختگی در کنفرانس مطبوعاتی ارائه دادهاند، درحالیکه برای خنثیکردن یک ترور هیچ نیازی به اجرای چنین سناریویی لازم نبود. به گزارش بنگاههای خبری بینالمللی، «سازمان خبرنگاران بدون مرز» که قتل ارکدی بابچنکو را یک جنایت «نفرتبار» توصیف کرده بود، در پی اعلام زندهبودن او، صحنهسازی مسئولان اوکراینی را نیز «تأسفآور» خواند. همچنین «فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران» نیز این اقدام اوکراین را «غیرقابلقبول» توصیف کرد و با انتشار بیانیهای «بهصحنهآوردن قتل یک روزنامهنگار را ناپذیرفتنی» خواند. اتحادیه اروپا نیز در پی اعلام خبر قتل ارکدی بابچنکو، با انتشار بیانیهای خواستار انجام سریع «تحقیقی شفاف برای سپردن مسئولان این جنایت به دادگستری» شده بود و بهدنبال فاششدن صحنهسازیبودن این ماجرا، خواستار دریافت جزئیات بیشتر در این زمینه شد. آنچه امروز در حوزه تأثیر نهادهای اطلاعاتی و پروپاگاندای خبری درباره یک جنگ پنهان سیاسی-تبلیغاتی علیه روسیه میگذرد و به استناد آن نیز بسیاری تحریمهای اقتصادی و دیپلماتیک علیه این کشور اعمال شده، همگی تنها در چارچوب گزارشهای اطلاعاتی و اراده سیاسی بوده است. در هیچکدام از پروندههای موجود تاکنون مستندات پرونده به دادگاه ملی و بینالمللی معتبر احاله نشده است و فقط همگی در استناد به گزارشهای اطلاعاتی یا کمیتههای تحقیقاتی یکجانبه بررسی شده است. اما مورد قتل ساختگی ارکدی بابچنکو مثل یک مائده آسمانی امروز به کمک روسیه آمده تا با زیرسؤالبردن تمام این گزارشها و پروندهها خواستار تحقیقات مستقل، ارائه اطلاعات شفاف، سپردن مسئولیت به کمیتههای تحقیق مشترک و رسیدگی به آنها در دادگاههای بیطرف بینالمللی شود. سناریویی که در اوکراین برای بدنامکردن همسایه شرقی و احتمالا بهراهانداختن یک موج تنبیه بینالمللی مثل پرونده کاملا مشکوک اسکریپال در بریتانیا شد، امروز با اشتباه محاسبه بزرگ مقامات اوکراینی، موجب محکومیت کییف و حتی شکستن باور عمومی درباره دیگر پروندههای علیه روسیه شده است. بدون تردید بخش بزرگی از عصبانیت مقامات اروپایی از همتایان اوکراینی خود نیز بهدلیل همین بیاعتبارشدن موج تبلیغاتی و پروندهسازیهای خاصی است که در پشت آن اهداف سیاسی و ژئوپلیتیک دنبال میشود و امروز تا حدودی تأثیر خود را از دست داده است. از آنجا که موضوع اوکراین از سال 2014 بزرگترین مشکل در روابط بین روسیه و اتحادیه اروپا بوده، با افشای این سناریوی ساختگی دیگر در بین افکار عمومی و حتی بسیاری از سیاستمداران اروپایی حساسیت خود را از دست میدهد و کسی به اطلاعاتی که از کییف میرسد، اعتماد نخواهد کرد. همین موضوع میتواند کمک کند تا جنگ سردی که هماکنون بین مسکو و بروکسل رقم خورده است، تا حدودی فروکش کند و در شرایطی که روابط اتحادیه اروپایی با آمریکا، بهعنوان اصلیترین حامی دولت ملیگرای اوکراین که بنا به دلایل عدیده دچار اخلال شده است، تشدید و راه برای نزدیکی بیشتر اروپا و روسیه باز شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.