ميگرن و تأیيد دارویي جدید
علیاصغر اخوت.متخصص مغز و اعصاب-عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران
حدود 10 درصد آقایان و 20 درصد خانمهای ایرانی به سردردهای میگرنی مبتلا هستند. بهطور تقریبی حدود 10 میلیون نفر در ایران به سردرد میگرنی مبتلا هستند. همچنین حدود 5/1 میلیون نفر در ایران سردرد مزمن دارند، به این معنی که بیش از نیمی از روزهای ماه، دچار سردرد میشوند. سردردهای میگرنی معمولا با درد شدید ضرباندار و احساس تهوع یا استفراغ همراه است که بین چهار تا 72 ساعت طول میکشد. از علائم همراه دیگر میتوان به حساسیت به نور یا صدا اشاره کرد. هرچند سردردهای میگرنی معمولا خطری برای فرد بیمار ندارند، اما با توجه به اینکه بسیار شایع هستند و افراد زیادی در جامعه به آنها مبتلا میشوند، تأثیر زیادی بر عملکرد روزانه فرد در خانواده و محل کار گذاشته و کیفیت زندگی فرد را کاهش میدهند. تقریبا 20 درصد موارد سردردهای میگرنی به درمانهای متداول جواب نمیدهند و شكل مزمن پیدا میکنند. سردرد میگرنی مزمن، سردردی است که حداقل 15 روز در ماه برای سه ماه متوالی وجود داشته باشد. این حالت در اکثر موارد مقاوم به درمان است و اکثر بیماران دچار افسردگی و مجبور به مصرف مداوم مسکنها میشوند که خود میتواند عامل ایجادکننده نوعی از سردرد مزمن به نام «سردرد ناشی از مصرف بیش از حد داروهای تسکیندهنده درد» شود. با توجه به آمار بسیار بالای سردردهای میگرنی و موارد مزمن آنها که منجر به صرف هزینههای زیاد شامل ازدسترفتن روزهای کاری بسیار یا کاهش کیفیت کار میشود، لزوم درمان این بیماری همیشه مورد توجه بوده است. هفته گذشته داروی جدیدی توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای پیشگیری از سردردهای میگرنی مزمن در بزرگسالان مورد تأیید قرار گرفت که امیدها برای بهبود این نوع سردرد را بسیار زیاد کرده است. این دارو با نام تجاری «آيموويگ» (Aimovig) توانسته در مطالعات بالینی، تعداد روزهای ابتلا به سردردهای میگرنی را کاهش دهد. این دارو یک مولکول به نام «پپتید در ارتباط با ژن کلسیتونین یا CGRP» را مهار میکند. این مولکول توسط سلولهای عصبی در مغز و نخاع تولید میشود. از چندین سال قبل نقش مولکول CGRP در سردردهای میگرنی مورد توجه قرار گرفته بود و دانشمندان مشاهده کرده بودند که طی حملات سردرد در میگرنیها سطح این مولکول در خون بیماران افزایش مییابد. در مطالعه اخیر نشان داده شده است که مهار این مولکول به وسیله داروی آيموويگ سبب کاهش تعداد حملات در ماه (حداقل به میزان 50 درصد) و بهبود کیفیت زندگی افراد شده است. CGRP مانند یک کلید میماند که دری را در مغز میگشاید و این گشایش باعث رخدادن سلسلهرخدادهایی در مغز میشود که در انتها به ایجاد سردرد میگرنی منتهی میشود. داروی آيموويگ منجر به قفلشدن این در میشود. این دارو یک آنتیبادی یا پادتن است که به گیرنده CGRP متصل میشود و اثر آن را خنثی میکند. در مطالعه این دارو که بهعنوان کارآزمایی بالینی فاز 3 که روی تقریبا هزار بیمار انجام شده، عوارض جدی و مهمی گزارش نشده است. ذکر این نکته ضروری است که این دارو فعلا برای پیشگیری از حملات در سردردهای میگرنی مزمن کاربرد دارد و در بیماران میگرنی دورهای که در ماه تعداد حملات سردرد کمتری دارند هنوز مورد تأیید قرار نگرفته است. با راهکارهایی میتوان از تبدیل میگرن دورهای به میگرن مزمن جلوگیری کرد. اين راهكارها عبارتند از: 1- خستگي بیش از حد میتواند باعث میگرن مزمن شود. بنابراين خواب باید به میزان حداقل روزانه ۷ تا ۸ ساعت باشد. 2- کافئین بیش از حد میتواند سبب مزمنشدن میگرن شود. غذاهای دیگری نظیر سوسیس و کالباس، هاتداگ و درکل فستفودها، شیرینکنندههای مصنوعی، نیترات گوشت و الکل هم میتواند باعث پیشرفت میگرن شود. علاوه بر این هم غذانخوردن به مدت طولانی و هم پرخوری میتواند باعث سردرد شود. 3- استرس، تنش و نگرانی از عوامل رایج میگرن محسوب میشوند. 4- ورزش یک راه خوب برای کاهش اضطراب و استرس است، ضمن اینكه کمک میکند تا بیمار وزن ایدهآل خود را حفظ کند. از آنجايي که چاقی، احتمال ابتلا به میگرن مزمن را افزایش میدهد، تناسب اندام از اهمیت ویژهای برخوردار است. 5- در صورت ابتلا به سردرد حاد حتما باید با پزشک مشورت شود. بعضی داروها برای درمان حملات ناگهانی طراحی شدهاند، اما همانطور که گفته شد، مصرف بیش از حد آنها میتواند منجر به مشکلی به نام «سردرد ناشی از مصرف بیش از حد دارو» شود. برای جلوگیری از این حالت، باید حداکثر دفعات مصرف داروهای مسکن کمتر از دوبار در هفته یا ۱۰ بار در ماه باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.