|

گفت‌‌گو با سیاوش بهادری‌راد، کارگردان «ابلوموف»

به خودت بیا تنبل

عسل عباسیان: سیاوش بهادری‌راد، کارگردانی که پیش‌تر «محفل بی‌عاری» را از او دیده‌ایم، این شب‌ها نمایش «ابلوموف» را با بازی پیام دهکردی، مهدی بجستانی، پرهام یداللهی، فراز سرابی، جواد پولادی، مهدی بوسلیک، امیر جنانی، عارفه لک، مهرداد مصطفوی و الهه افشاری در تماشاخانه ایرانشهر سالن ناظرزاده روی صحنه می‌برد. اقتباس او از رمان ایوان گنچاروف با شمایلی کاریکاتورگونه از اجتماعی که در آن به‌سر می‌بریم، همراه شده است. در ادامه گفت‌وگوی ما را می‌خوانید.

ضرورت پرداختن به ابلوموف برای شما چه بود؟ ابلوموف از نقطه‌نظرات و زوایای دید متفاوتی درخور توجه است؛ اول اینکه تم داستان، بسیار همه‌گیر و اپیدمی و ایجادگر دغدغه است. هرکس رمان را می‌خواند جدا از ارتباط داستانی و روایی‌ای که درگیر آن می‌شود، گویی نهیبی سرتاسر وجودش را فرامی‌گیرد که به خود بیا. البته این در حالت کلاسیک خود رمان بوده و برداشت من با این فضای رمانتیک خاصه متن متفاوت است. اما نیروی محرک تم و داستان رمان برای ایجاد انگیزش در جهت اقتباس نمایشی از آن به طرز شگفتی‌آوری قدرت است و این خاستگاه ارزشمند بیانگر بسیاری از سوژه‌های بدون تاریخ انقضای تاریخ بشریت است. موضوع رمان که می‌توان آن را تنبلی از نوع پس‌زدن اجتماع و پناه‌بردن به پیشینه بورژوازی ابلوموف نامید، موضوعی است که می‌تواند این روزها گریبان‌گیر هرکسی باشد. برای اقتباس از ابلوموف چندبار اثر گنچاروف را خواندید و رویکردتان به اقتباس چه بود؟ برای اقتباس از رمان فکر کنم حدودا چهار بار رمان را خواندم و البته تا آخرین ساعات تمرین گاهی اوقات تکه‌تکه به آن رجوع می‌کردم. من حدود شش اقتباس مختلف از این رمان انجام دادم که یکی فضای فرمال و مفهومی صرف تنبلی بود. یکی کاملا براساس داستان و یکی با رویکردی کاملا تراژدی و بقیه تقریبا چند فضای تلفیقی که در نهایت به خاطر اشباع‌شدن فضای تئاتر ایران از فضاهای فرمال صرف و از سوی دیگر دوری از روایت کاملا سرراست و سانتیمانتالیست اصل داستان رمان، من به سمت تلفیق این دو و آنچه هم‌اکنون روی صحنه می‌بینیم، رفتم. تنبلی از نگاه شما چطور تعبیر و تفسیر می‌شود؟ تنبلی از نگاه من در ظاهر یک راه تنفس و در باطن یک شوره‌زار است و ما به سمت این فراقت و تنبلی مایل می‌شویم درحالی‌که ته چال تنبلی هیچ اتفاقی جز بی‌بازگشتی و این شوره‌زار جز رخوت ارمغانی درخور توجه ندارد. مطمئنا تنبلی صفتی بسیار زننده است ولی ابلوموف به خاطر تخت و خواب نیست که ابلوموف شده، بلکه به دلیل آنچه پیرامونش می‌گذرد و عدم توانایی برای رسیدن به رؤیاهایش به تخت پناه برده است. در دنیای امروز تنبلی و پرداختن به آن‌،چه اهمیت سیاسی‌ای می‌تواند داشته باشد؟ انفعال و تنبلی خطرناک است و در هر قسمتی از جامعه و هرگونه زیرساختی -با هر دلیلی که وجود داشته باشد- باعث ایجاد رکود و ازکارافتادگی کل هر مجموعه‌ای می‌شود. چرا شخصیت ابلوموف برای شما مهم است؟ شخصیت ابلوموف به‌عنوان یک سمبل می‌تواند برای ما همذات‌پنداری بیش از اندازه‌ای را ایجاد کند. ابلوموف به‌عنوان نماد بی‌دردی حکایت‌گر انفعال بشریت در همه جوامع است و بیانگر آنچه انسان امروزی می‌توانست به آن در راه کمال و پیشرفت دست یازد، ولی با کاهلی از هر جنس، هر همای سعادتی را، از روی شانه‌هایش تارانده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.