آتش بدون دود نمیشود
گیتی صفرزاده
هفته پیش خواندم که همسر نادر ابراهیمی گفته 10 سال تلاشش برای اینکه جایی به او بدهند برای نگهداری از ششهزار جلد کتاب و دستنوشتهها و یادگاریهای ابراهیمی و تبدیلش به موزه او، به جایی نرسیده و اگر آخرین وعده هم محقق نشود، همه کتابها را میان حیاط میریزد و آتش میزند. فرزانه منصوری را اولینبار 20 سال پیش دیدم. قرار بود همراه گلآقا و تعدادی از همکاران به خانه نادر ابراهیمی برویم برای دیدار و گپوگفتی دوستانه. در اینطور دیدارها صابری همیشه تأکید میکرد که ضبطصوت همراه بیاورید برای ثبت صحبتها که اینها فرداروز اسناد تاریخی میشوند. وای که چقدر دغدغه تاریخ داشت! دم در خانه ابراهیمی که رسیدیم، گلآقا نگاهی به من کرد و گفت: ضبط را آوردی؟ نوار کاست یادت نرفت؟ سر تکان دادم و در دلم گفتم همهچیز را صدبار یادآوری میکند! داخل خانه وقتی صحبتها شروع شد، همچنان که محو نادر ابراهیمی و حرفهایش بودم، ضبط را درآوردم و روشن کردم. نمیچرخید. درِ کشوییاش را باز کردم و دیدم جای باتری خالی است. سرم را بالا آوردم و نگاه پرسشگر صابری را دیدم. لبخند زدم. احتمالا لبخندم خیلی کجوکوله بود که همسر نادر ابراهیمی از کنار در به من اشاره کرد که چه شده؟ ضبط را برداشتم و پیشش رفتم و گفتم: باتری ندارد. خیلی سریع به داخل آشپزخانه رفت، چند عدد باتری قلمی آورد و مرا از ننگ ثبتنکردن تاریخ نجات داد. چندسال بعد در مراسمی که در سالن کانون پرورش فکری برگزار شد، دوباره نادر ابراهیمی را دیدم. نادر بزرگ اینبار فرتوت، با عصایی در دست داخل سالن آمد. شروع بیماری فراموشیاش بود و در همان بدو ورود یکی از دوستان را با یک خاطره قدیمی اشتباه گرفت و اطرافیان را مبهوت و غمگین بهجا گذاشت. نگاه کردم. همسرش همچنان کنارش بود، مهربان و صمیمی و سعی میکرد فضا را تغییر دهد. همیشه فکر میکنم آنها که میروند، آنها که با القاب و نشانههای بزرگی میشناسیمشان، کار راحت را انجام میدهند، یکبار میمیرند. آنها که میمانند، آنها که بزرگیشان در بینشانی و بیلقبی دیده نمیشود، آنها کارشان سخت است، خیلی سخت، هزاربار مرگ و زندگی را بیصدا تجربه میکنند. چند روز بعد از مصاحبه خانم منصوری یکی از مسئولان شهرداری منطقه شش تهران ضمن تأیید حرفهای ایشان گفت که در حال رایزنی برای تأمین فضایی برای آثار ابراهیمی هستند. رایزنی البته اغلب در همان مرحله رایزنی متوقف میماند اما باز جای شکرش باقی است که صدای این مصاحبه در گوش مسئولانی زنگ زده. قبل از اینکه دود آتش کتابهایش چشمشان را بسوزاند... .چون آتش بدون دود نمیشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.