|

ترکیه و آمریکا بر سر نقشه راهی درباره منبج به توافق رسیدند

آغاز دور دوم کارگروه آنکارا- واشنگتن

دم‌ودستگاه سیاست خارجی آمریکا فعال شده است. یا در حال برهم‌زدن مذاکرات و توافق‌نامه‌های پیشین این کشور با دیگر کشورهاست یا در کار به‌پیش‌راندن مذاکراتی جدید. روز جمعه، 25 مارس، دیپلمات‌های آمریکایی و ترکیه‌ای در آنکارا با یکدیگر دیدار کردند تا درباره هماهنگی تلاش‌های دو طرف در سوریه گفت‌و‌گو کنند. به گزارش حریت، به‌ نقل از سخنگوی وزارت خارجه ترکیه، نماینده آمریکا برای پیش‌بردن دور دوم کارگروه آمریکا- ترکیه درباره سوریه به ترکیه سفر کرده بود. ساعاتی پس از این دیدار دو طرف اعلام کردند که بر سر طرح کلی نقشه راهی به توافق رسیده‌اند که متضمن ثبات و امنیت منبج، شهر شمالی سوریه، است. این توافق اندکی پیش از دیدار مایک پمپئو، وزیر خارجه ایالات ‌متحده و مولود چاووش‌اوغلو، وزیر خارجه ترکیه، در آمریکا حاصل شد. آن‌طور که در بیانیه مشترک دو طرف آمده، پمپئو و چاووش‌اوغلو قرار است روز چهارم ژوئن برای ادامه رایزنی‌ها و طرح نقشه راه منبج در واشنگتن با یکدیگر دیدار کنند. آن‌گونه که مقامات ترکیه و آمریکا اعلام کرده‌اند، مذاکره بر سر خروج از بن‌بست منبج را آغاز کرده‌اند. هر دو کشور فعلا درباره جزئیات طرح نقشه راه منبج اطلاعات بیشتری نداده‌اند؛ اما انتظار می‌رود که در دیدار چاووش‌اوغلو از واشنگتن اطلاعات بیشتری منتشر شود. رابطه ترکیه و آمریکا در سال‌های اخیر به خاطر موضوعات مختلفی از‌جمله بحران سوریه، عدم استرداد‌ فتح‌الله گولن، روحانی در تبعید به ترکیه و مسئله فلسطین رو به وخامت نهاده است. یکی از مهم‌ترین محورهای اختلاف دو طرف، همکاری آمریکا با نیروهای کرد سوریه است. ترکیه یگان‌های مدافع خلق را هم‌پیمان حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) می‌خواند و در ماه ژانویه هم با حمله به عفرین، یکی از شهرهای تحت تصرف کردهای سوریه، با به‌راه‌انداختن کشتار کردها تلاش کرد منطقه مرزی خود با سوریه را از کردها تخلیه کند. ترکیه پس از تصرف عفرین اعلام کرد که اگر یگان‌های مدافع خلق از منبج خارج نشوند، ترکیه عملیات خود را تا شرق منبج پیش می‌برد. رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه، در یکی از سخنرانی‌های خود در استانبول گفت: «با قاطعیت در عفرین حضور داریم و تا هنگامی که امنیت کامل را برقرار کنیم، آنجا خواهیم بود. پس‌ازآن نیز در ادلب، تل رفعت و منبج پیشروی خواهیم کرد». در پی عملیات ترکیه در سوریه بسیاری از مطبوعات ترکیه این‌طور تحلیل می‌کردند که عملیات موسوم به شاخه زیتون در عفرین اهمیتی فراتر از جغرافیا و شهر برای ترکیه دارد و امری حیثیتی برای این کشور است. به‌‌همین‌خاطر‌ ترکیه مصمم است تا آخر این عملیات را ادامه دهد. این در حالی است که در طول مبارزه با داعش، یگان‌های مدافع خلق که شامل شبه‌نظامیان کرد سوری هستند، یکی از مهم‌ترین هم‌پیمانان زمینی آمریکا در جنگ با داعش به شمار می‌رفتند و آمریکا با هدف مبارزه با این گروه تروریستی تجهیزات نظامی در اختیار یگان‌های مدافع خلق قرار داده بود. همین امر انتقاد شدید ترکیه را به ‌دنبال داشت. هرچند آمریکا برای اطمینان‌خاطر‌دادن به آنکارا اعلام کرد که پس از شکست داعش این تجهیزات نظامی را پس می‌گیرد و ارسال سلاح به کردها را متوقف می‌کند. این البته برای ترک‌ها کافی نبود و ترکیه از آمریکا می‌خواهد که یگان‌های مدافع خلق را از منبج خارج کند. این در حالی است که علاوه بر نیروهای کرد، حدود دو‌ هزار نفر از نیروهای آمریکایی هم در منبج مستقر هستند. دولت ترکیه بارها خواستار خروج سربازان آمریکایی از شهر منبج در شمال سوریه شده است. مقامات آمریکایی تابه‌حال در مقابل این درخواست ترکیه مقاومت کرده‌اند. ژنرال جوزف ووتل، رئیس سرفرماندهی ارتش آمریکا، پیش‌تر گفته بود که «ایالات متحده قصد ندارد نیروهای خود را از اطراف شهر منبج در شمال سوریه بیرون ببرد». بااین‌حال به باور بسیاری از تحلیلگران تنش میان ترکیه و آمریکا در منبج نمی‌تواند به رویارویی نظامی دو طرف منجر شود. ترکیه تا‌به‌حال به‌راحتی با چراغ سبز برخی کشورهای درگیر در جنگ سوریه توانسته دست کردها را از رسیدن به منطقه‌ای خودمختار در سوریه کوتاه کند و آمریکا هم تلاش نکرده با ابزارهایی که در اختیار دارد، از این مداخله ترکیه جلوگیری کند؛ ابزارهایی از‌جمله حضور نظامی ترکیه در ناتو، استرداد گولن و ارتباط آمریکا با احزاب داخلی ترکیه. کارشناسان بر این باورند که اگر آمریکا به ترکیه هشدار جدی بدهد که وارد منبج نشود، ترکیه نمی‌تواند در این جنگ پیروز شود؛ اما تاکنون ترکیه موفق شده که آمریکا را از کردها دور کند و آمریکا را به پای میز مذاکره بکشاند. البته به نظر نمی‌رسد ترکیه هم بخواهد تنش میان دو کشور را از آنچه اکنون هست، وخیم‌تر کند. نیروهای دموکراتیک سوریه که تحت رهبری یگان‌های مدافع خلق و حمایت آمریکا بودند، سال 2016 منبج را از داعش پس گرفتند. به باور ناظران، کردهای سوریه می‌خواستند با اتصال شهر عفرین که در شمال غربی سوریه واقع شده، به کانتون‌های کوبانی و جزیره در شمال‌شرقی این کشور، منطقه‌ای خودمختار در سوریه برای خود تأسیس کنند؛ اما دولت ترکیه این منطقه را «دالان ترور» می‌خواند. در پی عملیات موسوم به شاخه زیتون ترکیه در عفرین، هراس‌ها از رویارویی نظامی آمریکا و ترکیه در سوریه بالا گرفت. با وجود انتظار کردها از واشنگتن، آمریکا پشت یگان‌های مدافع خلق را در جنگ با ترکیه خالی کرد و عفرین پس از مقاومت خونین کردها به دست شبه‌نظامیان هم‌پیمان ترکیه افتاد. یک ماه بعد از حمله نظامی ترکیه به عفرین، در ماه فوریه کارگروه مشترکی برای حل معضل منبج و تلاش‌های مشترک ترکیه و آمریکا در سوریه تشکیل شد و مولود چاووش اوغلو با رکس تیلرسون، وزیر خارجه وقت آمریکا، دیدار کرد؛ اما بعدا با کناره‌گیری تیلرسون از وزارت خارجه آمریکا رایزنی‌های دو کشور و فعالیت این کارگروه ادامه نیافت. چاووش‌اوغلو، وزیر خارجه ترکیه، قبلا گفته بود که اگر گروه کاری آمریکا و ترکیه درباره منبج توافق کنند، دیگر مشکلات آمریکا و ترکیه نیز حل خواهد شد. او اظهار امیدواری کرد که مدل منبج را بتوان در دیگر نقاط سوریه به‌ویژه در شرق رودخانه فرات هم اجرا کرد. آمریکا و ترکیه در حالی مذاکرات خود بر سر منبج را آغاز کرده‌اند که نیروهای نظامی کرد در این شهر هم مشغول پاک‌سازی طرح‌های نیروهای نزدیک به ترکیه برای بی‌‌ثبات‌کردن این منطقه هستند. روز جمعه و هم‌زمان با دیدار نمایندگان ترکیه و آمریکا، شورای نظامی منبج اعلام کرد که در هفته گذشته چندین شبه‌نظامی تحت حمایت ترکیه را بازداشت کرده‌اند. به‌ گفته این شورا، افراد بازداشت‌شده بخشی از عملیات سپر فرات ترکیه بوده‌اند و تلاش می‌کردند که منطقه را بی‌ثبات کنند. آن‌طور که محمد ابوعادل، یکی از فرماندهان شورای نظامی منبج، به رسانه‌های محلی گفته، نیروهای عملیات سپر فرات می‌خواسته‌اند که شبکه‌ای در منبج تأسیس کنند. به گفته او این شورا در حال تحقیق در این زمینه است و تعدادی از افراد مرتبط با عملیات سپر فرات را هم بازداشت کرده‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.