|

«به فرخندگي سوم خرداد سالروز آزادسازي خرمشهر»

*خون به دل کردند دشت و نهر را بازگرداندند خرمشهر را اشکان زارعي: چهارم آبان سال ۵۹ وقتي سربازان عراقي به خرمشهر دست يافتند، خودپسندانه بر ديوارهاي اين شهر نوشتند، «جئنا لنبقي، آمده‌ايم که بمانيم»، عراق از هنگام روي‌کار‌آمدن عبدالکريم ‌قاسم بر پايه انديشه پان‌عربیسم، خوزستان را همواره بخشي از جهان عرب مي‌دانست، اينک صدام ‌حسين سرمست از پيروزي‌هاي به‌دست‌آمده، خود را در آستانه رسيدن به آرزوهاي خيالي مي‌ديد. چنانکه روزنامه‌ الانوار عراق نوشت:«محمره سرزمين اجدادي است و نيرو‌هاي مسلح ما، آن شهر را براي ابد بازپس گرفته‌اند». شايد صدام حسين فراموش کرده بود که عراق کنوني به‌عنوان کشوري آزاد از سال ۱۹۳۲ ميلادي پايه‌گذاري شد و تا پيش از آن، علاوه بر ايرانيان، خلفاي اسلامي، ايلخانان ‌مغول، عثماني و انگلستان در آنجا فرمان رانده‌‌ بودند. چنان‌که از روزگار کورش هخامنشي اين کشور بخشي از قلمرو ايران به شمار آمده، تيسفون در نزديکي بغداد، 600 سال پايتخت اشکانيان و ساسانيان بوده است. پس از اسلام نيز برخي از شهرهاي کردنشين عراق و گاه بصره در دوره صفويه، افشاريه و زنديه تا محمدشاه قاجار بخشي از خاک ايران بوده‌اند. ازاين‌رو بغداد، بصره، انبار و رودهاي دجله، فرات و زاب نيز نام‌هاي پارسي هستند.شايد رئيس‌جمهور عراق تاريخ را نخوانده بود. خوزستاني که از۵۰۰ سال پيش از ميلاد نام آن در سنگ‌‌نبشته‌هاي آپاداناي ‌شوش، بيستون، نقش ‌رستم، تخت ‌جمشيد و کعبه زرتشت آمده است، چگونه مي‌تواند سرزمين نياکاني او باشد؟ بي‌گمان صدام حسين مردم ايران را نيز به‌خوبي نمي‌شناخت که هيچ بيگانه‌اي را نگذاشتند بر خاک آنان «تا ابد» ماندگار و پايدار باشد. چنان‌ که يوناني‌ها، خلفاي بني‌اميه و بني‌عباس و مغولان، «آمدند»، اما هنگام «رفتن» هماني نبودند که آمده بودند، زيرا در کوره فرهنگ ايراني گداخته شده، ايراني شده و با شکست نيز رهسپار شدند.همان‌گونه که سردار نگون‌بخت قادسيه و سربازانش در سوم خرداد سال ۶۱ پس از ۵۷۵ روز در ‌پي عمليات «الي ‌بيت‌المقدس» با خواري و سرافکندگی از خرمشهر بيرون رانده شدند و البته پيش‌تر نيز در دهلاويه، بستان و سوسنگرد شکست خورده بودند.عمليات الي ‌بيت‌المقدس در ۱۰ اردیبهشت سال ۶۱ آغاز و پس از ۲۳ روز با آزادسازي هويزه، خرمشهر و دوركردن شهرهاي اهواز و سوسنگرد از برد توپخانه ارتش عراق به پايان رسيد. در اين کارزار از ۹ لشکر و ۱۹ تيپ عراق بيش از 16 هزار نفر کشته و زخمي و 19 هزار نفر دستگير شدند. اين شکست آن‌چنان براي صدام‌ سخت بود که او بسياري از افسران عراقي مانند، صلاح ‌القاضي، فرمانده لشکر سوم را اعدام كرد.خرمشهر تا پيش از جنگ ايران و عراق سه بار ديگر به دست بيگانگان افتاده بود.نخستين‌بار سربازان عثماني در سال ۱۲۵۳ مهي اين شهر را غارت و ويران كردند. 20 سال بعد در سال ۱۲۷۳ مهي اين‌بار ناوگان‌ دريايي بريتانيا، سربازان خانلر‌ميرزا، فرمانرواي وقت‌ خوزستان را شکست داده، به خرمشهر دست يافتند. در شهريور۱۳۲۰ خورشيدي نيز در پي جنگ جهاني دوم ارتش انگلستان يک‌بار ديگر از هوا و دريا به اين شهر يورش آورد.صدام حسين در حالي از محمره سخن مي‌گفت که اين نام براي نخستين‌بار در سال ۱۲۴۲ هجري قمري به دست شيخ غيث از آل‌کعب بر سر زبان‌ها افتاد و پيشينه آن‌ بيشتر از 200 سال نبود.به گواه تاريخ، بنياد اين شهر در پنج‌ هزار سال پيش از ميلاد با نام «ناژيتو» به دست ايلامي‌ها گذاشته شده است. پس از آن، اگينيس هخامنشي، آنتيوش سلوکي، استرآباد ‌اردشير و بارماي ساساني، محرزه و محمره دوره اسلامي نام‌هاي گوناگون اين شهر در هزاره‌هاي گذشته بوده‌اند.بي‌گمان از ميان همه نام‌هايي که اين بندر کوچک اما هزاران‌ساله داشته، خرمشهر برازنده‌تر و شايسته‌تر است نه ازآن‌رو که «خرمي» آن نشان از سرسبزي است که مي‌تواند نماد استواري و ماندگاري آن در برابر تندبادهاي تاريخ و تاخت‌وتاز بيگانگان باشد.سوم خرداد مي‌آيد تا فراموش نکنيم براي پاسداري از اين خاک ستمديده، جان‌فشاني‌ها و فداکاري‌هاي بسيار شده و خون‌هاي زيادي ريخته شده است.«تماميت ‌ارضي» تنها به چم «معناي» آب و ‌خاک نيست که نام استان‌ها، شهرها و آب‌ها نيز در جرگه «تماميت ارضي» به شمار مي‌آيند.سوم‌ خرداد به ما يادآوري مي‌کند که‌ هيچ بخشي از اين سرزمين اهورايي جداشدني نيست و خوزستان، خرمشهر، آبادان، هويزه سوسنگرد، اروندرود و... نيز نام‌هايي جاودانه هستند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.