پيشنهاد فرماندهان ارشد نظامي در پي خروج آمريكا از برجام
بازگشت به قبل از 92
نخستين جشنواره «طرح ملي بسيج همگام با کشاورز» به فرصتي تبديل شد تا چهرههاي نظامي و برخي مقامهاي مذاکرهکننده هستهاي در دولت احمدينژاد، به خروج آمريکا از برجام واکنش نشان داده و اعلام کنند شايد مسير ديپلماسي به پايان رسيده است. اين سخن سردار غلامحسين غيبپرور، رئيس سازمان بسيج، است که در کنار فرمانده کل سپاه و سعيد جليلي در اين جشنواره حاضر شده بود. غلامحسين غيبپرور با بيان اينکه کشور ما در حال جنگ اقتصادي است، گفت: با اتفاقات چند روز اخير، شايد ديپلماسي به پايان رسيده باشد و ما بايد روي پاي خود بايستيم و کشوري که نتواند شکم خود را سير کند، محکوم به فناست. او در حالي از بهپايانرسيدن خط ديپلماسي سخن گفت که فرمانده سپاه در سخنانش احتياط بيشتري به خرج داده و گفت اگر اروپاييها در فرصت تعيينشده تضمينهاي مناسب را ندهند، بايد همان مسير پنج سال پيش را ادامه دهيم. اشاره سردار جعفري بازگشت به دوران قبل از برجام است. بايد همان مسير 5 سال پيش را ادامه دهيم سرلشکر محمدعلي جعفري در سخناني گفت: توافق برجام بهجاي آنکه مانعي براي رفع تحريمها باشد، به نهادينهسازي تحريمها در کشور منجر شده که آنهم به دليل قابل اعتمادنبودن آمريکا بوده و امروز برای همه دنيا نيز دارد ثابت ميشود که نبايد به آمريکا اعتماد کرد. به گزارش ايسنا، جعفري ادامه داد: خروج آمريکا از برجام نیز که امروز رخ داده، در راستاي همان شيطنتهاي قبلي دشمنان است و چيز جديدي نيست؛ اما نگاه ما بايد به درون باشد و اقتصاد مقاومتي که تنها راه علاج مقابله با دشمنان است؛ اما متأسفانه آن هم به خاطر تفاوت نگاه مبنايي مسئولان در اقتصاد کشور، باعث اجرائينشدن دقيق آن شده است. او گفت: اخيرا اروپاييها زمزمههايي مبني بر تکيهنکردن به خود را از سوي ما طرح کردهاند و سخنان اخير خانم مرکل، صدراعظم آلمان، نيز به روشني به همين نکته اشاره دارد. بههرحال فرصتي از سوي مقام معظم رهبري براي مذاکره و البته تضمين صددرصدي از سوي آنان داده شده است که اگر به جايي نرسد، بايد همان مسير پنج سال پيش را ادامه دهيم. سخنان نفتي جليلي سعيد جليلي که حالا عضو مجمع تشخيص مصلحت نظام است و در دولت دوم احمدينژاد مسئول تيم مذاکرهکننده هستهاي کشور با قدرتهاي جهاني بود، نیز موضوع صحبت خود را خروج آمريکا از برجام انتخاب کرد و گفت: سه کشور اروپايي بايد بدانند با علنيتر و رسميترشدن مزاحمتهاي آمريکا، هر مزاحمت او براي پيشرفت و منافع ملي ما، ميخي بر تابوت برجام خواهد بود و اگر اروپا تواني دارد، بايد مانع مزاحمتهاي آمريکا شود. او در بخش ديگري از سخنانش با اشاره به بيانيه اروپا در واکنش به خروج آمريکا از برجام گفت: گام اول سه کشور اروپايي که در بيانيه سران اين کشورها منتشر شد، منطق «عدم اعتماد به اروپا» را هم روشنتر کرد و به دور از تمدن گفتوگو بود. اروپاييها در حالي که امروز اذعان دارند آمريکا عهدشکني کرده است، در بيانيه رسمي خود «بايدها» و «نبايدها» را براي ايران مشخص ميکنند! در کدام توافق اگر يک طرف عهدشکني کرد، طرف ديگر بايد بر سر پيمان خود باقي بماند؟ آيا اين غير از منطق ديکتاتورهاست که از حلقوم مدعيان آزادي در بيانيه سران سه کشور اروپايي بيرون آمده است؟ جليلي در بخش ديگري از سخنانش گفت: آمريکا امروز دلخوش است که فروش نفت ايران را کاهش دهد؛ اما آيا آمريکاييها فراموش کردهاند وقتي به گمان خودشان چند سال قبل فروش نفت ايران را به 600 هزار بشکه کاهش دادند، ما توانستيم اين روند را برگردانيم؛ به گونهاي که در تير 92 در اوج فشارهاي تحريمها، ايران توانست فروش روزانه نفت خود را به يكميليونو 580 هزار بشکه آنهم به قيمت بالاي صد دلار برساند. امروز با فراوردههاي نفتي پالايشگاه ستاره خليجفارس که متوسط سني مسئولان آن 32 سال است، نهتنها نميتوان نفت ايران را تحريم کرد بلکه اين دشمنان هستند که نه براي نفت که براي خريد فراوردههاي نفتي ايران بايد صف بکشند. او در پايان افزود: آمريکا فراموش کرده که در اوج تحريمهاي نفتي، 17 سکوي نفتي ايران در سال 91 مشغول کار بود؟ ما ميدانيم سراسيمگي آمريکا به اين خاطر است که ميداند از پس چنين قدرتي برنميآيد و اين هنوز از نتايج سحر است. نفت چگونه فروخته ميشد اگرچه جليلي معتقد است با وجود تحريمهاي آمريکا فروش نفت ايران بالاي يک ميليون بشکه در روز بوده، اما مسئله اين است كه در آن زمان پول حاصل از اين فروش بهطور کلي به خزانه بازنگشته است. براي توضيح اين عبارت خوب است نگاهي به تحريمهاي نفتي ايران و چگونگي فروش نفت در شرايط تحريم داشته باشيم. اتحاديه اروپا که يکي از بازارهاي فروش نفت خام ايران بود، به تاريخ بهمن سال 90 تحريم خريد نفت از ايران را تصويب کرد. ايران تا قبل از اعمال اين تحريمها، روزانه تقريبا 5/2 ميليون بشکه نفت خام خود را صادر ميکرد. با اعمال تحريمها، در مدت چند ماه ميزان فروش نفت خام ايران به روزانه 500 تا 600 هزار بشکه کاهش پيدا کرد و اين مسير با اعمال تحريمهاي بيمهاي و کشتيراني براي صفرکردن صادرات نفت ايران در نظر گرفته شده بود. بااينحال برخي مشتريان آسيايي با اخذ مجوزهايي از ايالات متحده ميتوانستند هربار با تضمين کاهش 10 تا 20 درصدي ميزان خريد، همچنان نياز خود را از سوي ايران تأمين کنند. با اين شرايط صادرات نفت ايران به روزانه يک تا يک ميليون و 200 ميليون بشکه در روز افزايش يافت، اما نکته مهم، دريافت پول حاصل از فروش نفت بود. سيدمحمدعلي خطيبي، مسئول فروش نفت ايران در زمان تشديد تحريمها و در دوره وزارت رستم قاسمي، در مصاحبهاي با خبرگزاري فارس درباره نحوه فروش نفت و دريافت پول آن گفته است: «... ما يا بايد مشتريان خود را از دست ميداديم و از بازار حذف ميشديم يا اينکه به مشتريان معتبر خودمان، مشتريان سنتي که اعتبار بالا و سابقه روشني دارند نفت بفروشيم... بنابراين تصميم کلي نظام بر اين شد که مشتريان حفظ شوند و مانند گذشته به آنها نفت داده شود که از جمله آنها ميتوان به شرکتهاي هندي، کرهاي، چيني، ژاپني و ترکيهاي اشاره کرد و تا آنجا که ميتوانيم از آنها پول نقد يا کالا يا به هر شکل ديگری دريافت کنيم و اگر ديديم نميتوانند پول بدهند آنها را از دست ندهيم و اين پولها در حسابهايي باشد و بانک مرکزي مرتب اين حسابها را چک و پيگيري کند تا هرگاه شرايط مساعد شد بتوانيم از اين پولها استفاده کنيم. در برخي از موارد و قراردادها حتي تيمهاي مشترک نفت، بانک مرکزي و وزارت اقتصاد با يکديگر کار ميکردند تا مشکلي پيش نيايد. فروش نفت به بابک زنجاني و نيروي انتظامي خطيبي درباره فروش نفت به بابک زنجاني و نيروي انتظامي هم گفته بود: «نمونه آن هم همين فروش نفت به آقاي زنجاني بود که مجموعه امور بينالملل با آن مخالف بود و در آخر هم نفت را امور بينالملل به اين فرد نداد و به شرکت فرعي ديگري زيرمجموعه شرکت ملي نفت؛ يعني نيکو داد. اگر موافق چنين ريسکهاي محاسبهنشدهاي بوديم، خودمان نفت ميداديم به زنجاني، ولي ما مخالف بوديم و تا آخرين لحظه هم نفت را به ايشان و امثال ايشان نداديم و از آن مهمتر اينکه حتي برخي از نهادها نيز ميآمدند و نفت ميخواستند که به آنها هم نداديم. درباره نيروي انتظامي دو محموله بود که يک محموله آن را مانند بابک زنجاني ميخواست که مخالفت شد و يک محموله آن بهگونه ديگري بود. به اين ترتيب که ابتدا پول را با بانک مرکزي تسويه کرد و بانک مرکزي به امور مالي شرکت نفت نامه نوشت که نيروي انتظامي N مقدار پول پرداخت کرده و شما بهازاي آن نفت تحويلش دهيد و ما اين نفت را تحويل داديم و يک سيکل قانوني را طي کردند و يک محموله نفت به نيروي انتظامي داديم. بنابراين ما در آن دوره روي مسائل مالي بهشدت حساس بوديم و ريسکهاي ما ريسکهاي عملياتي فروش نفت بود و هرگز با جيب مردم ريسک نميکرديم». اين در حالي است که بنابر اعلام وزارت نفت، ميزان بدهي بابک زنجاني از قبل نفتي که فروخته و پولي که بازنگردانده، حدود دو ميليارد دلار است. بابک زنجاني با وجود محکومشدن به اعدام هنوز بدهي خود را پرداخت نکرده است. از طرفي بنياد تعاون وابسته به نيروي انتظامي هم که در ازاي کسري بودجه نيروي انتظامي نفت دريافت کرده بود، مابهالتفاوت فروش اين نفت را به شرکت نفت بازنگردانده است؛ عددي که به گفته وزير نفت، 180 ميليون دلار است. بهاينترتيب اگرچه نفت ايران با کاهش صادرات، فروخته ميشد، اما به دليل تحريمهاي بانکي امکان وصول پول آن بهراحتي ميسر نبود و به همين دليل هم از قبل دورزدن تحريمها، مبالغ هنگفتي از فروش نفت ايران به خزانه بازنگشته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.