|

خواب و خیال ترامپ برای ایران

فرید زکریا ترجمه: حسین جلالی

«جِب بوش» گفته بود که ترامپ، «رئیس‌جمهور آشوب» خواهد بود و این هفته رئیس‌جمهور ترامپ، در همین قامت ظاهر شد؛ با بی‌توجهی به کل جهان، از جمله نزدیک‌ترین متحدان اروپایی آمریکا و افزایش تنش در بی‌ثبات‌ترین منطقه این کره، خاورمیانه. درک منطق پشت تصمیمِ ترامپ در خارج‌شدن از قرارداد هسته‌ای ایران سخت است. اگر ایران همان‌قدر که او می‌گوید، بازیگر خطرناک و بدخیمی است، مطمئنا بهتر است که برنامه هسته‌ای آن‌ را در سطح پیشانظامی متوقف و نظارت‌پذیر کرد. احتمال اینکه بتوان تهران را به شرایط سخت‌تری [در قراردادهای آتی] مجاب ‌کرد، نزدیک به صفر است... . اگر راهبردی در پس این حرکت ترامپ نهفته باشد، احتمالا تغییر رژیم است. نزدیک‌ترین مشاور او مدت‌هاست که از تغییر رژیم دفاع می‌کند و این بحث را مطرح می‌کند که بهترین رهیافت در‌ برابر ایران، ترکیبی از تحریم، حمایت از گروه‌های اپوزیسیون و مداخله نظامی است. «مایک پُمپئو»، وزیر امور‌خارجه، زمانی كه عضو کنگره بود، دولت اوباما را به‌خاطر مذاکره با تهران نقد کرد و در عوض پیشنهاد داد ایالات‌متحده نزدیک به دو هزار بمب‌ را به صورت ناگهانی علیه ایران استفاده کند. مشاور امنیت ملی، «جان بولتون» برای تغییر رژیم در ایران حتی از این‌هم بیشتر فشار وارد کرد؛ با دفاع شدیدتر از مجاهدین خلق [منافقین]، یک گروه شبه‌نظامی اپوزیسیون که گذشته‌ پرتحول و غبارآلودی دارد و در ایران نیز مورد حمایت نیستند. «بولتون» و وکیل ترامپ، «رودولف دبلیو جولیانی» هر دو برای مجاهدین خلق [منافقین] سخنرانی كرده‌اند و از این سازمان پول دریافت كرده‌اند... . ژوئن سال پیش در فرانسه، «بولتون» گفت که ایالات‌متحده باید در ایران تغییر رژیم را در پیش‌گیرد تا جمهوری اسلامی چهلمین سالگرد تأسیس خود را جشن ‌نگیرد (که در سال ۲۰۱۹ خواهد بود). بنابراین سه نفر از نزدیک‌ترین مشاوران ترامپ چنان نظرهای افراطی‌ای درباره ایران دارند که بسیار دشوار است كسی خارج از عربستان سعودی یا اسرائیل با آنها هم نظر باشد. ایران رژیمی [... ] که تأثیرات خود را در خاورمیانه تسری داده است؛ آن هم غالبا به ضرر آمریکا اما همچنین [ایران] یک تمدن کهنسال با قرن‌ها قدرت و تأثیرگذاری در منطقه است. انگاره اینکه ایالات‌متحده می‌تواند تمام مشکلات خود را با تهران از طریق سرنگونی رژیم محقق کند، خیالی بیش‌ نیست. ایران نزدیک چهار دهه است که در مقابل فشارها و تحریم‌های آمریکا مقاومت کرده است. حتی اگر سرنگونی آن از طریقی ممکن می‌بود، به دور‌و‌برتان نگاه کنید. درس دو دهه گذشته خاورمیانه قطعا این است که تغییر رژیم به آشوب، جنگ، موج‌های مهاجرتی و اختلافات فرقه‌ای بیشتر منتهی می‌شود... . فراتر از خاورمیانه را نگاه کنید و تغییر رژیم را بازخوانی کنید. چه درباره حکمرانِ مخالفی مانند «جاکوبو آربنز» جیبوتی و چه در رابطه با حکمران موافقی مثل ویتنام جنوبی «نگو دینه دیِن»، تغییر رژیم در پی‌خود بی‌ثباتی بیشتری به‌بار آورد. به خود ایران نگاه کنید؛ جایی که کودتایی با حمایت مالی انگلستان و آمریکا دولت منتخب {دولت مصدق} را ساقط کرد، [و این] خود یکی از عواملی بود که به جمهوری اسلامی منتهی شد. همچنین، مداخله بیش‌از‌حد آمریکا را در جنبش آزادسازی کوبا در انتهای قرن بیستم مدنظر قرار دهید که میراث ضد‌آمریکایی از خود برجای گذاشت چنان‌که کمونیست‌های کوبا تاکنون از آن بهره می‌برند. قضاوت اشتباه و برآورد نادرست از ناسیونالیسم شاید خطای مرکزی سیاست خارجی آمریکا باشد. در مقابل وقتی ایالات متحده به باز‌شدن کشورها به سوی سرمایه‌داری کمک کرده است، تجارت و ارتباط، این اسیدهای مدرنیته، غالبا زننده‌ترین عناصر دیکتاتوری‌ را حل و از بین برده‌اند. چین امروز -با تمام مشکلاتش- به مراتب بهتر و مسئولانه‌تر از کشوری است که تحت فرمان «مائو تسونگ» بود. مردم معمولا به فعالیت‌های رئیس‌جمهور «رونالد ریگان» علیه اتحاد شوروی به‌عنوان نمونه‌ای اشاره می‌کنند که فشار علیه یک «امپراتوری شیطانی»، به تغییر رژیم کمک کرده است اما آنها فقط نیمی از داستان را به‌ یاد می‌آوردند. «ریگان» به اتحاد شوروی فشار آورد اما هنگامی که یک اصلاحگر، «میخائیل گورباچوف» را یافت، او را در آغوش گرفت، از او حمایت کرد و به او امتیاز داد. آن‌چنان‌که او در میان محافظه‌کاران ایالات‌متحده، مخالفان خشمگینی یافت که او را «یک احمق به‌دردبخور» خطاب کردند؛ چرا‌که او داشت به اتحاد شوروی کمک می‌کرد تا جنگ سرد را ببرد. ایران کشوری است پیچیده با حكومتی پیچیده اما عناصر معتدل نیز در آن وجود دارد که مشخصا امید داشتند توافق هسته‌ای راه ادغام و نرمالیزاسیون ایران با جهان شود. این نیروها قدرت مسلط ندارند اما قدرت دارند، [و حتی] نه کمتر؛ چراکه رئیس‌جمهور روحانی حمایت عمومی را پشت سر خود دارد. اما ایران همواره عناصر تندرویی نیز داشته است که بر این باور بوده‌اند که‌ آمریکا هرگز قابل‌اعتماد نیست، سعودی‌ها دشمن مرگ‌بار هستند و خوداتکایی، خودبسندگی و روح ایدئولوژی شیعی تنها راهبرد آنها برای صیانت از نفس است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.