نگاه بیرون
ترجمه: شهرام زرندار
مناظره فرا آتلانتيك
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز سهشنبه اعلام کرد از توافق هستهای ایران خارج میشود. او به این وسیله بندبند دستاورد تاریخی رئیسجمهور قبل از خودش، باراک اوباما، در سیاست خارجی را از هم گسست. ترامپ با این کنارهگیری، ایالات متحده را بین همپیمانان غربی خود ایزوله و منزوی کرده و تخم عدم اطمینان را قبل از مذاکرات هستهای پرخطر با کرهشمالی کاشته است. ایران اعلام کرده در توافق هستهای میماند. فرانسه، آلمان و بریتانیا نیز چنین کردهاند. آنها چشمانداز یک منازعه فراآتلانتیک را مطرح کردهاند و این در شرایطی است که شرکتهای اروپایی با بازگشت تحریمهای آمریکایی به دلیل فعالیتهای مشترک اقتصادیشان با ایران مواجه هستند. این امر باعث شعلهورشدن آتش مسابقه تسلیحاتی در خاورمیانه و بادزدن آتش منازعات فرقهای از سوریه تا یمن خواهد شد. اروپا و برخی از دستیاران ترامپ سعی کردند او را قانع کنند توافق هستهای با ایران را حفظ کند؛ اما ترامپ نمایان کرد که کاسه صبرش لبريز شده و با گروه مشاوران جدید خود -به رهبری مایک پومپئو، وزیر امور خارجه و جان بولتون، مشاور امنیت ملیاش- رئیسجمهور با مقاومت داخلی کمتری از اوایل شروع دولتش مواجه است. همچنان که ترامپ یک پروژه دیپلماتیک را رها کرده، به پروژه دیپلماتیک دیگری شتاب بخشیده است. او اعلام کرده پومپئو به پیونگیانگ، پایتخت کرهشمالی، پرواز خواهد کرد تا به مباحثات با کیم درباره جلسه دیدار آتی سران دو کشور ادامه دهد. او این مسئله را که به ایالات متحده نمیتوان برای حفظ توافقات اعتماد کرد و سیاستهای دیپلماتیک آمریکا با چرخش مسیر باد عوض میشود، رد کرده است. بالاخره ترامپ در بیانیه خود استدلالهای معروفی را که علیه توافق ابراز شده دوباره مطرح کرد؛ اینکه این توافق به تهدید موشکهای بالستیک ایران نمیپردازد، به رفتارهای مخرب ایران در منطقه نپرداخته و تاریخ انقضا برای نیروهای غروب، در را برای دستیابی ایران به یک بمب هستهای باز میگذارد. او گفته: «حتی اگر ایران بر اساس برجام همکاری بکند، هنوز هم بر لبه یک گسست هستهای در یک دوره زمانی کوتاهمدت قرار دارد». او نتیجهگیری کرده: «توافق هستهای با ایران در اساس خود پر از اشتباه و بلوغنیافته است». اروپاییها از قبل با یک سازش ویژه موافقت کرده بودند تحمیل دوباره تحریمها درصورتیکه ایرانیها حدود 12 ماه با ساختن یک سلاح هستهای فاصله داشته باشند، برداشته شود؛ اما مقامات گفتهاند همین نیز آقای ترامپ را راضی نکرده است و اروپاییها هم میلی به پیشروی بیشتر نداشتهاند.
انشعاب ترامپ از همپیمانان اروپایی
دونالد ترامپ اعلام کرده بالاترین سطوح تحریمهای اقتصادی را علیه ایران اعمال خواهد کرد. او به این وسیله یک توافق هستهای بینالمللی و یک قطعنامه سازمان ملل را نقض کرد. این عمل او بهمثابه انشعاب تعیینکننده از همپیمانان ایالات متحده در اروپاست. نقض توافق هستهای از سوی ترامپ، بهطرز بالقوهای ماشه یک بحران جدید در خلیجفارس را میکشد. رهبران بریتانیا، فرانسه و آلمان که از امضاکنندگان توافق هستهای «برجام» هستند، بلافاصله پس از اعلام موضع ترامپ، بیانیهای صادر کردند و در آن «افسوس و نگرانی» خود را از خروج ایالات متحده از برجام بیان کردند. آنها در این بیانیه تأکید کردهاند به اجرای تعهداتشان در برجام ادامه خواهند داد. حتی قبل از اینکه ترامپ بیانیه خود را در کاخ سفید بخواند و اعلام کند، تنشها بهطرز روشنی افزایش یافته بود. ارتش اسرائیل درباره «فعالیتهای غیرمعمولی نیروهای ایرانی در سوریه» هشدار داده پناهگاههای ضد حمله هوایی در بلندیهای جولان آماده شوند. چند لحظه پس از بیانیه رئیسجمهور آمریکا، صدای انفجارهایی از نزدیکی دمشق شنیده شده و رسانه رسمی سوریه مدعی شد مواضع دولت از سوی حمله هوایی اسرائیل مورد اصابت قرار گرفته است. در امر اجرای دوباره تحریمها، ترامپ به ادعاهای بنیامین نتانیاهو اشاره کرده و گفته: اسرائیل اسنادی در اختیار دارد که بر اساس آنها، ایران از سالها پیش روی توسعه سلاحهای هستهای کار میکرده است. نتانیاهو که منتقد رسمی توافق هستهای بود، روز سهشنبه از ترامپ خواسته «یا توافق را ترمیم کند یا از آن خارج شود». ترامپ تحتتأثیر اتهامات مربوط به توطئه مشترک با روسیه در دوران مبارزات انتخاباتیاش و پرداخت حقالسکوت به یک بازیگر فیلمهای جنسی که مدعی است با ترامپ رابطه داشته، قرار دارد و نخستوزیر اسرائیل موضوع چند تفحص پلیس به دلیل فساد مالی است؛ اینها گزارهای است که روی تصمیم ترامپ تأثیر دارد. از سوی دیگر، کنارهگیری یکجانبه و دراماتیک ترامپ از توافق هستهای، احتمالا و بهسرعت تنشها را در خاورمیانه بالا خواهد برد؛ خاورمیانهای که از قبل بهواسطه منازعات در سوریه، عراق و یمن دچار التهاب شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.