|

مسيح در قصر

شرق: «مسيح در قصر» عنوان كتاب خاطرات سرتيپ اصغر كورنگي، افسر بازنشسته شهرباني، است كه اخيرا منتشر شده است. مهم‌ترين سمت كورنگي در دوره پهلوي، رياست زندان قصر در اواسط دهه 40 بوده است. كورنگي كه اصالتا اصفهاني است مي‌خواسته پزشكي يا حقوق بخواند و به دادگستري برود، اما به قول خودش دست قضا او را افسر و بعد هم رئيس زندان كرد. او در سال 44 رئيس زندان قصر تهران مي‌شود. مهم‌ترين بخش از خاطرات كورنگي به همين دوران مربوط است. خواننده كتاب با رئيس زنداني روبه‌روست كه همه تلاش خود را براي بهبود وضعيت زندانيان، به‌ويژه زندانيان سیاسي در زندان به كار مي‌برد؛ به مأموران مي‌گويد كه حق ندارند زندانيان را بدون پيشوند عنوان «آقا» صدا كنند. روايت‌هاي او از زندانيان، به‌ويژه زندانيان سياسي و به‌خصوص اعضای نهضت آزادي مانند مرحوم آيت‌الله طالقاني، مهندس بازرگان، دكتر سحابي و ديگران در نوع رابطه او با آنها در نوع خود عجيب و جالب است. در زمينه ملاقات‌ها امتيازاتي را براي برخي زندانيان سياسي قائل مي‌شود. اين امكان را براي زندانيان سياسي فراهم مي‌آورد كه به‌جاي غذاي زندان، جيره غذايي خشك دريافت و خودشان آشپزي كنند. همه تلاش خود را در كمیسيون عفو و بخشودگي به كار مي‌گيرد تا برايشان حكم عفو بگيرد و همان شب صدور حكم عفو هم با اتومبيل خودش مهندس بازرگان، دكتر سحابي و آيت‌الله طالقاني را تا منزل مي‌رساند. كورنگي حتي به‌خاطر كمک به زندانيان سياسي بازداشت هم مي‌شود. ماجراي شنود ساواك را لو مي‌دهد و مي‌گويد كه در اتاق‌هايشان در زندان ميكروفن كار گذاشته است. آنها هم بدون اينكه به كورنگي بگويند سيم‌هاي ميكروفن‌ها را از جا مي‌كنند. وقتي ساواك متوجه مي‌شود كه ميكروفن‌ها از كار افتاده‌اند، اطلاعات شهرباني را در جريان مي‌گذارد و كورنگي نزديك به يك ماه بازداشت مي‌شود. در نهايت اما شهرباني بعد از اينكه متوجه مي‌شود كورنگي نه به‌واسطه وابستگي يا روابط سياسي، بلكه به‌واسطه علقه‌هاي مذهبي و انساني ماجراي شنود را لو داده است او را آزاد مي‌كند و كورنگي به محل كارش بازمي‌گردد و همچنان رئيس زندان باقي مي‌ماند تا اينكه در نهايت بعد از تغيير رياست شهرباني به كارگزيني شهرباني و بعد هم به بخش اجرائيات شهرداري منتقل مي‌شود. كورنگي بعد از انقلاب دوبار هم از سوي كميته بازداشت مي‌شود، اما شهادت زندانيان سياسي سابق مانند آيت‌الله طالقاني مبني‌بر حسن رفتار او با زندانيان باعث رهايي او از بند مي‌شود. خاطره و رابطه خوب رئيس زندان با زندانيان تا آنجا پيش مي‌رود كه بعد از انقلاب از سوي آيت‌الله طالقاني و مهندس بازرگان به او پيشنهاد مي‌شود كه در دولت موقت رياست شهرباني را برعهده بگيرد؛ سمتي كه كورنگي به دلايلي از پذيرش آن سر باز مي‌زند و در نهايت با انتصاب مجللي به رياست شهرباني، كورنگي به معاونت او منصوب مي‌شود. كورنگي مي‌گويد من بيش از اينكه فكر كنم يك افسر هستم، سعي مي‌كردم يك انسان باشم. در خاطراتش بارها به اين اشاره كرده كه به اطلاعيه‌هاي شهرباني يا خواسته‌هاي ساواك توجه نمي‌كرده يا سعي مي‌كرده با رايزني به‌نوعي از فشارها بر زندانيان سياسي كم كند. مي‌گويد تنظيم اين رابطه واقعا كار سختي بود تا جايي كه فشارهايي كه روي من مي‌آمد باعث شد دچار تيك عصبي شوم. كورنگي خاطرات عجيب‌تري هم دارد؛ مثلا وقتي در شهرباني آغاجري خدمت مي‌كرده، گزارشي از فساد و رفتارهاي غيرانساني رئيس ساواك آغاجري تهيه و براي شهرباني ارسال مي‌كند. اين گزارش به دست رئيس ساواك مي‌رسد و بعد از تحقيقات، رئيس ساواك آغاجري بركنار مي‌شود. در زندان قصر آن زمان، هم زندانيان جرائم عادي معروفي مانند مهدي بليغ زنداني بودند و هم رئيس وقت سازمان برنامه‌وبودجه شاه، يعني احمد آرامش و هم گروه پرويز نيكخواه كه متهم به ترور شاه بودند. كورنگي روايت جالبي هم از حضور پرويز ثابتي در زندان قصر و ديدار با پرويز نيكخواه دارد. بخش آخر خاطرات سرتيپ كورنگي به بعد از انقلاب، اوضاع به‌هم‌ريخته شهرباني و كميته‌هاي انقلاب اختصاص دارد كه روايت‌هايش از آن روزها هم در نوع خود قابل‌توجه است. كتاب «مسيح در قصر» به كوشش مهسا جزيني از سوي نشر روزنه منتشر و روانه بازار شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.