|

2 کره براي خلع سلاح هسته‌اي کامل در شبه‌جزيره توافق کردند

صبح روز جمعه، 27 آوريل، کيم جونگ اون، رهبر کره‌شمالي و مون جائه اين، رئيس‌جمهوري کره‌جنوبي، خود را به بلوک بتوني کم‌ارتفاع اما طويل مرز غيرنظامي دو کره رساندند؛ يکي اين‌سو دست‌هايش را دراز کرد و ديگري از آن سوي مرز دستش را گرفت و براي 20 ثانيه تکان داد. کيم به طرز غيرمنتظره‌اي و با ناديده‌گرفتن مقررات معمول، از رئيس‌جمهوري کره‌جنوبي خواست که او نيز يک قدم به اين سوي مرز بگذارد و مون هم به اين درخواست پاسخ مثبت داد و براي لحظاتي قدم به خاک کره‌شمالي گذاشت. بعد از ردوبدل‌شدن چند کلمه و لبخند‌هاي گسترده بر لب، کيم پيش چشم مقامات عالي‌رتبه دو طرف و ميليون‌ها نفر از تماشاچيان تلويزيوني به همراه مون پايش را به آن سوي مرز گذاشت و به اولين رهبر کره‌شمالي تبدیل شد که از زمان جنگ دو کره در سال 53-1950 به اين سو به کره‌جنوبي سفر مي‌کند. اندکي بعد کيم جونگ اون خطاب به مون گفت که ما ديگر با آزمايش‌هاي موشکي مزاحم خواب صبح‌تان نمي‌شويم. رهبر کره‌شمالي پس از ورود به ساختمان «خانه صلح»، محل برگزاري مذاکرات در روستاي مرزي پانمونجوم، در دفتر يادگاري ميهمان‌ها نوشت: «از حالا تاريخ جديد آغاز شده است». 65 سال بعد از آتش‌بس موقت و پايان جنگ ميان دو کره، در نشستي که اميدها براي حل‌وفصل برنامه هسته‌اي و موشکي پيونگ‌يانگ را بيش از هر زمان ديگري تقويت کرده، رهبران دو کشور وعده دادند که «فصل جديدي در تاريخ دو کشور» بنويسند. در اولين ديدار رهبران دو کره بعد از دهه‌ها، کيم به مون گفت: «به اينجا آمده‌ام تا به تاريخ رويارویي پايان دهم و همچنين شانه به شانه شما براي برداشتن موانع بين‌مان تلاش کنم. با اين اطمينان آمده‌ام که آينده روشن‌تري در انتظار ماست». آن طور که رويترز گزارش داده، پيش از ورود کيم جونگ اون به محل نشست، تيم امنيتي کره‌شمالي محل را براي اطمينان از نبودن مواد منفجره مورد بررسي قرار دادند و اسپري‌هايي به صندلي‌ها پاشيدند. مذاکرات مهم و سرنوشت‌ساز روز گذشته پشت درهاي بسته اتاقي شکل گرفت که پيش از ديدار کيم جونگ اون به طرز مخصوصي مرمت شده بود. مون که ماه مي‌ سال گذشته با وعده کاستن بحران هسته‌اي شبه‌جزيره پنسيلوانيا به عنوان رئيس‌جمهوري كره‌جنوبي انتخاب شد، از اميد مردم سراسر جهان به اين مذاکرات گفت و افزود: «سفر شما خط دفاعي نظامي را به نماد صلح تبدیل مي‌کند و نه جدايي. از شجاعت‌تان بي‌نهايت سپاسگزارم. گفت‌و‌گوهاي امروز ما بسيار صريح خواهد بود. سرانجام وارد مذاکره‌اي مي‌شويم که در طول دهه‌هاي گذاشته نمي‌توانستيم داشته باشيم». پس از گفت‌و‌گوي صبح رهبر کره‌شمالي به همراه تيم همراهش براي صرف ناهار چندساعتي به کره‌شمالي بازگشت و سپس براي امضاي تفاهم‌نامه و شرکت در مراسم شام به کره‌جنوبي رفت. جزئيات توافق‌نامه بر اساس بيانيه تاريخي مشترکی که از سوي رهبران دو کشور امضا و منتشر شد، دو کشور بر کاهش تنش نظامي بين دو کره توافق کردند. در اين بيانيه آمده است که کره‌جنوبي و شمالي بر هدف مشترک خود در راستاي دستيابي به شبه‌جزيره‌ای عاري از سلاح هسته‌اي از طريق خلع سلاح کامل تأكيد کردند. در بخش ديگري از اين بيانيه همچنين ذکر شده که دو طرف به طور فعال در راستاي برگزاري گفت‌وگوهاي سه‌جانبه يا چهارجانبه با حضور آمريکا و چين تلاش کنند. بر پايه اين بيانيه همچنين بنا شده که يک راه ارتباطي دائمي در شهر مرزي کائه‌سونگ کره‌شمالي ايجاد شود. اين توافق‌نامه خبر خوبي براي خانواده‌هايي بود که به خاطر جنگ دو کره از يکديگر جدا افتاده بودند. در اين توافق‌نامه بر ادامه ازسرگيري ديدار خانواده‌هاي جداافتاده از هم تأكيد شده است. دو کره همچنين بر مرتبط‌کردن خطوط آهن مرزي و جاده‌ها موافقت کردند. در پايان اين بيانيه آمده است که با توجه به اين شرايط، رئيس‌جمهوري کره‌جنوبي پاييز امسال به کره‌شمالي سفر خواهد کرد. ديدار روز گذشته سومين ديدار رهبران دو کشور بود، اما براي نخستين‌بار بود که رهبر کره‌شمالي وارد کره‌جنوبي مي‌شد. واکنش‌ها به ديدار تاريخي همان‌طور که انتظار مي‌رفت، ديدار تاريخي رهبران دو کره واکنش‌هاي مثبتي را از کشورهاي مختلف به دبنال داشت. دونالد ترامپ، رئيس‌جمهوري آمريکا، در يک‌سري توييت به اين ديدار واکنش نشان داد. توييت نخست رئيس‌جمهوري آمريکا اندکي محتاطانه بود: پس از يک سال پرتنش مملو از پرتاب‌هاي موشکي و آزمايش‌هاي هسته‌اي، يک نشست تاريخي ميان کره‌شمالي و کره‌جنوبي اکنون در حال برگزاري است. اتفاق‌هاي خوبي در حال رخ‌دادن است اما فقط گذر زمان همه‌چيز را مشخص مي‌کند!». او سپس در توييتي که حاکي از هيجان‌زدگي او از اين ديدار بود، نوشت: «جنگ کره پايان مي‌يابد! ايالات متحده و تمام مردم بزرگ آن بايد به آنچه اکنون در کره رخ مي‌دهد، مفتخر باشند!». از سوي ديگر کانگ کيونگ-وا، وزير خارجه کره‌جنوبي، روز گذشته در مصاحبه با سي‌ان‌ان گفت: «تمام افتخارآوردن کره‌شمالي به پاي ميز مذاکره براي دونالد ترامپ» است. او گفت: رئيس‌جمهوري آمريکا از همان روز اول براي رسيدن به چنين هدفي مصمم بود. کاخ کرملين نيز نشست تاريخي ميان رهبران کره‌شمالي و کره‌جنوبي را به عنوان اخباري بسيار مثبت ستود. نخست‌وزير ژاپن هم از ديدار روز گذشته رهبر کره‌شمالي و رئيس‌جمهور کره‌جنوبي استقبال کرد و آن را گامي مثبت دانست.

از کیم کره‌شمالی تا بن‌سلمان عربستان یوشائو شعیب . نویسنده و خبرنگار کیم جونگ اون، رهبر کره‌شمالی و محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، باوجود برخی تفاوت‌ها، از شباهت‌های بسیاری برخوردارند؛ هر دو سیاست‌مدارانی جاه‌طلب و جوان‌اند که به لطف نظام‌های موروثی، از قدرت سیاست کافی برای تعیین سرنوشت کشور خود و تأثیرگذاری بر سرنوشت ملل همسایه برخوردار شده‌اند؛ کیم جونگ اون بعد از مرگ پدرش به قدرت رسید، محمد بن‌سلمان با فرمان سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان به مقام ولیعهدی و وزیر دفاع سعودی منصوب شد. این دو رهبر جوان برخلاف اخلاف خود از یک ایدئولوژی سیاسی یا باورهای مذهبی خاص برای حفظ قدرت پیروی نمی‌کنند؛ بااین‌حال نقاط مشترک متعددی دارند. کیم بعد از به دست‌گرفتن قدرت در کره‌شمالی نه‌تنها همسایگان نزدیکش به‌ویژه کره‌جنوبی را به حمله نظامی تهدید کرده است بلکه با اقدام به آزمایش چندین موشک بالستیک قاره‌پیما که قادر به هدف قراردادن خاک آمریکا نیز هستند، برای غرب نیز خط‌ونشان کشیده است. این اقدامات تحریک‌آمیز به تنش لفظی شدید با دولت ترامپ و همچنین وضع تحریم‌های سنگین‌تر از سوی سازمان ملل انجامید. در سوی دیگر، ولیعهد جوان سعودی با بی‌حرمتی به ایران و تلاش برای کاهش نفوذ منطقه‌ای تهران، آتش نزاع‌های دیرینه فرقه‌ای میان شیعه و سنی را برافروخته است. از سلمان به‌عنوان طراح و مغز متفکر حمله به یمن و جنگ علیه حوثی‌های این کشور یاد می‌شود که از نظر ریاض، حُکم جنگی نیابتی با ایران را دارد؛ جنگی که تاکنون به قیمت جان 13‌هزار نفر تمام شده است. او همچنین ائتلافی را از کشورهای عرب برای قطع روابط اقتصادی و دیپلماتیک با قطر بسیج کرد، به این اتهام که دوحه از افراطی‌گری و گروه‌های تروریستی در منطقه حمایت می‌کند؛ اتهامی که قطر قویا آن را تکذیب می‌کند. درحالی‌که کیم یک منتقد سرسخت و دوآتشه سیاست خارجه آمریکا و رهبران این کشور است و تنش لفظی میان کیم و ترامپ دو کشور را تا آستانه تقابل نظامی سوق داد، محمد بن‌سلمان آن‌قدر در دل آمریکایی‌ها جای دارد که توانست در یکی از اولین سفرهای خارجی ترامپ، او را به عربستان دعوت کند. علاوه‌بر‌این ترامپ اولین و شاید تنهاترین رهبری بوده که به صورت علنی از بن‌سلمان برای دستگیری شاهزادگان سعودی، وزرای کابینه و برخی از ثروتمندترین تجار عربستانی تقدیر کرده است. در مقابل، کیم جونگ اون چین را به‌عنوان حامی و پشتیبان اصلی می‌بیند. چین بزرگ‌ترین شریک تجاری کره‌شمالی محسوب می‌شود. چین همواره با تحریم‌های سنگین بین‌المللی علیه کره‌شمالی مخالفت کرده تا مانع فروپاشی رژیم این کشور شود؛ امری که می‌تواند با برهم‌زدن توازن قدرت به نفع آمریکا، سیلی از پناه‌جویان را روانه مرزهای چین کند. حال آنکه دولتمردان سعودی برای محکم‌کردن جای پای خود در منطقه به دنبال همکاری امنیتی و اطلاعاتی با اسرائیل برآمده‌اند. گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد که عربستان سعودی و اسرائیل به اتحادی موقت علیه ایران وارد شده‌اند. همین مدتی پیش، ژنرال گادی آیزنگات، فرمانده نیروهای مسلح اسرائیل، از آمادگی این کشور برای همکاری اطلاعاتی با عربستان برای مقابله با ایران خبر داد. به‌عنوان یک نقطه مشترک دیگر باید به برخورد خصمانه این دو رهبر جوان با مخالفان و منتقدان خود در داخل و خارج از کشور اشاره کرد. کیم در این زمینه گوی سبقت را از بن‌سلمان ربوده است. او در دسامبر 2013 دستور اعدام جانگ سونگ تائک، عموی خود به جرم خیانت را صادر کرد. همچنین گفته می‌شود که او دستور قتل کیم جونگ نام، برادر ناتنی خود را در مالزی در فوریه 2017 صادر کرده است. در مقابل، هرچند بن‌سلمان هرگز به صدور دستور قتل یا اعدام مخالفان سیاسی متهم نشده است اما سقوط مشکوک یک هلیکوپتر که به کشته‌شدن منصور بن مقرن، معاون فرماندار استان اثیر و هفت تن دیگر انجامید، به شائبه‌هایی در این رابطه دامن زده است. شاهزاده منصور پسر مقرن بن عبدالعزیز، مدیرکل سابق اداره اطلاعات سعودی و ولیعهد سابق بود که بن‌سلمان جای او را گرفت. در هر صورت، شیوه حکومت‌داری و بی پروایی آنها در گرفتن تصمیمات رادیکال و خلق‌الساعه به ایجاد تنش‌هایی ملموس در منطقه تحت نفوذشان انجامیده است. به نظر جامعه جهانی باید به این رهبران جوان درخصوص رفتار غیرمسئولانه‌شان هشدار دهد؛ رفتارهایی که با دامن‌زدن به تنش‌های بی‌دلیل منطقه‌ای، امنیت جهانی را در معرض تهدید قرار می‌دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.