|

بيمارستان عام، بيمارستان خاص

بابك زماني- رئيس انجمن سكته مغزي

سال‌ها پيش و قبل از ملي‌شدن صنعت نفت، كمپاني انگليسي نفت براي درمان کارکنان خود يك بيمارستان در آبادان تأسيس کرد. اين بيمارستان يكي از اولين بيمارستان‌هاي مدرن و كاملا روزآمد كشور بود كه مستقيما از لندن اداره مي‌شد. بسياري از کارکنان قديمي آنجا هنوز به ياد مي‌آورند كه آموزش پزشكان و پرستاران هم مستقيما در لندن انجام مي‌شد. اين بيمارستان يكي از اولين مراكز آموزش تخصصي پزشكي هم بود كه تا همين سه ‌دهه پيش تربيت متخصص در آنجا ادامه داشت. بيمارستان نفت آبادان در بطن خود داراي تناقض بود؛ اولا وجود يك بيمارستان پيشرفته در كشور حداقل به‌عنوان مدل، به‌ خودي‌ خود امري مفيد به‌شمار مي‌رفت، اما يكي از برجسته‌ترين مظاهر بي‌عدالتي توسط شركت نفت انگليس بود كه حساسيت زيادي بر‌مي‌انگيخت. نه‌تنها توده مردم به اين بيمارستان دسترسي نداشتند بلكه کارکنان شركت نفت هم بسته به رده كاري خود خدمات مختلفي دريافت مي‌كردند.

پيش از انقلاب سواي نظام خصوصي‌اي كه در سطح مناسبي بود و بيمارستان‌هاي آموزشي كه به قيمت آموزش هزينه درمان مناسب در آنها توسط دولت پرداخت مي‌شد، بيمارستان‌هاي دولتي غيرآموزشي به‌اصطلاح «بهداري‌چي» كيفيت مناسبي نداشتند و كار در آنها هم هم‌تراز با كار در دو بخش ديگر محسوب نمي‌شد. بنابراين مؤسسات و وزارتخانه‌هاي مختلف هركدام براي حفظ كيفيت درمان كارمندان خود اقدام به تأسيس بيمارستان‌هايي كردند كه هنوز هم با نام آن مؤسسه يا وزارتخانه مشغول‌ به‌ كار هستند. بعد از انقلاب با هدف بهبود كيفيت درمان در بيمارستان‌هاي بهداري و نيل به سوي نوعي طب ملي بيمارستان‌هاي آموزشي با بيمارستان‌هاي بهداري تلفيق شدند، اما بيمارستان‌هاي خاص مؤسسات و وزارتخانه‌ها از شمول اين تلفيق خارج شدند و با همان نام به فعاليت ادامه دادند. در ابتدا انتظار اين بود كه در ‌جهت نيل به طب ملي رفته‌رفته بيمارستان‌هاي خصوصي و اين بيمارستان‌هاي خاص هم به شبكه آموزش پزشكي كشور و تحت‌نظر وزارت بهداشت بپيوندند كه به دلايل مختلف اين اتفاق نيفتاد. در اين يادداشت مقصود من، تأكيد بر ماهيت ذاتا غيرعادلانه و غيرمنطقي وجود بيمارستان‌هاي خاص در نظام سلامت كشور و مروري بر دلايل تمديد و حتي گسترش اين پديده است. آشكار است كه تأسيس يك بيمارستان براي کارکنان يك مؤسسه اگر‌چه قاعدتا به معني توجه به بخشي از مردم به شمار مي‌رود، در‌عين‌حال بي‌توجهي به بخش‌هاي ديگري از مردم هم محسوب می‌شود. به‌خصوص كه قاعده كشور وجود يك بيمارستان براي هر وزارت و مؤسسه نيست. وزارت بهداشت به‌خصوص در وضعيتي كه هزينه‌هاي درمان نه به شكل واقعي و حساب‌شده بلكه از بالا و توسط مؤسسات مختلف بسته به توانايي مالي ايشان تعيين مي‌شود، نبايد به وجود چنين بيمارستان‌هايي بي‌تفاوت و بي‌نظر باشد. اين بي‌تفاوتي و حتي گاه شادماني از پرداخت برخي هزينه‌ها توسط برخي مؤسسات باعث گسترش اين پديده به شكل بيمه‌هاي خصوصي هم شده است. بيمه‌هايي كه تنها متعلق به برخي مؤسسات هستند و امكانات مالي بيشتري در اختيار دارند. وجود بيمارستان‌ها، درمانگاه و بيمه‌هايي كه صرفا به گروهي از مردم به واسطه نوع كارشان سرويس مي‌دهند، به خودي‌ خود حاوي هسته‌هايي از بي‌عدالتي موجود در خدمات بيمارستان نفت آبادان هستند كه پيش‌تر اشاره كردم. به‌علاوه حاكي از نوعي نگاه بدوي‌تري هستند كه خود، اطراف خود و همگنان خود را بر ديگري ترجيح می‌دهد. در بسياري از كشورهاي پيشرفته بيمه سراسري شامل تمام مردم و شامل شاغلان تمام مؤسسات مي‌شود. در برخي ديگر يك بيمه عام و يك يا چند بيمه خاص وجود دارد كه آن بيمه خاص تنها و تنها قابل‌ خريداري است و هركس مي‌تواند آن را بخرد. مؤسسات مختلفي هم كه از قبل در ساخت بيمارستان سرمايه‌گذاري كرده‌اند، درمان در آن مؤسسات را بر اساس تعرفه‌هاي واقعي و براي تمام مردم و نه‌تنها براي كارمندان خود انجام مي‌دهند. سه مؤلفه واقعي‌بودن تعرفه‌ها، رقابت با ساير مراكز درماني و شمول نظارت دولت و بيمه‌ها بر همه‌ بيمارستان‌ها، باعث طراوت و حفظ كيفيت تمام مؤسسات خواهد بود. واقعيت آن است كه به‌دليل نبود سه عامل برشمرده در مراكز درماني خاص، ما شاهد افول كيفيت در اين بيمارستان‌ها حتي بيش از بيمارستان‌هاي آموزشي و ميل به سوي بهداري‌چي قديم هم بوده‌ايم. مسئولان وزارتخانه‌ها و مؤسسات مختلف وقتي اشكالات موجود در نظام سلامت سراسري را مي‌بينند، تصور مي‌كنند با تأسيس بيمارستان خاص، اشراف بر پزشكان و صرف منابع مالي تنها براي كاركنانشان حداقل مشكل ايشان را برطرف كنند. اما واقعيت آن است که اشكالات بسيار شديد و غيرقابل‌انكار در نظام سلامت سراسري با اين تمهيدات قابل رفع‌‌كردن نيست. با انحصار مراجعان و اختصاص امكانات مالي بيشتر و بدون ‌توجه به سه عامل پيش‌گفته نمي‌توان اين معضلات را چار‌ه كرد و اي‌بسا راه شكست معضلات و بن‌بست‌ها هم مسدود شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.