سخنان رئیس سابق «افبیآی» علیه رئیسجمهوری آمریکا جنجالآفرین شد
جنگ زرگری با ترامپ
هرچند از مدتها پیش زمزمههایی از گوشه و کنار از مجاری غیررسمی درباره صلاحیتنداشتن روانی و اخلاقی دونالد ترامپ برای ریاستجمهوری آمریکا شنیده میشد، اما اظهارات روز گذشته جیمز کومی، رئیس سابق افبیآی، ابعاد تازهای به این ماجرا خواهد بخشید. از نظر کومی، ترامپ فردی دروغگو و ضدزن است که بارها تلاش کرده مانع اجرای عدالت شود. کومی که برای اولینبار بعد از اخراجش از افبیآی در یک گفتوگوی تلویزیونی حاضر شده بود، با اشاره به اینکه ترامپ با زنها مثل یک تکه گوشت برخورد میکند، بهصراحت اعلام کرد ترامپ از نظر اخلاقی لیاقت تکیهزدن بر صندلی ریاستجمهوری آمریکا را ندارد. نکته جالب اینکه خلاف دیگر منتقدان ترامپ که صلاحیت او را به واسطه مشکلات روانی، ذهنی و بهره هوشی پایینش زیر سؤال میبرند، کومی بیشتر از جنبه اخلاقی صلاحیت ترامپ را زیر سؤال برده است. او دراینباره بر موضع ترامپ در قبال حوادث شارلوتزویل که دو طرف را مقصر دانسته بود و همچنین اظهارات متناقض او از زمان بهدستگرفتن سکان هدایت کاخ سفید تأکید دارد. رئیس سابق افبیآی در جایی از سخنان خود عنوان کرد دروغگوییهای مداوم و پیوسته ترامپ مانع از اجرای عدالت در کشور شده است. از نظر کومی، رئیسجمهور آمریکا باید نماد احترام و پایبندی به ارزشها ازجمله راستگویی باشد و ترامپ بدون تردید عاجز از انجام این کار است. جالب اینکه چند ساعت قبل از پخش این مصاحبه، ترامپ در اظهارنظری کومی را به دروغگویی متهم کرده و از لزوم زندانیشدن او سخن گفته بود. در واکنش به این اظهارات بیسابقه رئیس سابق افبیآی در یک برنامه تلویزیونی، مجمع ملی حزب جمهوریخواه در بیانیهای این اظهارات کومی را بازارگرمی برای کتاب جدیدالانتشار او دانست. در جایی از این بیانیه اینطور آمده است: این فرصتطلبی آقای کومی، نشان داد او بیشتر از هرکس دیگری به خودش وفادار است. البته جدال لفظی اخیر کومی و ترامپ تنها فصل جدیدی از تقابل میان این دو است. در واقع، تقابل میان ترامپ و کومی به دوران فعالیت انتخاباتی ریاستجمهوری آمریکا در سال 2016 و بحث بازجویی از هیلاری کلینتون، نامزد دموکراتها، برمیگردد. در آن زمان، افشای هزاران ایمیل طبقهبندیشده در دوران حضور هیلاری کلینتون در وزارت خارجه، باعث شده بود او در سیبل انتقادها قرار بگیرد. بااینحال، کومی بهعنوان رئیس وقت افبیآی، عنوان کرد در این پرونده دلیلی برای اعلام جرم علیه کلینتون وجود ندارد؛ امری که باعث شد ترامپ در ادامه کومی را به اهمالکاری در قضیه ایمیلها متهم کند. این در حالی است که از نظر دموکراتها، افبیآی با ورود به پرونده ایمیلها، عملا در زمین ترامپ بازی کرده و زمینه شکست هیلاری کلینتون را فراهم آورده است. در مقابل، کومی بر این باور است که این تحقیقات به شکلی مستقل صورت گرفته و مسائل سیاسی در آن دخیل نبودهاند. بااینحال، تنش میان این دو بر سر پرونده احتمال مداخله روسها در انتخابات آمریکا به نفع ستاد ترامپ به نقطه اوج خود رسید. طبق اظهارات کومی، بعد از آنکه ارتباط مایکل فلین، مشاور امنیت ملی اسبق کاخ سفید، با سفیر روسیه موجبات خروج او از کاخ سفید را فراهم آورد، ترامپ از کومی میخواهد درباره فلین سختگیری نشود. علاوه بر این، نکته سؤالبرانگیز در اظهارات رئیس سابق افبیآی، اشاره کومی به تلاش ترامپ برای گرفتن سوگند وفاداری از اوست؛ اتهامی که ترامپ آن را انکار میکند. همین اختلافنظرها درباره پرونده موسوم به «روسگیت» در نهایت باعث شد ترامپ تصمیم به اخراج کومی از افبیآی بگیرد. این در حالی است که از نظر کومی، اصرار ترامپ برای پیگیرینکردن موضوع فلین از سوی افبیآی، میتواند نشانه آشکار تلاش برای جلوگیری از اجرای عدالت و قانون از سوی رئیسجمهور باشد. کومی همچنین در پاسخ به پرسشی مبنی بر احتمال اخاذی روسها از رئیسجمهور آمریکا، در کمال تعجب این احتمال را منتفی ندانست. از این گذشته، کومی در کتاب خود، ترامپ را با سردسته گروههای اوباش و جنایتکار مقایسه میکند که در آن رئیس تمام کنترل و اختیارات را در دست داشته و از همه سوگند وفاداری میگیرد. جالب است بدانیم جیمز کومی پیش از آنکه به ریاست افبیآی برسد، سالها بهعنوان دادستان فعالیت داشته و نقش مهمی در ازهمپاشیدن یک گروه تبهکار به نام گامبینو داشته است. با وجود تمام این انتقادها، کومی استیضاحکردن ترامپ را اقدام درستی نمیداند. از نظر او بهجای استیضاح، مردم آمریکا باید از طریق صندوق رأی او را از قدرت کنار بگذارند.
رئیسجمهوری بالاتر از قانون نیست آنطورکه سناتور اُرین هَچ گفته است «یک ملت بزرگ میتواند رئیسجمهوری را که اشتباه میکند، تحمل کند اما نمیتواند رئیسجمهوری را تحمل کند که اشتباه میکند و برای پوشاندن آن قانون را زیر پا میگذارد». البته منظور آقای هچ، ترامپ نبوده است. او این سخنها را در سال 1999 و درباره بیل کلینتون به زبان آورده بود. در آن زمان، نظام سیاسی آمریکا آزمونی سخت را پشتسر میگذاشت؛ رئیسجمهور، بدهبستانهای مالی و روابط خصوصیاش سالها تحت نظر بود. دادستانها درنهایت کلینتون را بهدلیل دروغگویی برای سرپوشگذاشتن بر یک رابطه جنسی محکوم شناختند. مجلس نمایندگان او را استیضاح کرد اما با مخالفت سنا، کلینتون در قدرت ماندگار شد. افکار عمومی که بهخوبی در جریان تخلفات کلینتون قرار گرفته بودند، با تصمیم سنا همراهی کردند. باوجود آن تلخیها، در نهایت نظام سیاسی آمریکا از این آزمون سربلند بیرون آمد. اینبار به نظر قانونگذاران آمریکایی با آزمونی سختتر و مهمتر مواجهاند. گزارشهای جدید از افزایش این احتمال خبر میدهد که ترامپ ممکن است در کار اصلیترین نهاد اجرای قانون آمریکا برای تحقیقوتفحص از دولت و ستاد انتخاباتیاش، خلل ایجاد کرده باشد. درواقع اگر ترامپ چنین کاری کرده باشد، او در عمل تیشه به ریشه و بنیان دولت و ملت آمریکا زده است؛ امری که باعث میشود رئیسجمهوری بالاتر از قانون قرار گیرد. در واقع آنچه یک نمایش سیاسی به نظر میرسد میتواند بهسرعت به یک بحران اساسی بدل شود. برای ماههای متمادی، این سؤال که آیا دست ستاد ترامپ با دولت روسیه برای تضعیف دموکراسی در آمریکا در یک کاسه بوده و همچنین این سؤال که آیا رئیسجمهوری از قدرت خود برای جلوگیری از اجرای عدالت و پایاندادن به روند تحقیقوتفحص سوءاستفاده کرده است یا خیر؟ ذهن بازپرسان را به خود مشغول کرده است. جالب اینکه تا همین چند هفته پیش، وکلای ترامپ نهایت همکاری را با بازپرسان داشتهاند. ازدیگرسو، ترامپ نیز جانب احتیاط را رعایت میکرد و هیچگاه بهصورت مستقیم درباره رابرت مولر، بازپرس ویژه، توییت نمیکرد. بااینحال، ورق در هفتههای اخیر برگشته است. ترامپ آشکارا به مولر و راد روزنستاین، معاون دادستان کل، حمله میکند و بعید نیست که این هارتوپورتهای ترامپ به اتخاذ تصمیم غافلگیرکننده دیگری بینجامد. طبق گفته نزدیکان ترامپ، او تاکنون دوبار از قصد خود برای اخراج مولر خبر داده و به نظر میرسد مشاورانش نظر او را تغییر دادهاند. درهرصورت، اگر تقابل ترامپ با تیم تحقیقوتفحص جدی شود، آنجاست که کنگره باید درباره صحتوثقم حاکمیت قانون و تفکیک قوا در قانون اساسی آمریکا اظهارنظر کند و در بحبوحه دوقطبیشدن شدید سیاسی، این وظیفه سنگینی را بر دوش جمهوریخواهان میگذارد. بسیاری از جمهوریخواهان طرفدار ترامپ نیستند. یک سناتور هفته گذشته دراینباره گفته است: «انگار فارست گامپ، رئیسجمهوری آمریکا شده است اما یک فارست گامپ شرور و احمق». ولی در نهایت ممکن است آنها نیز از موضع ترامپ در قبال روزنستاین و مولر حمایت کنند چون دیگر از این تحقیقات بیپایان و حملات سیاسی به ترامپ به تنگ آمدهاند. حتی تجربه واترگیت نیز نشان میدهد که صرف برملاشدن اشتباهات یک رئیسجمهور، به معنای پایان کار او نیست. در واقع بسیاری فراموش کردهاند که ریچار نیکسون تا آستانه تبرئهشدن پیش رفت. او تنها زمانی مجبور به استعفا شد که رهبران جمهوریخواه با پذیرش مشروعیت تحقیقات، علیه او موضع گرفتند. البته همین حالا نیز اعتراضاتی از میان جمهوریخواهان به گوش میرسد. سناتور لیندسی گراهام به ترامپ هشدار داده که اخراج رابرت مولر میتواند «آغاز پایان ریاستجمهوری او» باشد. البته یک دست صدا ندارد و جمهوریخواهان بیشتری باید موضع خود در قبال روزنستاین و مولر را مشخص کنند. تحقیقات مولر تا همین حالا نیز به نتایج عملی انجامیده است که از آن جمله باید به اخراج 13 دیپلمات روس و ممنوعیت فعالیت سه شرکت که در تلاش برای مداخله در انتخابات ریاستجمهوری بودهاند، اشاره کرد. هیچکس نمیداند که آیا در نهایت انگشت اتهام به سمت رئیسجمهور گرفته خواهد شد یا نه. اما پرواضح است که هرگونه تلاش از سوی ترامپ برای توقف این تحقیقات، به جای کنارزدن ابرهای ابهام، تنها بر تاریکی فضا خواهد افزود. علاوهبراین، همراهی کنگره با رئیسجمهوری علیه روند تحقیقات، مسیر را برای رؤسای جمهوری بعدی باز میکند تا بهراحتی نظام قضائی آمریکا را سیاسی کنند که این تهدیدی جدی برای هر آمریکایی و با هر گرایش سیاسی است. رئیسجمهوری نه یک پادشاه بلکه شهروندی است که نباید از نظارت قانونی مبری باشد. اگر خود رئیسجمهور متوجه این مسئله نیست، باید گفت که در این صورت آینده سیاسی آمریکا به رفتار جمهوریخواهان بستگی دارد. سرمقاله نیویورکتایمز
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.