جريانات کردي در مواجهه با تحولات سوريه
محمد هاديفر . رئيس خبرگزاري کردپرس
خطونشانهاي آمريكا و برخي متحدانش براي سوريه در شامگاه 14 آوريل 2018 با شليک موشکهايي از ناوهاي جنگي آنها باهدف زيرساختهاي نظامي، تسليحاتي و اهداف استراتژيک اين کشور عملي شد. بهگفته ناظران بينالمللي، اين حملات در سطحي تعريفشده و بهمنظور تأديب دولت بشار اسد نسبتبه آنچه آنان از طغيان اين دولت در استفاده از سلاحهاي شيميايي عليه مخالفان خود ميدانند، توجيه ميشود. مؤلفههايي به دور از صحنههاي نبرد درباره اين تحولات وجود دارد: اول اينکه گروه زيادي از کارشناسان بينالمللي و نهادهاي مردمي و احزاب مخالف دولت آمريكا را يک ماجراجويي سياسي ميدانند که اين کشور را در باتلاق خاورميانه بيشتر فرو خواهد برد. دو کشور اروپايي انگليس و فرانسه نيز در مواجهه با اين همراهي با احتياط وارد عمل شدهاند. روسيه بهعنوان مدعي حريم حوزه نفوذ خود در کنار سوريه ايستاده است و به نظر ميرسد درمقايسهبا رقيب خود در هيئت حاکمه آمريكا از تجربه بيشتر و محاسبات دقيقتر به مدد تجربه خود برخوردار بوده و مواضعش هوشمندانه و بر اساس قانون هزينه- فايده عرصه تحولات را مديريت ميکند. بنابراين سياست رفتاري عقلاييتري نسبتبه رئيسجمهوری آمريكا در پيشگرفته است. وضعيت منطقه پسازاين تحولات و در صورت پيادهشدن اهداف مهاجمان به هر شکلي که رقم بخورد، مشکلات منطقه را پيچيدهتر ميکند. اين از سويي موجب رشد سريع ناسيوناليسم در کشورهاي عربي ميشود و از سوي ديگر ترکيه نيز نميتواند از چالشهاي بهوجودآمده نجات يابد. جمعيت کردي اين کشور در کنار جريانات ديني با شرايطي که به وجود بيايد، بهسادگي کنار نخواهند آمد. تنها کساني ميتوانند محور تحولات آينده قرار گيرند که در کنار صلح و امنيت عمومي منطقه و مصالح ملتها و کشورهاي تحت ستم باشند. انگليس در اين همراهي، بهظاهر مسمومشدن جاسوس دوجانبه روسيه در انگليس را بهانه قرار داده و فرانسه از ناکامي در رسيدن به خطوط گاز قطر از مسير سوريه ميگويد. کشورهاي منطقه، ازجمله عربستان، با هدف کاهش نفوذ ايران در منطقه با اعطای ثروتهاي عظيم مردمان خود در کنار آمريكا و متحدانش قرار گرفتهاند؛ ترکيه نيز بهظاهر با هدف تأمين امنيت ملي خود وارد اين معرکه مبهم شده است. رفتارهاي احساساتي رئيس دولت ترکيه کمتر از ترامپ نيست. درحاليکه هنوز سفره ناهار اردوغان (15 فروردين 97) با رؤسايجمهوری ايران و روسيه برچيده نشده است، در ضيافت شام آمريكا و متحدانش حاضر شده و بهزعم خود مترصد افتادن جنازه همسايهاش بوده که جيبهاي آن را لخت کند. اما بخشي از اين سرزمين بحرانخيز خاورميانه محل سکونت کردهاست که قطعا خواسته يا ناخواسته در صورت نياز قدرتها به اين تحولات وارد ميشوند و همانند گذشته بهعنوان کارت جانبي مدنظر بازيگران فعلي اين تحولات قرار خواهند گرفت. به گواه تاريخ سياسي کردهاي عراق، ترکيه و سوريه در منطقه، هيچگاه اين جمعيت پراکنده در کشورهاي خاورميانه در اولويت قدرتهاي بزرگ حتي در بدترين شرايط منطقهاي قرار نگرفتهاند و همواره شاهد خيانت و تنهاگذاشتن احزاب کرد در مقابل بحرانها در تمامي برهههاي زماني يکصدسال اخير بودهايم. در سالهاي 1916 با «سايکس-پيکو» و تباني روسيه، فرانسه و انگليس به عهد خود در مقابل کردها وفا نکردند؛ درحاليکه تمامقد در دو پيمان بزرگ به نامهاي سور و لوزان در سالهاي 1920 و 1923 از حقوق ارمنستان چند دههزارنفري دفاع کردند و در همان حال روي جنبش کردهاي ترکيه و عراق معامله کردند. در جريان قيام 1961 کردهاي عراق رد پاي خيانت انگليس کاملا مشهود بود. در جريان فروپاشي جنبش کردي در 1975، تباني قدرتهاي بزرگ مکمل اقدامات الجزاير بود و نسلکشي کردستان عراق بهدست صدام، با زرادخانههاي آلمان و فرانسه رقم خورد. در 1991 آمريكا و متحدانش قصد سرنگوني بدون هزينه صدام را داشتند که نهايتا از ظرفيت نظامي و نفوذ کردها در سال 2003 بهعنوان اسب تروآ عليه صدام استفاده کردند و با کمترين هزينه مانعي بزرگ را از سر راه خود برداشتند. در همان اوايل سقوط صدام، آمريكا و متحدانش زحمات رهبران و احزاب کرد عراقي را در دگرگوني رژيم ناديده گرفته و قدرت آنان را حتي در مناطق تحت نفوذ خودشان کاملا محدود کردند. باوجود مشاوران عاليرتبه در کنسولگريهاي آمريكا و فرانسه و انگليس در اربيل و کرکوک بهراحتي در 16 اکتبر 2017 زنگ پايان ماهعسل خود با احزاب کرد عراقي همپيمان و همراه باخود را به صدا درآوردند و با آرمان احزاب و جريانات کردهاي عراق بازي کردند. در دسامبر 2018 در بازي عفرين همگي آفسايدگيري کردند و ترکيه را در مقابل دروازه خالي تنها گذاشتند و مزيد پيچيدگي کلاف سردرگم قومي در منطقه شدند. حال با اين رسواييهاي مکرر تاريخي قدرتهاي بزرگ و قدرتهاي منطقهاي در حال نمايش جديدي در پرده سينماي خاورميانه است و قطعا اين سناريو هم بازيگر دارد و هم کارگردان. بهتر است احزاب و جريانهاي کردي بااينهمه تجربه تاريخي در اين فستيوال اخير حداقل در جايگاه تماشاچي قرار بگيرند نه هنرپيشه کتکخور!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.