|

ادامه جنگ لفظی میان روسیه و آمریکا بر سر سوریه

یک گام به پیش یک گام به پس

«روسیه گفته هر موشکی را که به سمت سوریه شلیک شود می‌زند. آماده ‌باش روسیه، چون موشک‌ها در راهند؛ موشک‌هایی دقیق و جدید و «هوشمند»! شما نباید شریک حیوان قاتلی باشید که مردمش را می‌کشد و از آن لذت می‌برد». این اظهارات دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، بود که اول صبح چهارشنبه به وقت محلی در صفحه توییترش نوشت. توییت روز گذشته ترامپ واکنشی بود به اظهارات اخیر مقامات روسیه که نسبت به حمله موشکی آمریکا به سوریه هشدار داده بودند. ترامپ البته حدود یک ساعت بعد از توییت اول، در توییت دیگری لحن خود را تغییر داد. او در این توییت گرچه رابطه روسیه و ایالات ‌متحده را در بدترین شرایط خواند، اما حل‌وفصل اختلافات را هم ممکن خواند: «هیچ دلیلی وجود ندارد که این‌طور باشد. روسیه برای کمک به اقتصادش به ما نیاز دارد که کار ساده‌ای است و ما هم به همکاری همه کشورها نیاز داریم. مسابقه تسلیحاتی را پایان بدهیم؟» ترامپ به همین‌جا بسنده نکرد و در توییت دیگری مسبب اصلی اختلاف با روسیه را تحقیقات به گفته او فاسد و جعلی‌ای خواند که از سوی دموکرات‌ها و کسانی که برای اوباما کار می‌کردند هدایت می‌شود. روز سه‌شنبه سفیر روسیه در لبنان در گفت‌وگویی با شبکه تلویزیونی المنار، نزدیک به حزب‌الله لبنان، هشدار داده بود که اگر ایالات‌ متحده به سوریه حمله کند، مسکو به موشک‌ها و حتی پایگاهی که از آن موشک پرتاب شده، شلیک می‌کند. آن‌طور که سفیر روسیه در لبنان گفته است، اظهارات او درواقع اشاره‌ای بوده به بیانیه ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه و فرمانده ارشد ارتش این کشور. ارتش روسیه روز 13 مارس در بیانیه‌ای اعلام کرده بود که به‌هرگونه حمله آمریکا به سوریه پاسخ خواهد داد و هر موشکی را که در چنین حمله‌ای مورد استفاده قرار گیرد، مورد هدف قرار می‌دهد. مقامات دیگر روس هم نسبت به حمله احتمالی آمریکا به سوریه هشدار دادند. یوگنی سربرنیکوف، معاون کمیته دفاعی سنای روسیه، یکی از این مقامات بود. او روز گذشته به خبرگزاری اسپوتنیک روسیه گفت: همان‌طور که وزارت دفاع تأکید کرده است، پایگاه‌های ارتش روسیه در حمیمیم و طرطوس تحت حفاظت شدید قرار دارند. هم‌زمان انتظار داریم در زمان حملات آمریکا، چنانچه حملاتی باشد، جان نیروهای ما به خطر نیفتد. گمان می‌کنم ایالات متحده آمریکا متوجه این مسئله باشد و نخواهد این‌طور شود، چراکه در غیر این صورت واکنش روسیه فوری خواهد بود؛ درست همان‌طور که ستاد کل ارتش روسیه اعلام کرده است. ایالات ‌متحده و هم‌پیمانانش در روزهای اخیر در حال رایزنی برای چگونگی واکنش نشان‌دادن به حمله شیمیایی اخیر به شهر دوما هستند. غرب، دولت اسد و متحدانش از جمله روسیه را مسئول این حمله می‌داند، اما دولت سوریه این اتهام را رد کرده است. اخیرا در نشست دوشنبه شورای امنیت سازمان ملل، نماینده روسیه در سازمان ملل گفته بود که مدارکی دال بر حمله شیمیایی در دوما در دسترس نیست و اگر چنین حمله‌ای هم صورت گرفته باشد، شورشیان مورد حمایت غرب مسئول آن هستند. شرط بریتانیا برای حمله این در حالی است که فرانسه و بریتانیا نیز در کنار آمریکا ایستاده‌اند و بر این باورند که در صورت ثابت‌شدن دست‌داشتن دولت سوریه در حمله شیمیایی اخیر، غرب باید واکنشی عملی در پیش بگیرد. ترزا می، نخست‌وزیر بریتانیا، روز گذشته البته شرکت در حمله احتمالی علیه روسیه را مشروط کرد و گفت باید دست‌داشتن دولت سوریه در حمله شیمیایی اخیر در شهر دوما به اثبات برسد تا او بتواند دستور یک حمله را صادر کند. همچنین قانون‌گذاران انگلیسی به ترزا می ‌هشدار دادند که بدون تأیید مجلس عوام حمله به نیروهای بشار اسد را در دستور کار قرار ندهد. به گفته آنها، مداخله در جنگ سوریه بدون پشتوانه آنها و تسلیم‌شدن مقابل فشار آمریکا «اشتباه بزرگی» خواهد بود. درهمین‌حال بسیاری از قانون‌گذاران انگلیسی و وزرا تأکید دارند که می‌ می‌تواند بدون رأی مجلس عوام، مداخله نظامی انجام دهد، اما دیگران معتقدند که چنین حرکتی تنش ایجاد می‌کند. همچنین به نظر می‌رسد ترزا می ‌به‌همراه کابینه‌اش مسئولیت این تحولات را بپذیرد و منتظر بازگشت قانون‌گذاران از تعطیلات نشود. به‌لحاظ حقوقی هم ترزا می ‌به نظر مجلس برای اجرای حملات هوایی نیاز ندارد. بن‌بست در شورای امنیت هم‌زمان با بالاگرفتن بحث و جدل‌ها درباره حمله احتمالی به سوریه، روسیه و ایالات‌متحده در جلسه سه‌شنبه شورای امنیت سازمان ملل تلاش‌های یکدیگر برای به‌راه‌افتادن تحقیقات بین‌المللی در زمینه حمله شیمیایی در سوریه را به بن‌بست کشاندند. در نشست شورای امنیت که بدون نتیجه به پایان رسید، یک قطع‌نامه از سوی آمریکا مطرح شد و روسیه نیز دو قطع‌نامه پیشنهادی خود را به رأی گذاشت. در این رأی‌گیری‌ها روسیه بار دیگر علیه پیش‌نویس قطع‌نامه آمریکا از حق وتو استفاده کرد. در پیش‌نویس قطع‌نامه آمریکا بر ایجاد مکانیزم مستقل تحقیقات وابسته به سازمان ملل برای یک سال جهت جمع‌آوری اطلاعات و تحلیل آن و گردآوری نمونه‌هایی از مجروحان و مناطق درگیری و اجازه‌دادن به تیم پزشکی برای رفتن به منطقه و تلاش برای شناسایی عامل حمله تأکید شده است. در این پیش‌نویس از تمامی طرف‌های سوری خواسته شده با این تیم همکاری کنند. 12 عضو شورای امنیت به این طرح رأی مثبت دادند و بولیوی در کنار روسیه به این طرح رأی منفی داد. رأی چین هم ممتنع بود. نیکی هیلی، نماینده آمریکا در سازمان ملل اعلام کرد که او با تمامی اعضای این شورا برای رسیدن به ساختار مورد قبول قطع‌نامه مشورت کرده است. به گفته هیلی در پیش‌نویس اصلی قطع‌نامه روسیه اشاره‌ای به تحقیقات مستقل نشده بلکه روسیه خودش بازپرس را تعیین کرده و نتایج تحقیقات را مشخص می‌کند. واسیلی نبنزیا، سفیر روسیه نیز گفت: آمریکا و هم‌پیمانانش به دنبال تیمی تحقیقاتی هستند که مثل مکانیزم مشترک تحقیقات مترسکی در دست آنها باشد. این نشست هیچ ارتباطی با تحقیق ندارد؛ چراکه این گروه از قبل گناهکار را تعیین کرده‌اند. نیازی به تیم تحقیقات ندارند. این فقط بهانه آنهاست که گروه «کلاه‌ سفیدها» به آنها درباره این مسئله کمک می‌کند. ما به درخواست دولت سوریه در آنجا هستیم اما شما به دعوت تروریست‌ها در آنجا هستید. قطع‌نامه پیشنهادی روسیه هم با هفت رأی مخالف و دو رأی ممتنع، ناکام ماند. تحرکات نظامی در منطقه پس از به بن‌بست‌رسیدن جلسه سه‌شنبه شورای امنیت، تحرکات نظامی در منطقه شدت گرفت. خبرها حاکی از آن است که ناو هواپیمابر آمریکایی همراه با هفت کشتی تهاجمی مسلح به موشک‌های کروز و شش ‌هزار و500 ملوان به سوی خاورمیانه حرکت کرده است. علاوه بر این فیگارو گزارش داده که جنگنده‌های فرانسه در پایگاه نظامی «سنت دیزیه» در شمال شرق این کشور به حالت آماده‌باش درآمده‌اند و منتظر دستور مقامات فرانسوی برای حمله به اهدافی در سوریه هستند. در این میان ارتش سوریه نیز در حالت آماده‌باش کامل است. نیروهای روسیه در دو پایگاه حمیمیم و طرطوس نیز به حالت آماده‌باش درآمده‌اند. براساس گزارش‌ها از دمشق ارتش سوریه در تمامی سطوح به حالت آماده‌باش درآمده است. آن‌طور که رامی عبدالرحمن، رئیس دیده‌بان حقوق‌بشر سوریه مستقر در لندن به خبرگزاری فرانسه گفته است؛ نیروهای نظامی سوریه و نیروهای هم‌پیمان این کشور در راستای رویارویی با حملات احتمالی غرب علیه سوریه به حالت آماده‌باش درآمده است. به گفته عبدالرحمن فرودگاه‌ها و پایگاه‌های نظامی در تمامی مناطق تحت کنترل دولت سوریه از جمله دمشق در آماده‌باش و تحت تدابیر امنیتی هستند. او افزود: این تدابیر در راستای مقابله با تهدیدات خارجی است و تدابیر پیشگیرانه در نظر گرفته شده و آموزش‌های لازم برای استقرار سریع نیروها داده شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.