مافياي فرهنگي و تبعاتش
ساخت فيلمنامههاي آبكي
پرستو زارعي
بدون شك ريشهايترين ويژگي انسان در تمامي ادوار تاريخي، فرهنگ است. فرهنگ ريشه در رسومات و آيينها دارد و شايد كليديترين عنصر سازنده تمدنهاست؛ واژهاي با گسترهاي وسيع به وسعت هنر و ادبيات و معماري و شكل زيستن به صورت عام. جهان ما در حال دگرگوني است. آنچه موسوم به اوضاع منطقه است، بحراني است و اوضاع آنچه در اين زمانه بحرانيتر است، وضعيت فرهنگ است؛ از اوضاع نشر كتاب و پشت پرده چاپ انديشهها تا شرايط ورود به هنرهاي دراماتيك و باندهاي مخوف درونش كه جزئي از بسترهاي مهم فرهنگي يك سرزميناند نميتوان بياعتنا گذشت. اما متأسفانه اين روزها شاهد سكوتي ترسناك از أهالي و متوليان فرهنگ هستيم؛ سكوتي كه بيشك خيانتي است در حق پيشرفت اين سرزمين و آينده فرزندانمان. اهميت كتاب چه از نظر شرعي (كتابهاي مقدس اديان) و چه از نظر تاريخي و علمي، براي بشر انكارناپذیر است؛ كتاب حامل تجربههاي زيستي انسان است، حامل رؤياي او و يكي از اصليترين اركان فرهنگي بشر. اما اين روزها و در شلوغي اينهمه اتفاقات سياسي و مشكلات اقتصادي چه بر سر اين كودك آمده است؟ كتاب كه بحق غذاي روح و فكر بشر است و تأثيري انكارناپذير در ايجاد فرهنگ درست يا حفظ فرهنگ خوب دارد، اين روزها در چه حالي است؟ متأسفانه اين روزها در بين آثار خوب، بعضا شاهد ورود كتابهايي بيريشه نيز هستيم؛ كتابهايي كه ريشههاي فرهنگي اين سرزمين را نشانه رفتهاند. دراينميان، نقشآفريني ناشران قابلتأمل است. با همه احترامي كه براي ناشران فهيم و دلسوز قائليم، اما متأسفانه ناشراني دراينميان هستند كه در ازاي دريافت وجه، اقدام به چاپ هرگونه كتابهاي سطحي ميكنند كه خيل آنها كم نيست؛ ناشراني كه در رگهای فرهنگ اين سرزمين سم تزريق ميكنند و هيچكس جلودارشان نيست. مافياي كتاب كه چند سالي است در حال شكلگرفتن است، بدون مطالعه و ارزشيابي متن نوشتهشده، فقط در ازاي دريافت وجوهي، فرهنگ و ادبيات غني اين كشور را نشانه رفتهاند و در مقابل، آثاري غني و ريشهدار از نويسندگاني دغدغهمند، در حال خاكخوردن در طاقچههایند و اين خواسته يا ناخواسته باعث بهحاشيهبردن روشنفكران عميق و واقعي اين سرزمين و بهميدانآمدن كتابهايي سطحي كه به خورد مخاطب ميروند و تبعات فرهنگي و اجتماعي ما بعد آن میشود. از آن طرف هم مافياي تصوير وجود دارد كه در دست چند گروه، ذائقه فرهنگي مخاطب را نشانه رفته است؛ بازيدادن به همحزبيها و بهحاشيهراندن غيرهمحزبيها بدون توجه به شايستهسالاري و تجربه. هزينههاي سرسامآور و ساخت فيلمنامههاي بعضا آبكي فقط به علت اينكه از ماست! و حذف نوشتههايي غني و ارزشمند فقط به دلیل اينكه با ما نيست! اما تبعات اين همه لابيگري، مهم و خطرناك است. چراكه همه اين اتفاقات مستقيما بر فرهنگ يك جامعه تأثيرگذار است. بر ساخت تمدن آينده يك سرزمين مؤثر است، زیرا ذائقه و فرهنگي جديد را ايجاد ميكند. آنچه كاشته ميشود همان درو ميشود. در اين هياهوي بازار مكاره فرهنگي، آيندگان اين سرزمين چه چیزی را درو ميكنند، به مخاطب فهيم وا ميگذارم. اما آنچه اين روزها در سرزمين فرهنگي اين مرز و بوم ميگذرد، زنگ خطري است بر هر مخاطبِ فهيم كه نگران ريشههاست. هر بوتهاي كه ميرويد «نهالي ثَمَرده» نيست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.