«اماس» و وضعیت فرهنگي ما
عبدالرضا ناصرمقدسی. متخصص مغز و اعصاب
نوشتن در مورد جوانب اجتماعى و فرهنگى اماس يكى از دغدغههاى اصلى من است. همانطور كه بارها گفته شده، اماس بيمارىای است كه بهصورت فزاينده قشر جوان ما را مبتلا مىكند. همين موضوع اهميت توجه همهجانبه به اين بيمارى را دوچندان مىكند. هرچه جلوتر مىروم به هرچه پيچيدهتربودن اين بيمارى بيشتر پى مىبرم. اين پيچيدگى صرفا مربوط به سير غيرقابل پيشبينى بيمارى يا پاتوفيزيولوژى بيمارى نيست، بلكه شامل جنبههاى فرهنگى آن نيز مىشود. اماس يك بيمارى وابسته به فرهنگ است. مسائل مختلف فرهنگى مىتواند در نحوه رويارويى بیمار با بیماریاش و پذيرش آن بسيار تأثيرگذار باشد. بايد توجه داشت همين نحوه تعامل و پذيرش بيمارى است كه قدمهاى بعدى درمانى را قوىتر و استوارتر مىكند. اگر من بيماريام را بپذيرم و قبول كنم كه بیماری بهعنوان يك واقعيت در زندگى من وجود دارد و بايد در كنار سایر عوامل و مشخصههاى زيستى من قرار گيرد، راههاى برخورد صحيح با آن را جستوجو خواهم كرد. اينگونه است كه درمان صحيح را مىپذيرم و سعى مىكنم هرچه را كه به بهترشدن شرايط زندگيام كمك كند، در درمان بيماريام بهكار برم. در نگاه اول اين امرى كاملا معقول و منطقى است. در واقع بايد انتظار داشته باشيم كه هر فرد بيمار همين راه را برود و برای هرچه بهترشدنش چه از لحاظ جسمى و چه از لحاظ شناختى چنین راهی را جستوجو كند. اما نكته بسيار مهم اينجاست كه در بسيارى از موارد چه از سوى بيمار و چه از سوى خانواده او اصلا چنينچيزى پذيرفته نمىشود: خانمى جوان با شكايت تارى ديد به مطب من مراجعه كرد. دو خواهرش نيز او را همراهى مىكردند. نامهاى هم از سوى همكاری چشمپزشك داشت كه تشخيص التهاب عصب چشم را مطرح مىكرد. از من پرسيد آيا به اماس مبتلا هستم؟ گفتم هنوز هيچ چيز مشخص نيست و بايد بسترى شويد و بعد از انجام آزمايشات و امآرآى مىتوان در اين مورد صحبت كرد. هم بيمار و هم همراهانش بسيار خوب و منطقى با موضوع برخورد كردند و گفتند هرچه باشد انشاءالله با درمان بهتر مىشود. من هم گفتم حتما همينطور است و انشاءالله بسترى كه شدید، مجدد ويزيتتان مىكنم. بيمار بسترى شد و من رفتم تا ويزيتش كنم. امآرآى منطبق با تشخیص بیماری اماس بود و من هم به بيمار توضيح دادم كه با توجه به شرح حال، معاینات، امآرآى و آزمايشات، تشخيص، اماس است و اماس اصلا بيمارى بدى نيست و اگر شرايطى را كه مىگويم رعايت بفرماييد، مشكلى برايتان بهوجود نمىآيد. بايد ورزش كنيد، روحيه خوبى داشته باشيد و دارویتان را مصرف كنيد. با توجه به درمانهاى جديد و شناختى كه نسبت به بيمارى داريم، نبايد حالتان بد شود. شما مىتوانيد زندگى خيلي خوبى داشته باشيد و به تمام آرزوهايتان برسيد. با توجه به برخورد خوب بيمار و همراهانش در مطب، انتظار داشتم اين بيمار بهراحتى بيمارياش را بپذيرد و درصدد بهترشدن وضعيت خود برآيد. اما در كمال تعجب ديدم كه بيمار شوكزده و مبهوت به من نگاه مىكند. سعى كردم بيمار را آرام كنم، ولى او هيچچيز نمىگفت و همينطور مبهوت به من نگاه مىكرد. بهتر ديدم كه تنهايش بگذارم و بعد كه آرامتر شد مجدد با او صحبت كنم. از اتاق كه بيرون آمدم خواهرهايش كه قبلا منطقى مىنمودند، گريان و برسرزنان در وسط راهرو نقش زمين شدند و تلاش من و پرستاران براى آرامشدنشان به جايى نرسيد. بعد هم گفتند شما چه مىگوييد؟ يعنى چه بايد دارو مصرف كند؟ يعنى چه درمانى ندارد و... . هر چه صحبت كردم، به جايى نرسيد. احساس كردم اصلا قدرت برخورد با مشكلات را ندارند. انگار زندگى را خط ثابتى مىدانند كه قرار نيست هیچ اتفاقی در آن بيفتد. انگار قرار نيست براى آدمی مشكلى به وجود آید. كاملا احساس كردم هيچگونه برنامهاى براى برخورد با يك مشكل را ندارند و بدتر از آن اصلا نمىخواهند به حرف كسى كه مىتواند به آنها كمك كند، گوش دهند. كاملا احساس كردم كه آينده بدى در انتظار بيمار من است. نهتنها خود او همانند بچهاى است كه هيچچيز از زندگى نمىداند، بلكه همراهانش هم كسانى هستند كه فقط بزرگ شدهاند بدون آنكه هيچگونه دركى از مشكلاتى كه ممكن است پيشروى انسان قرار گيرد، داشته باشند. چنين همراهانی صرفا بر مشكل افزوده و سبب بدترشدن وضعيت بيمارشان مىشوند. بهگمان من بخش عمده اين مشكلات، فرهنگى بوده و به نحوه تربيت در خانواده بازمىگردد. اينكه ما ياد نمىگيريم چگونه با مشكلاتمان روبهرو شويم و راهحل مناسب براى حل آنها را بيابيم؛ متأسفانه فقدان آموزش چه در خانواده، چه در مدارس و چه در سطح جامعه سبب مىشود كه بيمارىاى مانند اماس كه تا اينحد وابسته به عناصر فرهنگى است، نتواند بهدرستى كنترل شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.