|

«دوما»ی سوریه و مسئله استفاده از سلاح شیمیایی

افشین غلامی

مخالفان و گروه‌های مسلح معارض دولت سوریه اعم از مسلح تروریستی-تکفیری و مسلح میانه‌رو در منطقه دومای سوریه، دولت بشار اسد را به حمله شیمیایی در این‌ منطقه متهم می‌کنند. حال بهتر است قدری دقیق‌تر و واقع‌بینانه‌تر به این مسئله بنگریم که آیا حمله شیمیایی دولت سوریه به این‌ منطقه واقعیت دارد، یا تنها بازی رسانه‌ای مخالفان برای کشاندن پشتیبان خارجی است؟ نخست باید گفته شود چه از لحاظ برتری نظامی اعم از لجستیکی و ادواتی و چه از نظر برتری نفری، توان نظامی دو طرف را نمی‌توان مقایسه کرد؛ به همین دلیل، زمانی که طرفی از جنگ در قدرت کامل از نظر همه مؤلفه‌های نظامی بوده و آسمان و زمین را در اختیار دارد، اقدام به چنین عملی تا اندازه‌ای دور از واقعیت و حقیقت نظامی است. دوم اینکه با توجه به حضور نظامی روسیه و همچنین یگان‌های مقاومت و برتری همه‌جانبه در محاصره منطقه نه‌چندان گسترده‌ای مانند غوطه‌شرقی، دیگر احتیاج به استفاده از سلاح نامتعارف از سوی دمشق محتمل به نظر نمی‌آید. سوم، با توجه به مذاکرات روسیه و دولت مرکزی با تروریست‌ها برای خروج از همه نواحی متصل به غوطه‌شرقی به‌ویژه منطقه دوما که اینک در تصرف «جیش‌الاسلام» قرار دارد، این اقدام در این‌ زمان تا حدودی از نظر شواهد سیاسی و نظامی دور از انتظار است. چهارم اینکه اگر این فرض را بپذیریم که دولت سوریه به دوما در نزدیکی غوطه‌شرقی حمله شیمیایی کرده، پای این مطلب به میان می‌آید که در زمانی که همه نهادها و تریبون‌های بین‌المللی به‌ویژه غرب به رهبری آمریکا، علیه دولت سوریه و اقدامات روسیه در این کشور هستند، مبادرت به این کار (یعنی حمله شیمیایی) جایز بوده است؟ قاعدتا اگر ناظر سیاسی یا نظامی بی‌طرفی بخواهد جواب دهد، می‌گوید مسلما نه! اما واقعیت چیست و آیا اساسا حمله شیمیایی صورت گرفته یا این‌ از حربه‌های معارضان مسلح علیه دولت سوریه برای توجه و نگاه بین‌المللی به اقدامات این دولت و متحدانش است؟ به نظر بنده که چندباری در جبهه‌های سوریه حضور میدانی داشته‌ام، با وجود بمباران شدید هوایی روسیه و سوریه در غوطه‌شرقی و کشته‌شدن تعدادی از غیرنظامیان در این‌ منطقه، این قبیل ادعاها از سوی معارضان مسلح، تنها «وقت‌ستانی» و یارگیری در بازی بعد از مهلکه غوطه‌شرقی است. در واقع، همه معارضان مسلح به توافق‌های آستانه چشم دوخته‌اند تا سرنوشت‌شان‌ از سوی این‌ نشست و با قیومیت ترکیه مشخص شود. نشست آستانه نقطه عطف «سیاست موازنه» در سوریه است؛ چراکه پس از ورود آمریکا به زمین سوریه، روسیه، ایران و ترکیه به‌عنوان‌ شرکای جدید، اما نه‌چندان همدل وارد عمل شدند و سرنوشت جنگ را به سمت دیگری بردند. نشست اول و دوم آستانه تعیین‌تکلیف حلب و انتقال تروریست‌ها به ادلب و ورود ترکیه به جرابلوس، اعزاز و مارع را به ارمغان آورد. نشست آستانه سه و چهار، قدرت‌گیری دولت سوریه و حرکت به سمت مرکز و شرق سوریه و ورود ترکیه به الباب را در پی داشت. نشست آستانه پنج و شش، خروج تروریست‌ها از مرزهای غربی سوریه به مرز شرقی سوریه و کنترل بخش زیادی از شرق سوریه در دست ارتش این کشور را رقم‌ زد و نشست آستانه هفت، به حمله دولت سوریه به غوطه‌شرقی و پاک‌سازی این منطقه و همچنین ورود نظامی ترکیه به عفرین منجر شد. نشست آستانه هشت نیز که چند روز پیش با وسعت و هیاهوی بیشتری، ازجمله حضور رؤسای جمهور سه کشور روسیه، ایران و ترکیه در استانبول پیگیری شد، از روند آتی تغییرات سیاسی و نظامی در سوریه پرده برمی‌دارد که احتمالا به تعیین‌تکلیف مسئله ادلب و در آینده جنوب سوریه و استان درعا می‌پردازد. اما چالش پس از نشست آستانه هشت و تعیین‌تکلیف نقاط باقی‌مانده در تصرف گروه‌های معارض سوری، این‌بار روند توافقات را به اتحاد شرق در برابر اتحاد غرب خواهد کشاند و مناقشه را به حضور نظامی آمریکا در شرق فرات و مسئله کُردها تغییر خواهد داد. حال باید منتظر بود و دید که منافع هرکدام از طرفین چه خواهد بود و به‌خصوص ترکیه که صد سال در زمین غرب زیست سیاسی داشته و سه سالی است که به بلوک شرق نقل مکان کرده است، آیا پایبند به آستانه خواهد ماند یا تصرف کالای استراتژیکی مانند بخش گسترده‌ای از استان حلب را به‌عنوان پایان همکاری با این بلوک و نزدیکی مجدد با بلوک غرب دنبال می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.