گمنامان شادیبخش
گیتی صفرزاده
من از جمله آدمهای خوششانسی بودم که در اواخر دهه 60 توانستم دوره دوسالهای را که برای مدت کوتاهی در مکانی به اسم دانشکده هنر نیاوران در محل فعلی فرهنگسرای نیاوران راهاندازی شده بود، بگذرانم. در این دورههای دوساله استادان صاحب تجربه و بنام رشتههای مختلف هنری؛ از غلامحسین نامی گرفته تا بهرام بیضایی، رکنالدین خسروی، محمود دولتآبادی و بسیاری دیگر تدریس میکردند. راهاندازی این مرکز هم از اقدامات متعدد و خوبی بود که در زمان ریاست علی منتظری بر مرکز هنرهای نمایشی انجام شد (این را هم میتوانید کنار چیپس دههشصتی جزء نوستالژیهای آن دوره حساب کنید!). مدت چهار ترم فلسفه هنر را با همه مباحث و نظریاتش با استادی شیرینسخن گذراندیم. کلاس ما با ایشان همیشه رأس ساعت هشت صبح تشکیل میشد و اغلب مواقع استاد عزیز ما با تأخیر به کلاس میرسید. قبلش مسئول آموزش به ما اطلاع میداد: ماشین استاد خراب شده، میرسند. استاد بالاخره عرقریزان اما بشاش از راه میرسید و عذرخواهی میکرد که صبح به محض سوارشدن به ماشین متوجه اشکالی شده و خودش آستین را بالا زده و مشکل را حل کرده و بعد سوار بر چهارچرخ جادویی، خودش را به ما رسانده. بعد از این توضیح دوخطی تکراری، میزد به دل ارسطو و افلاطون و نوافلاطونیان و ما را محو و مبهوت سواد و ژرفاندیشی و بیانش میکرد. یکبار بچههای کلاس از او پرسیدند چرا ماشینش را عوض نمیکند تا از شر این مشکلات همیشگی و خودتعمیرکاری خلاص شود؟ لبخند شیرینی زد و بعد با حالت کسی که میخواهد راز مهمی را افشا کند، گفت: من عاشق کارهای فنی هستم. راستش وقتی پشت میزم مینشینم تا مطلبی را ترجمه کنم یا بنویسم، انگار دچار عذابی الیم میشوم؛ همهاش میخواهم کارم را به تعویق بیندازم، اما وقتی قرار است یک کار فنی انجام بدهم، شاد و خوشحال میشوم و لذت زیادی میبرم. تعمیر این ماشین باعث لذت من است، آن را عوض نمیکنم تا از این لذت محروم نشوم. استاد ما و گوینده این سخن رضا سیدحسینی، مترجم معروف، بود؛ کسی که با آثار مهمی از نویسندگان غرب از طریق ترجمههای خوب او آشنا شدیم؛ کسی که در 20 سالگیاش کتاب «مکتبهای ادبی» را نوشت که هنوز هم کتاب مرجع و مفیدی در این زمینه است. حالا که نزدیک 30 سال از آن سالها و 10 سال از مرگ او گذشته است، خیلی از اوقات به مکانیک درون رضا سیدحسینی فکر میکنم. فکر میکنم اگر آن مکانیک نبود، شاید شادی و شعف درونی او خیلی زودتر از مرگ جسمانیاش مرده بود. خود را مدیون آن مرد آچاربهدست درون سیدحسینی میدانم که توانست کاری کند که او سالها برای ما ترجمه کند و بیافریند. در سال نو امیدوارم همه زنان و مردان گمنام و بیادعای درونمان که ما را زنده نگه میدارند، همراهمان باشند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.