|

وینی ماندلا، چهره‌ شاخص مبارزه با تبعیض نژادی، درگذشت

مرگ مادر ملت

وینی مادیکیسلا-ماندلا، یکی از چهره‌های شاخص دادخواهی و مبارزه با تبعیض در جهان و همسر سابق نلسون ماندلا و هم‌زمان یکی از جنجالی‌ترین چهره‌های آفریقایی، در 81سالگی در ژوهانسبورگ درگذشت. بسیاری او را به‌ دلیل فعالیت‌های خستگی‌ناپذیرش علیه رژیم آپارتاید آفریقا، «مادر ملت» نامیده‌اند؛ اما او هم‌زمان به خشونت‌ورزی و فساد نیز متهم شد. او یکی از معدود چهره‌های باقی‌مانده از جنبش ضدآپارتاید بود و برخلاف چهره نه‌چندان مثبت او میان خارجی‌ها، در داخل تا زمان مرگش یکی از محبوب‌ترین‌ها بود.
سخنگوی خانواده ماندلا اعلام کرده وینی مادیکیسلا-ماندلا بعد از یک دوره بیماری طولانی در بیمارستانی در ژوهانسبورگ در حلقه‌ای از بستگانش چشم از جهان بست. همسر پیشین نلسون ماندلا در ژانویه سال ۲۰۱۸ به دلیل بیماری کلیوی راهی بیمارستان شده بود. به گزارش دویچه‌وله، در بیانیه خانواده وینی ماندلا به این مناسبت آمده است: «او بخش بزرگی از زندگی خود را در راه خدمت به مردم گذراند و به همین دلیل «مادر ملت» لقب گرفت».
وینی مادیکیسلا-ماندلا در سال ۱۹۳۶ متولد شد. او در سال ۱۹۵۳ برای تحصیل در رشته جامعه‌شناسی به ژوهانسبورگ رفت. در سال ۱۹۵۷ وینی مادیکیسلا در یک ایستگاه اتوبوس با نلسون ماندلا آشنا شد. آنها یک سال بعد با هم ازدواج کردند. ثمره این ازدواج، دو دختر است. وینی ماندلا در مصاحبه‌ای گفته است: «من نمی‌دانستم این راه چقدر سخت است. در ژوئن ۱۹۵۸ ما ازدواج کردیم و در سپتامبر در زندان بودم». وینی به مبارزه سیاسی روی آورد و به عضویت کنگره ملی آفریقا (ای‌ان‌سی) درآمد. مبارزات او با آپارتاید زبانزد خاص و عام است.
لقب «مادر ملت» که از آنِ اوست، به‌خوبی نمایانگر روحیه او در آن ایام است. بااین‌حال، در ۳۰ سال گذشته به‌تدریج این وجه از شخصیت وینی ماندلا و فعالیت‌هایش برای برابری سیاه و سفید در آفریقای جنوبی فراموش شد. نلسون ماندلا در سال ۱۹۶۲ به اتهام خیانت به کشور بازداشت و بعد از دو سال به حبس ابد محکوم شد. از آن تاریخ زندگی وینی مادیکیسلا-ماندلا هم به راه دادخواهی افتاد. او تنها دریچه ارتباط ماندلا با جهان بیرون بود. به همین دلیل تحت فشار قرار گرفت، بارها بازداشت شد، تحت نظر مأموران امنیتی قرار داشت و مدتی نیز حبس انفرادی را تحمل کرد. او در جايي اين‌گونه مي‌گويد: «زندگی من از آن لحظه به بعد با رفت‌وآمد به زندان درآمیخت؛ به زندان برو، از زندان بیرون بیا. این شده بود زندگی من. من حتی نمی‌توانم درست به یاد بیاورم چند بار بازداشت و زندانی شده‌ام».
بااین‌حال هرچه آپارتاید سخت‌گیری بیشتری اعمال می‌کرد، به همان اندازه وینی مادیکیسلا-ماندلا مقاوم‌تر می‌شد. در سال ۱۹۸۶ او فراخوانی صادر کرد و از همگان خواست علیه آپارتاید قیام کنند: «وقت آن فرا رسیده که ما سرزمینمان را پس بگیریم. آنها فقط زبان خشونت را می‌فهمند. ما سلاح نداریم؛ اما سنگ داریم و کبریت هم دم دست است. پروتز گردن هم البته داریم». «پروتز گردن» یک شیوه قتل برای انتقام‌جویی بود؛ لاستیک اتومبیل را به بنزین آغشته می‌کردند و قربانی را به زور درون لاستیک کرده و آتش می‌زدند.
رویکرد به خشونت چهره دادخواهانه و حق‌‌طلبانه وینی مادیکیسلا-ماندلا را به‌عنوان «مادر ملت» خدشه‌دار کرد. حقیقت با پرونده‌سازی و شایعه‌پراکنی درآمیخت. او را به آدم‌ربایی و همدستی در قتل استامپی موکتسی، پسری ۱۴ساله و همچنین به اختلاس متهم کردند. وینی اما این اتهامات را همواره رد کرده است. او گفته بود در رقابت‌های درون‌حزبی چنین اتهاماتی را به او نسبت داده‌اند. آزادی ماندلا از زندان در سال ۱۹۹۰ پیروزی بزرگی برای وینی مادیکیسلا-ماندلا به‌شمار می‌آمد. دو سال بعد اما کار او با همسرش به جدایی کشید. نلسون ماندلا گفته بود: «عشق من به او پابرجاست. بااین‌حال بهتر است با اختلافاتی که داریم از هم جدا شویم». وینی مادیکیسلا-ماندلا در جشن تولد 80 سالگی‌اش گفته است: «من هرگز احساس نکردم که «مادر ملت»‌ام. همه زنانی که زندگی خود را وقف برابری و دادخواهی کرده‌اند، مادران ملت‌اند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.