سپاه فضایی آمریکا
احمد رشیدینژاد
از جمله نگرانیهای عمده قدرتهای بزرگ در دهههای اخیر، برتری فضایی نسبت به سایر رقباست که عنوان «امنیت فضایی» به خود گرفته است؛ رقابتی که با پرتاب نخستین انسان به فضا، از سوی شوروی سابق (1961م) آغاز شد و دو دهه بعد (دهه 1980م) با طرح «جنگ ستارگان» از سوی «ریگان» رئیسجمهوری وقت ایالات متحده، به اوج خود رسید. طرحی که هدف نهایی از ارائه آن ایجاد یک سپر دفاع موشکی در سراسر فضای ایالات متحده بود که در آن با بهکاربردن تکنولوژیهای بسیار پیشرفته، مانند اشعه لیزر و توپهای الکترومغناطیس، امکان انهدام موشکهای اتمی دشمن را در مراحل مختلف پرتاب و پرواز، فراهم میكرد. مقامات آمریکایی از این طرح بهعنوان «ابتکار دفاع استراتژیک» یاد میکردند. هرچند چنین وانمود میشود که پروژه جنگ ستارگان به دلایل فناوری پیچیده و هزینههای گزاف، در همان سالهای نخست کنار گذاشته شد، با این حال پیگیری و اجرای پروژههای مشابه، بهویژه از زمانی که چین توانایی نابودکردن ماهوارههای مداری را با استفاده از تسلیحات زمینی به نمایش گذاشت (2007)، صحت اینگونه ادعاها را مورد تردید قرار داده است (پروژههایی مانند امضای طرح تحقیق، توسعه، آزمایش و ارزیابی تسلیحات فضایی در زمان اوباما). در همین راستا «ترامپ» رئیسجمهوری آمریکا، چند روز پیش از تشکیل نوع جدیدی از نیروهای نظامی- فضایی خبر داد که ممکن است عملیات نظامی در فضای کهکشان انجام دهند. از نظر وی «همانطور که در زمین، هوا و آب، جنگها وجود دارد... ممکن است این اتفاق در فضا نیز به وقوع بپیوندد... به این منظور همانطور که نیروی هوایی، زمینی و نیروی دریایی وجود دارد، باید نیروی فضایی نیز تشکیل شود». پیشتر نیز کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان آمریکا با تأسیس شاخهای نظامی با نام «ارتش فضایی ایالات متحده» موافقت کرده بود. سپاه فضایی آمریکا که به «Space Corps» معروف است، ظاهرا در پی نگرانیهای مقامات آمریکایی درخصوص کنترل داراییهای فضاییاش شکل خواهد گرفت. بر این اساس کشورهای رقیبی مانند چین و روسیه در حال ساخت تسلیحاتی هستند که میتوانند امنیت فضایی آمریکا را به خطر بیندازند. اسلحههایی مانند تسلیحات لیزری، تفنگهای ریلی الکترومغناطیسی و سلاحهای مایکروویو که برای نابودکردن اطلاعات، ارتباطات و ماهوارههای ناوبری ایالات متحده میتواند مورد استفاده قرار گیرند. بهطور خلاصه مقامات این کشور از این موضوع نگراناند که توانایی احتمالی دشمن برای ایجاد اختلال در شبکه ماهوارهای و سیستمهای مبتنی بر دادههای ماهوارهای، بتواند نیروهای آمریکا را به دوران پیش از ارتباطات ناوبری بازگرداند. با نابودشدن ارتباطات ناوبری- مخابراتی، ارتش آمریکا عملا توانایی هدایت و ناوبری نیروهایش را در هوا، دریا و زمین از دست خواهد داد و ناچار جنگها باید به شیوه جنگهای پیش از این فناوریها هدایت شود. سیستم موقعیتیابی جهانی یا GPS، یک مجموعه از ماهوارههای آمریکایی است که بهطور مدام این اطلاعات حساس را برای هدایت و ناوبری در اختیار ارتش این کشور قرار میدهد. در همین راستا چندیپیش نیز ارتش آمریکا تمرینی را به نام «یک روز بدون فضا» انجام داد تا توانایی خود را در صورت محرومیت از این اطلاعات بسنجد. در این ارتباط هرچند ممکن است این اقدام «ترامپ» تنها پاسخی به شاخ و شانه کشیدنها و قدرتنماییهای موشکی اخیر «پوتین» برای آمریکا باشد، بااینحال اندک تردیدی است که مقامات آمریکایی به این نتیجه رسیده باشند که چنانچه از این مهم غفلت کنند، ممکن است برتری و هژمونی جهانی خویش را از دست بدهند. هژمونیاي که پیشتر در دریا، خشکی، هوا یا با واسطه تسلیحات هستهای میسر میشود، اکنون با برتری در فضا جستوجو میشود. بهاینترتیب کسی که بتواند برتری فضایی خود را نسبت به سایر رقبا حفظ كند، میتواند هژمونی جهانی خویش را تثبیت كند. شرایطی که تنها با واردکردن ضربه اول از سوی هر یک از رقبا فراهم خواهد شد. بر این اساس «مایک راجرز» نماینده ایالت آلاباما که یکی از موافقان طرح ارتش فضایی آمریکاست، با اظهار شگفتی نسبت به مخالفان این طرح، بر این باور است که «با ازبینبردن چشمها و گوشهای آمریکا (ماهوارهها) از سوی روسیه و چین، امکان تسلط و برتری این کشورها وجود خواهد داشت». با این توضیح که نظریات ژئوپلیتیک بهعنوان دانشی از رقابت و کسب قدرت؛ بر حسب زمان و تکنولوژی بخشی از بسترها و امکانات جغرافیایی را ضامن هژمونی قدرتها در جهان یا لااقل بخشی از آن میدانند. به شکلی که زمانی تسلط بر دریاها از سوی نیروی دریایی (همچون نظریه قدرت دریایی)، زمانی برتری زمینی در بخشی از جهان (همچون نظریه هارتلند و ریملند) و زمانی دیگر برتری هوایی (نظریه قدرت هوایی) بهعنوان کلید هژمونی جهانی مورد توجه قرار گرفته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.