آمریکا ۱۹ شهروند و ۵ سازمان روس را تحریم کرد
پسلرزههای سالزبری
پای آمریکا به غائله سوءقصد به جان سرگئی اسکریپال، جاسوس روس و دخترش وقتی باز شد که رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه سابق آمریکا در آخرین اقدام دیپلماتیک خود مانند لندن انگشت اتهام را به سمت کرملین گرفت. بسیاری از کارشناسان از این موضعگیری بهعنوان آخرین ضربه به روابط شکننده ترامپ و تیلرسون یاد کردند که باعث شد تیلرسون از وزارت خارجه کنار گذاشته شود؛ اما تنها چند روز بعد واشنگتن با اعمال تحریمهای جدید بر روسیه و محکومکردن حمله شیميایی در شهر سالزبری، به نظر عملا همان موضع تیلرسون را گرفته است. در همین رابطه روز گذشته، وزارت خزانهداری آمریکا 19 شهروند و پنج سازمان روس را به علت مداخله در انتخابات ایالات متحده و انجام حملات سایبری در فهرست تحریمهای خود قرار داده است؛ این را باید جدیترین و شدیدترین اقدام واشنگتن علیه مسکو از زمان بهقدرترسیدن ترامپ دانست. با این شرایط باید گفت احساسات ضدروسی در آمریکا قویتر از آن است که حتی ترامپ نیز بتواند مانع بروز آن شود. این در حالی است که ترامپ از همان دوران فعالیت انتخاباتیاش، بارها وعده بهبود روابط با روسیه را داده بود؛ روابطی که در دوران باراک اوباما و تصمیم دولت او برای اخراج چند دیپلمات روس به علت مداخله در انتخابات آمریکا رو به افول گذاشت. سرویس امنیت فدرال و سرویس امنیت نظامی روسیه بهعنوان بزرگترین آژانسهای اطلاعاتی این کشور در فهرست تحریمهای آمریکا قرار گرفتهاند. از دیگر سو، روز پنجشنبه دولت ترامپ برای اولینبار روسیه را به تدارک حملات سایبری علیه زیرساختهای انرژی این کشور متهم کرد. طبق اعلام اداره امنیت داخلی و «افبیآی» از حدود سال 2016، هکرهای دولتی روسیه تلاش کردهاند به زیرساختهای حیاتی این کشور در بخشهایی مانند انرژی، هستهای، تجاری و هوابری نفوذ کنند. شرکت «سمنتک» بدون نامبردن از روسیه، از تلاشهایی برای نفوذ به سازمانهایی در آمریکا، ترکیه و سوئد از طریق ارسال ایمیلهای مشکوک در سال 2015 خبر داده بود. به نظر انتخاب چنین زمانی برای واردآوردن این اتهامات به مسکو، نشان از همسویی و همنظری کشورهای غربی برای افزایش فشار بر روسیه با هدف مهار این کشور دارد. در سالهای اخیر، پوتین با اقداماتی مانند الحاق کریمه به روسیه و حمایت تمامعیار از بشار اسد در جنگ سوریه، خط تشدید تقابل با غرب و بهخصوص اتحادیه اروپا را در پیش گرفته است. از غوطه تا روسگیت از دیگر سو، کاخ سفید در بیانیهای مانند رهبران بریتانیا، فرانسه و آلمان مسکو را به خاطر حمله شیمیایی سزاوار سرزنش دانسته است. خود ترامپ نیز در رابطه با این حمله هفته گذشته چنین گفته بود: «به نظر روسها پشت این حمله بودهاند». از نظر سران کشورهای غربی استفاده از این ماده شیميایی سمی نظامی، نقض آشکار معاهده سلاحهای شیمیایی و قوانین بینالمللی و همچنین تهدیدی علیه امنیت غرب است. بعد از جنگ جهانی دوم، این اولینباری است که از چنین سلاحی در خاک اروپا استفاده میشود. کرملین در مقابل با رد این اتهامات، رفتار بریتانیا را سادهلوحانه و تلاشی برای سرپوشگذاشتن بر مشکلاتی میداند که این کشور به خاطر خروج از اتحادیه اروپا با آنها مواجه شده است. هرچند این واکنش کشورهای اروپایی چندان دور از انتظار نیست اما چرخش واشنگتن در رابطه با روسيه مسئلهای است که ذهن تحلیلگران را به خود مشغول کرده است. کورتیس اسکاپاروتی، فرمانده نیروهای آمریکا در اروپا این حمله را نشانه این دانسته که روسیه برای رسیدن به اهداف خود از هیچ اقدامی دریغ نمیکند. به نظر برخی کارشناسان، دلیل این چرخش در نگرش کاخ سفید به روسیه را باید تا حدی در تحولات سوریه و درگیری میان نیروهای تحت حمایت واشنگتن و مسکو در منطقه غوطه شرقی دانست. همچنین برخی بر این باورند که موضع ترامپ در قبال روسیه تابعی از روند پیشرفت پرونده مداخله احتمالی روسها در انتخابات آمریکاست. به نظر هرگاه در این پرونده، عرصه بر ترامپ و تیمش تنگ میشود، میکوشد با اتخاذ موضعی ضدروسی از فشارها بر کاخ سفید کم کند. اخیرا نیز رابرت مولر، بازپرس ویژه این پرونده به سراغ رابطه احتمالی شرکت ترامپ با روسها رفته است. این در حالی است که یک مقام آمریکایی با اشاره به پیشبینیناپذیربودن رفتار ترامپ به رویترز گفته که این تحریمها و محکومکردن این حمله را نمیتوان نشانه تغییر موضع کاخ سفید در قبال مسکو دانست. چشم در برابر چشم فارغ از فاز جدید تنش میان واشنگتن و مسکو، درگیریهای روسیه و بریتانیا نیز همچنان ادامه دارد و روسیه میخواهد در اقدامی تلافیجویانه شماری از دیپلماتهای بریتانیایی را از خاک خود خارج کند اما هنوز تعداد این دیپلماتهای اخراجی و زمان اخراج آنها مشخص نیست. روز گذشته و در ادامه تنشهای چند روز اخیر میان لندن و مسکو، سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه اعلام کرد که این کشور مقابلهبهمثل خواهد کرد و شماری از دیپلماتهای بریتانیایی را اخراج خواهد کرد. لاوروف همچنین بریتانیا را به نقض قوانین بینالمللی متهم کرد. لاوروف پیشتر گفته بود که روسیه دیگر به اتهامات بریتانیا بیاعتناست و گاوین ویلیامسون، وزیر دفاع بریتانیا را «بیادب» دانست. ویلیامسون درباره تنشهای موجود گفته بود که روسیه باید دهانش را ببندد. الکساندر یاکوونکو، سفیر روسیه در لندن نیز تصریح کرد روسیه حداکثر فشار را بر دولت بریتانیا خواهد آورد. اما سخنگوی کاخ کرملین اعلام کرد که تصمیم نهایی دراینباره از سوی ولادیمیر پوتین گرفته خواهد شد. ماجرای تنش رو به افزایش میان لندن و مسکو پس از آن شروع شد که دولت بریتانیا روسیه را به دستداشتن در سوءقصد به سرگئی اسکریپال، جاسوس سابق روس و دخترش، یولیا اسکریپال در بریتانیا متهم کرد. بریتانیا به طرح این اتهام بسنده نکرد و در روز 14 مارس ترزا می، نخستوزیر بریتانیا اعلام کرد 23 دیپلمات روس باید خاک این کشور را ترک کنند. سازمان ناتو نیز سوءقصد به جان اسکریپال را محکوم کرده است اما برخلاف برخی کشورهای غربی، دولت روسیه را مسئول مستقیم این سوءقصد نخوانده است. با این همه دبیرکل ناتو اقدامات کنونی بریتانیا علیه روسیه، از جمله اخراج دیپلماتهای روس را مناسب خواند و از سوی دیگر روابط خود با نمایندگی روسیه در بروکسل را تقلیل داد. ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو در بروکسل تصریح کرد که سوءقصد با سم در سالزبوری در انطباق با دیگر رفتارهای «بیملاحظه» روسیه است. دبیرکل ناتو قرار است دوشنبه (۱۹ مارس) با بوریس جانسون، وزیر امور خارجه بریتانیا درباره پیامدهای احتمالی تنش میان مسکو و لندن رایزنی کند. این در حالی است که روسیه بارها اعلام کرده نقشی در سوءقصد به اسکریپال نداشته است، اما مقامات بریتانیایی بر این باورند که سم اعصابی که در این سوءقصد بهکارگرفته شده، تنها در دسترس دولت روسیه بوده است. روسیه نیز در مقابل از بریتانیا خواسته که نمونه سم خود را در اختیار سازمان بینالمللی منع تسلیحات شیمیایی قرار دهد. دعوت به آرامش با وجود اقدامات عملی دولت بریتانیا علیه روسیه و اظهارات تند ترزا می، واکنش مقامات سیاسی بریتانیا در قبال روسیه یکدست نیست. جرمی کوربین، رهبر حزب کارگر بریتانیا، یکی از کسانی است که خواهان تحقیقات جنایی کامل در این زمینه شده و نتیجهگیری زودهنگام را به ضرر عدالت و امنیت ملی بریتانیا خوانده است. کوربین در یادداشتی که در روزنامه گاردین به چاپ رسید، اینطور نوشت: «نتیجهگیری زودهنگام از شواهد گردآوریشده توسط پلیس درباره حادثه مسمومشدن جاسوس پیشین روس، در جو التهابزده کنونی مجلس انگلیس، بهنفع عدالت یا امنیت ملی نیست و این رخداد وحشتناک در وهله نخست نیازمند تحقیقات جنایی کامل و دشواری است». این رهبر 68ساله سوسیالیست افزود: «حزب کارگر از پوتین حمایت نمیکند و درصورتیکه روسیه در این حمله دست داشته باشد، باید پاسخگو باشد اما به این معنی نیست که ما باید خود را در معرض جنگ سرد تازه، افزایش هزینه تسلیحاتی، درگیریهای نیابتی در جهان و تحملناپذیری در برابر مخالفان قرار دهیم؛ شبیه آنچه در دروه مک کارتی اتفاق افتاد».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.