آنچه در سال 2017 یاد گرفتیم
ترجمه: هدیه آقامحمدکاشی
نمیتوان هر توسعه علمی را مهمترین اتفاق آن سال دانست، اما اگر مجبور باشیم برخی از اتفاقات چشمگیر را برگزینیم، نمیتوانیم از این رویدادهای فراموشنشدنی و اکتشافات نام نبریم.
خورشیدگرفتگی بزرگ آمریکا به این نتیجه رسیدیم که هیچچیز به اندازه کسوف خورشید، انسانها را دور هم جمع نکرد در روز 21 آگوست (30 مرداد 96) میلیونها آمریکایی (حتی رئیسجمهور) با عینکهای مخصوصِ نگاهکردن به خورشیدگرفتگی ایستادند تا اولین خورشیدگرفتگی کامل بعد از سال 1918 قابلمشاهده در سراسر ایالت متحده را رصد کنند. این گنج علمی بزرگی برای منجمان بود که میتوانستند تجهیزات پیشرفته را بهراحتی در مقابل خورشید قرار دهند. همچنین برای برنامهریزی تماشای خورشیدگرفتگی سال 2024 خیلی زود نیست. فرق گرگها و سگها یاد گرفتیم که هرگز نمیتوان گرگ را به سگ خانگی تبدیل کرد «جیمز گورمن»، خبرنگار تایمز، با دانشمندانی همراه شد که در تلاش برای تشخیص ژنهایی بودند که سگها را از گرگها متمایز میکرد. افرادی که تولههای گرگ را پرورش میدادند، 24 ساعت در روز و هفت روز در هفته را با آنها میگذراندند تا این تولهها برای مطالعات علمی، اجتماعی شوند. هرچند این تولهها بامزه به نظر میرسیدند، اما بهجای دوستان وفادار بشریت، به گرگهای درنده تبدیل میشدند. محققان امیدوارند این کارشان، کمکی شود برای اکتشاف علت تبدیل بعضی از گرگهای باستانی به سگهایی که امروزه میشناسیم. درمان اختلالات مادرزادی قبل از تولد نوزاد آموختیم که پتانسیل جراحی جنینها تحولی در زندگی ایجاد خواهد کرد «دنیس گریدی»، خبرنگار تایمز، وارد اتاق عمل شد تا تکنیک آزمایشی را برای درمان اسپاینا بیفیدا در جنین 24 هفتهای مشاهده کند. اسپاینا بیفیدا نوعی اختلال مادرزادی است که ناشی از بستهنشدن کامل لوله عصبی جنین است. جراحان امیدوارند این تکنیک به نتایج بهتری در نوزادان مبتلا به این اختلال منجر شود. همه 28 جراحیای که تا زمان زایمان مادر در این مقاله درباره آنها مطالعه شد، در 14ژانویه نتایج خوبی دربر داشتند. وداع با فضاپیمای کاسینی درباره قدرت نبوغ بشریت در عمیقترین نقاط منظومه شمسی چیزهایی آموختیم فضاپیمای کاسینی از سال 2004 که وارد غول گازی زحل شد، تصاویری از زحل، حلقهها و قمرهای آن برای ناسا ارسال میکرد. مأموریت این فضاپیما در ماه سپتامبر با شیرجه آتشین برنامهریزیشده در جو زحل به کار خود پایان داد. هنگامیکه کاسینی روی این سیاره در حال مطالعه بود، دو قمر (تایتان و انسلادوس) را کشف کرد که هر دو توانستند در خارج از حلقههای زحل قرار گیرند. همچنین این کاوشگر تصور درستی از منظومه شمسی به ما داد و اطلاعاتی از منظومه شمسی جمعآوری کرد و در اختیار دانشمندان گذاشت که دانشمندان سالیان سال این دادهها و اطلاعات را باید بررسی کنند. تکامل و زیبایی آموختیم که حیوانات ممکن است براساس زیباییشناسی دست به انتخاب بزنند چرا زیبایی وجود دارد؟ «ریچارد او. پرام»، پرندهشناس، برای پاسخ به این سؤال در حال کار روی احیای نظریه «چارلز داروین» است: جذابیت جانوری برای جانور دیگری از همانگونه فقط به اندام و ژنهای خوب بستگی ندارد. تحقیقات دکتر «پرام» نشان داده مخصوصا پرندگان تصمیمگیریهای ذهنی دارند. او امیدوار است زیستشناسان تکاملی از نادیدهگرفتن تمایلات دست بردارند. نجات بیماران سرطانی در آفریقا آموختیم که امید جدیدی برای درمان سرطان در آفریقا وجود دارد شرکتهای دارویی بزرگ با همکاری انجمن سرطان آمریکا، هزینه داروهای سرطانی برای بیماران آفریقایی را بهشدت کاهش دادند. سرطان هر ساله 450هزار نفر را در این قاره میکشد، درصورتیکه بیشتر این سرطانها جزء درمانپذیرترینها به شمار میرود: تومور سینه، دهانه رحم و پروستات. این ابتکار جدید برای تأمین داروها در تلاش جهت عرضه داروهای ارزانقیمت برای ایدز شکل گرفته است، ولی از طرفی قصد دارد به برطرفکردن کمبود انکولوژیست در آنجا کمک شود. اپیدمی جهانی چاقی درباره علل افزایش چاقی در سراسر جهان و پیامدهای آن آموختیم سازندگان غذاهای فراوریشده، نوشابه و فستفود، بازارهای درحالتوسعه جهان را بهعنوان بزرگترین فرصتهای رشدی خود میبینند. درعینحال، نرخ چاقی و بیماریهای مرتبط با وزن در کشورهای درحالتوسعه رو به افزایش است. یک رشته مقالات اثر متقابل این دو روند را با شروع پروندههایی در برزیل، غنا و کلمبیا بررسی کردهاند. این بازبینی با همدیگر، نظم غذایی و بحران سلامت جدیدی را آشکار میکند. 7 سیاره در اندازه زمین در مدار یک ستاره ما هفت سیاره سنگی شبیه زمین را با امکان وجود حیات در منظومه شمسی کشف کردیم تراپیست-1، ستاره کوتوله سرخ فراسرد، در فاصله 40 سال نوری از زمین است. از این هفت سیاره، سه سیاره در فاصله خوبی قرار دارند و اقیانوسی از آب دارند و ممکن است شرایط مناسبی برای حیات داشته باشد. درحالیکه ستارهشناسان سیاراتی را در اطراف تعداد زیادی ستاره در کهکشان راه شیری کشف کرده بودند، این سیستم جزء اولین گروه شناختهشدهای بود که بسیاری از سیارات با امکان حیات را میپذیرفت. جایی که کالاهای قاچاق در حیاتوحش از آن بیرون میآمد انباری را ضبط کردیم که مانند مقبرهای برای گونههای در حال انقراض بود زمانیکه کالاهای قاچاق از حیاتوحش ممنوعه در ایالات متحده کشفوضبط شدند، آنها راه خود را برای گنجینه ملی حیاتوحش در نزدیکی دنور پیدا کردند. «تریستان اسپینسکی» تصاویری را از داخل تسهیلات گرفته است که شامل کفشهای ساختهشده از پوست پلنگ، باژور ساختهشده از سُم گورخر و... است. «راشل نوور» برای روزنامه تایمز در ماه جولای نوشته است: «گونههای دیگر، قربانی اشتهای سیریناپذیر بشر». پیامدهای ویروس زیکا آموختیم که این بیماری همهگیر وحشتناک چه نوع عوارض دائمی دارد سازمان بهداشت جهانی در اواخر سال 2016 اعلام کرد که وضعیت اضطراری در زمینه شیوع ویروس زیکا به پایان رسیده است اما آثار این بیماری بدون آنکه درمانی برایشان باشد، روی نوزادانی که در این دهه زندگی میکنند، مطالعه شده است. در شمال شرقی برزیل، جایی که این ویروس و نقصهای زایمان با یکدیگر در ارتباط هستند (مانند میکروسفالی که بار اول کشف شده بود)، خانوادهها در تلاش هستند تا بهترین زندگی را برای نوزادان آسیبدیده خود فراهم کنند. محققان امیدوارند با مطالعه روی دوقلوهایی در برزیل سرنخهایی درباره اثرات این ویروس بر جنین پیدا کنند که یکی از آنها با نقصهای مادرزادی متولد شود و دیگری بدون نقص. ادغام ستارههای نوترونی آموختیم که میتوانیم سرچشمه امواج فضا-زمان را ببینیم در سال 2016 زمانیکه ستارهشناسان امواج گرانشی آزادشده از ادغام دو سیاهچاله با هم را با رصدخانه امواج گرانشی تداخل لیزری (لایگو) کشف کردند، نکته کلیدی دیگری از نظریه نسبیت عام اینشتین را اعلام و تصدیق کردند. این محققان با کشف خود جایزه نوبل گرفتند، اما این تمام کار آنها نبود. در ماه اکتبر، دانشمندان اعلام کردند که دو ستاره ادغامشده مردهای را پیدا کردهاند که نهفقط گزارش این امواج را در فضا-زمان تهیه کردند، بلکه تصدیق کردند این رویداد را با تلسکوپهای قدرتمند مشاهده کردهاند. اعتقاد آنان بر این است که ادغام ستارگان نوترونی، منبع تمام فلزات سنگین در جهان است، فلزاتی مانند طلا و نقره و اکتشافات رصدخانه امواج گرانشی تداخل لیزری کمک میکند که توضیحات پذیرفتهشده را درباره چگونگی شکلگیری ماده شیمیایی در جهان اثبات کند. بازگشت بیماری سیفلیس چالشی را فراگرفتیم تا شیوع بیماریهای آمیزشی جنسی (STD) را مهار کنیم برای دههها به نظر میرسید سیفلیس (بیماری منتقلشونده از راه جنسی) مربوط به گذشته است. اما با بروز شیوع ناگهانی در شهر اوکلاهاما، تأیید شد که اطلاعات بهداشت عمومی نشاندهنده بیماری سیفلیس است. این بیماری بار دیگر در ایالت متحده در حال افزایش است که بهعنوان نتیجه اپیدمیهای هروئین و متامفتامین (شیشه) پخش میشود. محققان بهصورت حفاظتشده در پایتخت برای ماههایی در سال جاری به دنبال مهار این بیماری بودند. آنها از سایتهایی مانند فیسبوک افراد آلوده را شناسایی میکردند و آنها را تحت درمان قرار میدادند. درمان نوزادان مبتلا به اپیوئیدها آموختیم که حتی مادران معتاد نیز به نوزادان خود نیازمندند تعداد نوزادان مبتلا به مواد مخدر، مخصوصا اپیوئیدها، در سالهای اخیر افزایش چشمگیری داشته است. این نوزادان معمولا از مادرانی گرفته میشوند که تلاش زیادی برای دیدن بچههایشان دارند و با اعتیادشان دستوپنجه نرم میکنند. اما طبق شواهد در رشد نوزادان نشان میدهد که جداکردن نوزادان از مادرانشان باعث کاهش بهبودی کودکان میشود. مشکلات یکی از مادران در کنتاکی، «جیمی کلی»، بهبود تعادل پیچیده برای هر دو نفر، مادر و کودک، در اپیدمی اعتیاد به مواد مخدر آمریکا را تأیید کرد. NewYorkTimes, Dec. 2017
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.