فرهنگ گردشگری یا صنعت گردشگری؟
پیام احتسابیان
صنعت گردشگری، بهلحاظ تبلیغات، ساخت هتل، تعداد آژانسهای گردشگری و اظهارنظر مسئولان و... روزبهروز اهمیت بیشتری میيابد. اما به نظر در این بازار رقابتی و در سایه توجه بیش از اندازه به موضوع درآمدزایی از صنعت گردشگری، کمکم موضوع «فرهنگ گردشگری» از یادها رفته است. این روزها کفه ترازو به سمت ارتقای صنعت گردشگری سنگینتر شده و فرهنگ گردشگری که لازمه ارتقای صنعت گردشگری بوده، در حال سقوط است. گردشگری اگرچه یک صنعت پویا و درآمدزا و پایدار است، اما به عنوان یک کار فرهنگی که بیشترین تبادلات فرهنگی میان اقوام و کشورهای مختلف در آن انجام میشود، شناخته شده است. در واقع آنچه را ما بهعنوان جاذبههای گردشگری در کشورمان از آنها یاد میکنیم، بهخصوص در مورد آثار تاریخی و فرهنگی ایران چه از دوره قبل از اسلام و چه بعد از آن، مدیون کلمه «فرهنگ»ی هستیم که توانسته است بخش زیادی از درآمدهای گردشگری ایران را به دوش بکشد. صنعت گردشگری اگر بر پایه ارتقای فرهنگ گردشگری شکل نگیرد و پابهپای هم تکامل پیدا نکنند، در مسیر روند نزولی درآمدزایی قرار خواهد گرفت و بدنامی گردشگری ایران در مجامع داخلی و بینالمللی را به دنبال خواهد داشت. مؤسسات و شرکتهای گردشگری داخلی چه میزان برای موضوع فرهنگ گردشگری کار كردهاند و چه میزان سیاستهای صنعت گردشگریمان بر این موضوع متمرکز شده؟ به غیر از این نیست که آژانسهای گردشگری برای فروش تورهای خارجیشان تنها به نوع ارائه خدمات متنوع بسنده کردهاند و متأسفانه برای آشنایی گردشگر از فرهنگ و رسوم کشور مقصد، کار فرهنگی انجام ندادهاند تا مسافر داخلی بداند در کدام کشور و در کدام جامعه فرهنگی قرار میگیرد و چه باید بکند و چه نباید بکند. هدف از شناخت فرهنگ گردشگری هر جامعه شناخت واقعههای اجتماعی است که در هر جامعهای وجود دارند و به شناخت قوانین، مقررات و فرهنگ آن مقصد گردشگری میپردازند. بررسی فرهنگ گردشگری و رسیدن به بالاترین مقام این حوزه میتواند از دستاوردهای بزرگ صنعت گردشگری باشد که امروزه به حال خود رها شده است و اخبار و گزارشات واصله از گوشه و کنار گردشگری داخلی و خارجی ضعف سیاستگذاری در این موضوع را نشان میدهد. صنعت گردشگری بدون فرهنگ گردشگری زمینگیر میشود و بدنامی آن گریبانگیر صنعت گردشگری خواهد شد و در نهایت پایداری خود را از دست خواهد داد. گردشگر باید بداند میراث طبیعی و تاریخی و سایر منابع جهت استفاده در آینده باید حفاظت شوند و نابودی آنها به دور از اخلاق و فرهنگ است. نوشتن یادگاری روی آثار تاریخی و باستانی، تخریب منابع طبیعی، آسیبرساندن به زیستگاه حیات وحش، آلودهکردن محیطی و بصری جاذبههای گردشگری و طبیعی از جمله رفتارهایی هستند که در بسیاری از مقاصد گردشگری داخلی به وفور قابل رؤیتاند. تلاش برای ارتقای فرهنگ گردشگری در کنار ارتقای صنعت گردشگری امری لازم و ضروری است که تا امروز کمتر به آن پرداخته شده. وضع قوانین و ضوابط و استانداردها، تولید برنامههای فرهنگسازی، تقویت نهادهای خصوصی در زمینه فرهنگ گردشگری و نظارت بیشتر بر فعالیتهای نهادهای متولی از جمله اقداماتی هستند که میتوان از طریق آنها برای بهبود شرایط امید داشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.