بررسی راههای توسعه ورزش بانوان در گفتوگو با فریبا محمدیان
کسب مجوز حجاب براي 35 رشته
ورزش زنان ايران با گذشت چهار دهه از انقلاب اسلامي و پشتسرگذاشتن موانع بسيار، حالا در مسيري قرار گرفته که حرفهاي بيشتري براي گفتن دارد. افتخارآفريني آنها در رويدادهاي المپيک، جهاني و آسيايي از حساسيت مقامات ارشد کشور در قبال اين قشر کم کرده و در مقابل سران جهاني ورزش را نيز به اين باور رسانده است که ديگر نميتوانند به خاطر موضوع حجاب، آنها را از هدفي که دارند، باز دارند. در حال حاضر زنان ورزشکار ايراني در 35 رشته مجوز حجاب را از مسئولان داخلي و خارجي گرفتهاند. وزارت ورزش و جوانان با تشکيل کارگروهي که متشکل از صاحبنظران مختلف است، بحث طراحي لباسهاي بانوان را با جديت بيشتري نسبت به گذشته پيگيري ميکند تا بتواند بعد از گرفتن هر مجوز آن را رسما در کتاب قانون هم ثبت کند. فريبا محمديان معاونت فعلي بانوان وزارت ورزش و جوانان دراينباره توضيح ميدهد: «در برخي از رشتهها مانند پنجگانه، بعضي از مواد هفتگانه، وزنهبرداري، فضاي انجام مسابقه در ميادين بينالمللي وجود دارد که هنوز فدراسيونهاي جهاني مربوطه با پوشش مورد نظر آنها موافقت نکردهاند. در ساير رشتهها شرايط فراهم است اما ثبت حجاب آنها در کتاب قانون هنوز به انتها نرسيده است. مثلا در رشته ووشو اين کار انجام شده است. هدف نهايي ما اين است که بعد از گرفتن مجوز، آن را در کتاب قانون ثبت کنيم. چراکه اگر در اين کتاب ثبت نشود، احتمال دارد که کميتههاي فني در فدراسيونهاي جهاني که در حال تغيير هستند، براي ما مشکل ايجاد کنند. اوايل مقاومتهاي زيادي در مورد مسئله حجاب زنان مسلمان در فدراسيونهاي جهاني شد اما الان اين مقاومتها شکسته شده است. به دليل اينکه بالغ بر دو ميليارد زن محجبه در کل دنيا وجود دارند و آنها خودشان را موظف ميدانند که به اين جمعيت هم خدمات بدهند. فرايندي که ما در کارگروه لباس طي ميکنيم، به اين شکل است که فدراسيونها يا خودشان متقاضي اين قضيه ميشوند يا ما از آنها دعوت ميکنيم. چون يک بحث دوسويه است. با توجه به قوانيني که هر فدراسيون در هر رشته دارد، لباس موردنظرش را ارائه ميدهد. در اين کارگروه چندين متخصص وجود دارد؛ اعم از متخصص طراحي لباس، نساجي، فيزيولوژي ورزشي، طب ورزشي، صاحبنظر علوم ديني و فقهي و صاحبنظر حوزه ورزش بانوان. يکي از اعضاي اين کارگروه مديرکل روابط بينالملل وزارت ورزش است چراکه اگر مشکلي وجود داشته باشد، ما از طريق اين بخش وارد عمل ميشويم تا لابيهاي لازم را با فدراسيون جهاني مربوطه انجام دهيم. فدراسيون گزارشهاي آن را مرحله به مرحله به ما ميدهد که اگر نياز به ورود ما باشد، از طريق روابط بينالملل وارد ميشويم. مثلا در بحث تيم بسکتبال، وزارت ورزش اولين ورود خودش را انجام داد. وزير شخصا به رئيس فدراسيون جهاني بسکتبال نامه زد و مشترکا کار را با فدراسيون جلو برديم که به ثمر هم نشست. در اين کارگروه درخواستها از همه جنبهها مورد ارزيابي قرار ميگيرد. همه ظرايف کار ديده و سپس تصميم نهايي گرفته ميشود. اينطور نيست که هر تقاضايي آمد، با اين نگاه که حتما بايد بانوان در ميادين حضور داشته باشند، كاملا با آن موافقت شود. گاهي وقتها سؤالاتي مطرح ميشود که فدراسيونها هفتهها روي آن بررسي ميکنند و مستندات علمي و منطقي خود را ميآورند تا مجددا بررسي شود. ما دلمان نميخواهد فضاي فعاليت بانوان را محدود کنيم، ولي شديدا به اين موضوع هم قائل هستيم که بايد چارچوبها و باورهايي براي حضور ارزشي زنان در ميادين آنها حفظ شود. براي همين در دستور کارمان بازنگري برخي از رشتهها هم قرار گرفته است. مثلا سعي ميکنيم لباسي که تصويب ميشود، قبل از تصويب در شرايط عادي آن را به طور اختصاصي ببينيم». محمدیان ادامه داد: براي تأييد لباس در فدراسيون جهاني نميتوانيم زماني را مشخص کنيم که چهموقع با درخواست موافقت ميشود. ما در فدراسيونهاي جهاني با هيئتهاي اجرائي مختلفي مواجه هستيم. مثلا 50 درصد موافقاند يا اينکه رئيس موافق است و بقيه مخالف. در برخي از رشتهها حتي ممکن است سردمداران هيئت اجرائي در برابر حضور بانوان محجبه ما احساس خطر کنند. ما بايد به گونهاي حرکت کنيم كه فدراسيون جهاني در قبال بهادادن به بانوان از آن سود داشته باشد. ما وقتي از بحث منشور صحبت ميکنيم، بايد بگوييم که حضور بانوان صنعت ورزش را در اين حوزه تقويت ميکند. آنها همه اين جنبهها را در نظر ميگيرند. فدراسيونهاي جهاني فکر ميکنند پوست که پوشيده شد، کافي است اما براي ما بحث عفاف مهم است. آنها مثلا ميگويند حين حرکت، داور بايد گوش ورزشکار را ببيند. ما بايد تازه وارد مذاکرات علمي شويم. اينکه مثلا در گوش ورزشکار وسيلهاي وجود ندارد که ايمني آن را به خطر بيندازد. ما همه سعيمان را ميکنيم که کميتههاي فني فدراسيونهاي جهاني را به شکل کاملا علمي متقاعد کنيم. ما اصلا نميخواهيم به شکل احساسي و هيجاني در اين مسير وارد مذاکره شويم؛ تا اينجا هم همکاران ما در فدراسيونها علمي بودند. در نهايت بعد از پشتسرگذاشتن اين مراحل لباس مورد نظر تأييد نهايي ميشود. توصيه ما به فدراسيونهاي داخلي اين است؛ تا زماني که لباس در داخل تصويب نشده، آن را به فدراسيونهاي جهاني ندهند چون ممکن است اينجا کار به مشکل بربخورد. اساس کار اين است که پوشش موردنظر ابتدا در کشور طبق ارزشهاي مدنظر تأييد شود، بعد به آن طرف فرستاده شود».
مدال ميخواهيم؛ اما نه به هر قيمتي معاونت بانوان وزارت ورزش به دنبال راهکارهايي است تا درخصوص رشتههايي که اساسا راهي براي حضور بانوان ايراني در ميادين بينالمللي آنها نيست، گامهايي بردارد. اين راهکار چيزي نيست جز شيوه تغيير برگزاري مسابقات. چيزي شبيه به بازيهاي کشورهاي اسلامي که در گذشته برگزار ميشد. محمديان در اين خصوص ادامه ميدهد: «گستره اين کار جهاني است و ما هم به خودمان ميباليم که در شرايطي قرار گرفتيم که براي خدمترساني به ورزش بانوان محجبه دنيا حرکت کرديم. کميته بينالمللي المپيک سهم برابري از مدالآوري براي ورزش زنان و مردان در بازيهاي المپيک قائل شده است. ما هم ميخواهيم سهم خوبي از اين مدالآوري داشته باشيم اما نه به هر قيمتي. بايد باورهاي دينيمان حفظ شود. ما پيشزمينهها را هم آماده کرديم اما اينکه بتوانيم در همه رشتهها با طراحي لباس حضور پيدا کنيم، غالبا عملي نيست. حضور خانمهاي ما در مسابقات خارجي رشتههايي مانند شنا، شيرجه، واترپلو، ژيمناستيک و برخي از رشتههاي ورزشهاي زمستاني تا الان اصلا رقم نخورده است. مگر اينکه شرايط و شيوه برگزاري مسابقات تغيير کند. در آن صورت اين امکان ميتواند به وجود بيايد. من از وقتي آمدم، به دنبال ايده ديگري هستم. اينکه در اين رشته كه براي بانوانش ممكن نيست كه در مسابقات شرکت کنند، فدراسيونهاي جهاني مربوطه را به سمتي ببريم که شيوههاي اجراي مسابقات را تغيير دهند. همانطور که شما ميدانيد، بعد از پيروزي انقلاب 11 سال طول کشيد که اولين رشته ما در حوزه بانوان وارد ميادين بشوند. الان هم كه چهار دهه از انقلاب ميگذرد فعلا در اين مسير هستيم. قطعا اگر بخواهد شيوه برگزاري مسابقات هم تغيير کند، زمان طولاني خواهد شد اما ما ايدهمان را مطرح ميکنيم. وقتي رويدادهاي بانوان افزايش پيدا ميکند، همه بخشهاي اجتماعي جامعه درگير ميشوند، جذابيت به وجود ميآيد و ايدههاي مختلف براي آنها ايجاد ميشود. من اعتقاد دارم نبايد از تلاش دست برداريم». مسئول ورزش بانوان در وزارت ورزش درباره تغيير نگاهها در دنيا به محجبهبودن ورزشکاران توضيح ميدهد: «چهار دوره بازيهاي کشورهاي اسلامي، نگاه فدراسيونهاي جهاني را به حجاب زنان تلطيف کرد. شرايطي را به وجود آورد که آنها زنان مسلمان را ببينند. ما هيچ فضايي نداشتيم که نشان دهيم حضور محجبه خانمها در ميادين خطرناک نيست. آنها معتقد بودند حتي بهداشت خانمها به خطر ميافتد یا باعث ايجاد خطر براي حريف ميشود. خيلي تلاش شد تا اين ادبيات عوض شود. البته تکنولوژي هم به داد ما رسيد که باحجاب بازي کردن اين شرايط خطرناک را به وجود نميآورد و در بعضي جاها باعث ايمني هم ميشود.
ارزش پرچمداري زنان براي نظام محمديان در پايان به تغيير نگاه مسئولان نظام و حکومت در قبال زنان جامعه اشاره ميکند. اينکه بعد از آن همه محدوديت و موانع بعد از انقلاب، حالا شرايط به گونهاي است که بانوان شانس اول پرچمداري کاروان ورزش ايران در ميادين المپيک، جهاني و آسيايي هستند. او ميگويد: «افتتاحيه بازيهاي المپيک نمايش ايدئولوژي هر کشوري است. جنبش المپيک، جنبش نوعدوستي و صلح است. پرچمداري بانوان در افتتاحيههاي مختلف نشاندهنده ارزشي است که نظام ايران براي بانوان قائل است. براي اينكه انگيزه به آنها داده شود، بايد حضور بيشتري در ميادين ورزشي داشته باشند. برخيها در اين فضا استفاده نامناسب از بانوان ما ميکنند. حضور بانوان در چنين موقعيتهايي اين برنامههاي بدخواهانه را خنثي ميکند. در افتتاحيهها تمام دوربينهاي دنيا روي رژه کاروان کشورهاي مختلف زوم هستند. اين مراسم بهترين فرصت براي انعکاس سياستهاي کلان نظام است و ما نبايد از اين فرصت بگذريم».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.