کارلوس کيروش
کيروش سال 1396 رکوردي تاريخي براي فوتبال ايران به جا گذاشت. او تنها مربي تاريخ تيمهاي ملی ايران است که توانسته دو بار پشت سر هم تيم ملي را به جام جهاني ببرد. سرمربي پرتغالي ايران بعد از جام جهاني 2014 برزيل، ايران را به عنوان دومين کشور دنيا، راهي رقابتهاي جام جهاني روسيه کرد؛ آن هم بدون شکست. نميشود از فوتبال در ايران حرف زد و از کارلوس کيروش نگفت. سرمربي پرتغالي تيم ملي که بدون ترديد چندسالي ميشود كه تبديل به مهمترين چهره فوتبالي ايران شده، اين عنوان را در سال 1396 هم به خودش اختصاص ميدهد. نهتنها به خاطر دستاوردهاي فني که براي تيم ملي داشته، بلکه به خاطر اعمال نفوذ و قدرت بيحدوحصرش در فوتبال ايران. آنها که از نزديک فوتبال را دنبال ميکنند، متوجه تأثير کيروش در فدراسيون و «بر» فدراسيون شدهاند. منتقدان جدي کيروش معتقدند رئيس فدراسيون فوتبال در ايران سمتي «دکوري» است و اين کارلوس کيروش است که رئيس فوتبال ايران است. البته با نگاهي اجمالي به اتفاقات رخداده در سال گذشته، بايد گفت چنين ادعايي چندان اشتباه نيست ولي دست آخر بايد به این نتيجه رسيد که آيا رئيسبودن کيروش در فوتبال ايران منفعت داشته يا ضرر؟ کيروش در دوره هفت سال حضورش در ايران روزهاي پرفرازونشيبي داشته ولي مورد ثابتي که همواره در اين مدت داشته، «انتقاد» است؛ او هر بار اراده کرده، به فدراسيون فوتبال ايران و مسئولان ردهبالايش تاخته و از عدم توانايي آنها براي فراهمکردن شرايط مناسب براي تيم ملي گلايه کرده است. بيپولي، عدم تأمين پوشاک مناسب براي تيم ملي و از همه آنها مهمتر، نداشتن کمپ مناسب براي تيم، مهمترين انتقاداتي بوده که کيروش در سال گذشته به فدراسيوننشينها داشته است. البته او با تأثير زيادي که دارد، مهرههاي فدراسيون را هم جابهجا کرده؛ شاخصترين آنها عليرضا اسدي، دبيرکل وقت فدراسيون فوتبال بود که در پي اختلافنظر شديد با کارلوس کيروش بالاخره از سمتش بركنار شد و جايش را به نفر ديگري داد. کيروش با «شعبدهباز»خواندن اسدي او را آدمي معرفي کرد که در پي برداشتن سرمربي تيم ملي است و مخالف شماره يک برنامههاي اين تيم براي رسيدن به جام جهاني و موفقيت در آن. نتيجه اين اختلافات اين شد که مهدي تاج، رئيس فدراسيون فوتبال ايران مجبور شد عذر اسدي را بخواهد و او را از فدراسيون کنار بگذارد. علاوه بر اين موارد، کيروش برنامههاي ليگ ايران را هم تحت نظر گرفت. او که ميخواست تيم ملي با بهترين شرايط ممکن به جام جهاني صعود کند، نظارت دقيقي بر برنامه سازمان ليگ داشت تا بتواند اردوهاي مدنظرش در تيم ملي را پياده کند. نتيجه برنامهريزي کيروش اين بود که عدهاي از مربيان ليگ از فشردگي برنامه و عدهاي ديگر از طولانيشدن تعطيلات در ليگ گلايه کردند. طبق برنامهاي که کيروش در سال منتهي به جام جهاني داده بود، مليپوشان حاضر در ليگ تقريبا بايد يکسوم وقت خود را در اردوي تيم ملي سپري ميکردند؛ برنامه کيروش اردويي صدروزه را شامل ميشد که براي همه مربيان از جمله آنها که تيمشان در ليگ قهرمانان آسيا حاضر بود، مناسب نبود. با اين حال فدراسيون فوتبال با برنامه کيروش موافقت كرد و از مربيان ليگ خواست نهايت همکاري را با او داشته باشند. چند ماه قبل از آن، يعني در سال 1395، همين برنامهها و اردو، صداي برانکو ايوانکوويچ، سرمربي تيم پرسپوليس را درآورد و او علنا به جنگ لفظي با کيروش پرداخت. نتيجهاش کدورت شديد ميان اين دو نفر بود. بعد از برنامه جديد کيروش در سال 1396 بسياري منتظر بودند تا برانکو دوباره حملاتش را شروع کند ولي اين بار خبري از صحبتهاي تند برانکو نبود. البته برنامه کيروش در همينجا متوقف نشد. او که معتقد است مليپوشان حاضر در ليگ، شرايط بسيار ضعيفتري در مقايسه با ديگر بازيکنان حاضر در جام جهاني دارند و از لحاظ بدني نميتوانند با آنها رقابت کنند، در اقدامي عجيبتر از مربيان ليگ درخواست کرد بعد از هر بازي در ليگ، بازيکنان تيم ملي را يکونيم تا دو روز در اختيارش قرار دهند تا ريکاوري شوند. اين موضوع که علنا «کمدانشي» مربيان حاضر در ليگ را نشانه رفته بود، با چند اعتراض پراکنده صورت گرفت و اين بار به جاي برانکو، زلاتکو کرانچار، ديگر مربي خارجي حاضر در ليگ و سرمربي سپاهان به آن تاخت. دست آخر، مثل بسياري از برنامههاي کيروش که عملي شد، اين مربي پرتغالي در اين مورد هم به خواستهاش رسيد. با وجود اين، کيروش باز هم دست از انتقاد برنداشت. او که توانسته بود برنامههاي مدنظرش براي بازيکنان حاضر در ليگ ايران را پياده کند، وقت و بيوقت به فدراسيون فوتبال تاخت و از عدم توانايي آنها براي تأمين بودجه گلايه کرد. کيروش البته در سال 96 يک بار ديگر هم نشان داد علاقهاي به کارکردن با دستياران ايراني ندارد. جواد نکونام، بازيکن موردعلاقه کيروش، در سال گذشته، آخرين قرباني «ايراني» او بود. جواد که از فوتبال خداحافظي کرده بود، چندصباحي دستيار کيروش شد و فدراسيون اميد داشت کيروش با «نورچشمياش» رفتار حسنهاي داشته باشد ولي نکونام هم خيلي زود به سرنوشت ديگر مربيان ايراني گرفتار شد تا سرمربي پرتغالي نشان دهد هنوز هم اوست که حرف اول و آخر را ميزند. آخرين و البته تکراريترين انتقاد منتقدان کيروش هم به مرخصيهاي زياد او برميگردد؛ خيليها کيروش را يک مربي پروازي ميدانند و بسياري ديگر هم ميگويند او «دندان ما را شمرده» و «خودش رئيس است» و نيازي به اجازهگرفتن از کسي ندارد. با اين حال فدراسيون فوتبال همواره عنوان کرده مرخصيهاي کيروش طبق برنامه قبلي است و هيچ مرخصياي را بدون اجازه و دليل نرفته است.
کيروش خوب يا بد؟ کيروش مرد اول فوتبال ايران است؛ اين را نميشود ناديده گرفت. او برنامه ميچيند، همه را وادار به رعايتش ميکند و دست آخر به بخش زيادي از اهدافش خارج از زمين فوتبال ميرسد. با اين حال وقتي دستاوردهاي او بررسي ميشود، نتيجهگيري ساده است: حق با کيروش است. تجربه به خوبي ثابت کرد که اگر امکانات لازم در اختيار اين مربي پرتغالي قرار بگيرد، تيم ملي افتخارات قابل توجهي ميتواند به دست آورد. نتيجهاش همين صعود زودهنگام به جام جهاني، آن هم به عنوان دومين کشور بعد از برزيل است. کيروش خارج از زمين فوتبال ميجنگد تا داخل زمين نتيجه بگيرد. او اين کار را خوب بلد است. سال 1396 تيم ملي را بدون شکست نگه داشت و ايران را به عنوان قدرت آسيا به دنيا معرفي کرد. فرانسفوتبال، تيمش را براي دومين سال پياپي به عنوان تيم سال آسيا انتخاب کرد و خود کيروش هم در زمره برترين مربيان 2017 در رسانههاي خارجي معرفي شد. گلنخوردنهاي تيم ملي (به غير از بازي با سوريه) تبديل به امري حياتي شد و دست آخر هم که رکوردي بيسابقه حک شد: ايران براي اولين بار در تاريخ دو بار پشت سر هم جواز حضور در جام جهاني را به دست آورد. رئيسجمهور از کيروش تقدير کرد و مردم هم از داشتن چنين سرمربياي بسيار خوشحال هستند. حالا هدف کيروش در سال جديد هم کاملا مشخص است: او ميخواهد شانس ايران براي صعود به مرحله حذفي جام جهاني را بيازمايد؛ اتفاقي که تا به حال سابقه نداشته. با نگاهي به گروه شبهمرگ ايران (همگروهي با اسپانيا، پرتغال و مراکش) رسيدن به اين هدف تقريبا غيرممکن است ولي کيروش در اين چند سال نشان داده که با داشتن امکانات، «غيرممکن» وجود ندارد. او مرد شماره يک فوتبال ايران است و ميخواهد شماره يک بماند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.