شرکاي بابک زنجاني 20 سال پشت ميلههاي زندان
علی ایوبی
داستان بابک زنجاني و پرونده فساد نفتي او، براي آنها که اخبار سياسي و اقتصادي را دنبال ميکنند، داستان غريبي نيست. پروندهاي که دادگاهش سال 95 برگزار شد و حکم اعدام متهم رديف اول آن در 13 آذر همان سال به اتهام افسادفيالارض از طريق اخلال در نظام اقتصادي کشور با تشکيل و رهبري سازمانيافته از سوي ديوان عالي کشور تأييد شد. اما اين پرونده دو متهم ديگر هم داشت؛ «مهدي شمس» و «حميد فلاحهروي»، متهمان رديف دوم و سوم که همزمان با تأييد حکم اعدام بابک زنجاني از سوي ديوان عالي کشور، حکم اعدامشان نقض شد. پاي اين دو از جلسه نوزدهم دادگاه بابک زنجاني، به پرونده بزرگترين فساد مالي بعد از انقلاب باز شد. بر اساس کيفرخواست صادره، اتهامات «مهدي شمس»، افسادفيالارض از طريق اخلال در نظام اقتصادي، مشارکت در کلاهبرداري از شرکت ملي نفت ايران، مشارکت در پولشويي و کلاهبرداري بوده و اتهامات «حميد فلاحهروي»، متهم رديف سوم اين پرونده، نيز افسادفيالارض از طريق اخلال در نظام اقتصادي، مشارکت در کلاهبرداري از يک شرکت، مشارکت در کلاهبرداري از تأمين اجتماعي و مشارکت در پولشويي عنوان شد. 16 اسفند ٩٤، سخنگوي قوه قضائيه اعلام کرد بابک زنجاني و دو متهم ديگر در دادگاه بدوي به اعدام محکوم شدهاند و هر سه به «رد مال مربوط به شرکت ملي نفت ايران» و «جزاي نقدي معادل يکچهارم پولشويي» نيز محکوماند. ١٣ آذر سال 95 اما راه اين دو از متهم رديف اول جدا شد؛ حکم اعدامشان نقض و به شعبه همعرض ارجاع داده شد تا دوباره به پرونده اين دو متهم رسيدگي شود.
شمس و هروي چه کسانی بودند؟ بهتر است قبل از مرور دادگاه تجديدنظر اين دو، با آنها بيشتر آشنا شويم. «مهدي شمس»، متهم رديف دوم، در جريان اين پرونده خود را دکتراي اقتصاد و استاد دانشگاه لندن معرفي کرد که تابعيت مضاعف ايراني- انگليسي دارد و ساکن انگليس بوده است. اتهامات او بنا بر قرائت کيفرخواست، افسادفيالارض در راستاي اخلال در نظام اقتصادي و مشارکت در کلاهبرداري ١,٢ميليارديورويي بود. پولشويي و مشارکت در عوايد حاصل از جرم به مبلغ يکميلياردو ۲۰۰ ميليون يورو و پولشويي و مشارکت در عوايد حاصل از کلاهبرداري شرکت نيکو به مبلغ ۷۶۷ميليونو ۵۰۰ هزار يورو نیز از اتهامات ديگر او بود. «حميد فلاحهروي»، متهم رديف سوم اين پرونده، نيز خود را بازنشسته، داراي مدرک دکتراي صنايع با تابعيت ايران، بدون سابقه کيفري و ساکن تهران معرفي کرد. بر اساس کيفرخواست، اتهامات او افسادفيالارض از طريق مشارکت در اخلال با علم به ضربهزدن بر نظام جمهوري اسلامي، مشارکت عامدانه، مشارکت در ارتکاب جرائم مرتبط با جعل، مشارکت در کلاهبرداري يکميلياردو ٢٠٠ميليونيورويي از شرکت «اچک» با استفاده از جعل، مشارکت در کلاهبرداري از تأمين اجتماعي و همچنين مشارکت در پولشويي عنوان شده است.
شروع دادگاه تجديدنظر ١٧ تير سالي که گذشت، دادگاه تجديدنظر مهدي شمس و حميد فلاحهروي در شعبه ٢٨ دادگاه انقلاب به رياست قاضي مقيسه آغاز شد. محاکمه اين دو در ١٥ جلسه برگزار شد و تا ٢٤ مهر ادامه داشت؛ جلساتي که در آنها، مجادلات ريزودرشتي بين متهمان و رئيس دادگاه درگرفت. در جلسه دوم بود که مهدي شمس مدعي شد: «عوامل صيانت از بيتالمال را رها کردهاند و افراد نگونبخت را محکوم کردهاند. به من ميگفتند شما جهاد ميکنيد و پشت بابک زنجاني را خالي نکنيد. به خدا قسم که من کارگزار بودم و بر حمل نظارت داشتم». او درباره آشنايي خود با بابک زنجاني نيز گفته بود: «اين آشنايي مرتبط با برخي مسائل نظام و محرمانه است. من معاون بازرگاني کشتيراني جمهوري اسلامي بودم. اصلا از مسائل قبلي زنجاني و اينکه شناسنامهاش را تغيير داده، اطلاع نداشتم. آقاي «ي»، معاون وقت وزير اطلاعات، نیز گفت که زنجاني فردي مورد اعتماد و محل نفوذ تحريمهاست». شمس همچنين در جلسه چهارم دادگاه با بيان اينکه مراجع ذيصلاح بابک زنجاني را تأييد کردهاند، گفته بود: «سيستم بانکي به دليل تحريمها، قفل شده بود و بهجز زنجاني، نيروي انتظامي و سپاه، کس ديگري نميتوانست نفت بگيرد؛ طوريکه براي خريد هواپيما هم پنج دست آن را ميچرخانديم تا خريد انجام شود. متهم رديف دوم در جلسه پنجم نيز گفت اگر عقلش ميرسيد به ايران بازنميگشت. از جلسه هشتم نيز به اتهامات حميد فلاحهروي، متهم رديف سوم، رسيدگي شد. او گفت گوشت و پوست من براي نظام است که قاضي مقيسه در پاسخ به او گفت: «دادگاه جاي رجزخواني نيست». اما مهمترين اتفاق در دادگاه چهاردهم افتاد؛ روزي که بابک زنجاني به عنوان مطلع براي حضور در اين جلسه از زندان به دادگاه انقلاب منتقل و در نهايت هم از جلسه دادگاه اخراج شد. او در حال پاسخ به سؤالات قاضي و نماينده دادستان بود که وکيل شرکت نفت خطاب به قاضي مقيسه گفت: «دهها جلسه هم برگزار شود، از آقاي زنجاني يک کلمه حقيقت هم نميشنويد». همين دلیلی شد که بابک زنجاني به اين گفته وکيل شرکت نفت اعتراض کند و باعث مشاجره لفظي بين اين دو شد و در نهايت، قاضي زنجاني را از جلسه اخراج کرد. ٢٥ مهر نيز پانزدهمين و آخرين جلسه دادگاه تجديدنظر در شعبه ٢٨ دادگاه انقلاب به صورت علني برگزار شد. روايتي که قاضي مقيسه از بابک زنجاني در پايان جلسه گفت، نکته جالب آخرين روز دادگاه بود. او گفت: «در جلسه مواجهه زنجاني با متهمان رديف دوم و سوم پرونده، او صريحا اعلام کرد پول دارم و يک ريال نميدهم و اين سخن ضبط شده است که حکم اعدام براي وي صادر شده و اجراي حکم به دست مسئولان است». 14 آبان، مقيسه، قاضي دادگاه تجديدنظر، خبر داد بعد از رسيدگيهاي صورتگرفته، حکم پرونده را صادر کرده و متهمان رديف دوم و سوم پرونده فساد نفتي هرکدام به تحمل ۲۰ سال حبس و استرداد اموال محکوم شدهاند.
حکم صادر شد يک هفته بعد از آن نیز محمدرضا مهرشاد، وکيلمدافع حميد فلاحهروي، متهم رديف سوم اين پرونده و همچنين غلامرضا مهدوي، وکيل شرکت نفت، از جزئيات اين حکم خبر دادند. به گزارش ايسنا، محمدرضا مهرشاد بيان کرد: موکلم علاوه بر ٢٠ سال حبس، به رد مال به مبلغ ١٤ ميليارد تومان محکوم شده است. وکيلمدافع شرکت نفت نيز گفت: «بر اساس حکم صادره، مهدي شمس، متهم رديف دوم، به ٢٠ سال حبس و رد مال تضامني با بابک زنجاني و فلاحهروي به مبلغ ٦٥ ميليون يورو که بايد به بانک مسکن بدهد، محکوم شده است». او درباره جزئيات حکم رد مال متهم رديف سوم نيز گفت: «حميد فلاحهروي به رد مال شامل يک دستگاه خودروي بنز، يک ميليارد هديه ازدواج دخترش و منزلي در شهرکغرب که از طرف بابک زنجاني به عنوان هديه به او داده شده بود و دو ميليون دلار سود حاصل از بانک افايايبي محکوم شده است». 17 دي نیز وکيلمدافع متهم رديف سوم از ارسال پرونده «مهدي شمس» و «حميد فلاحهروي» به ديوان عالي کشور خبر داد. حالا اين دو به همراه بابک زنجاني در حالي پا به سال جديد ميگذارند که هيچکدامشان، بدهيهاي خود را به مردم صاف نکردهاند؛ بدهکارانی که به گفته بيژن زنگنه، وزير نفت، به هر ايراني ١١٠ هزار تومان بدهی دارند. زنگنه همچنين در ارديبهشت گفته بود: «زنجاني با سود پول خود ۱۳ هزار ميليارد تومان از پول ملت ايران را خورد و برد. او ساعتي يکميليونو ۸۰ هزار تومان را خورد و اين بدون حمايت و پشتيباني انجامشدنی نبوده است».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.