در میزگرد عباس سلیمینمین و علی تاجرنیا بررسی شد
پديدهاي به نام محمود احمدينژاد
مهسا جزینی.روزنامهنگار
پديدهاي به نام محمود احمدينژاد از آغاز تا رسيدن به وضعيت فعلي را چطور ميتوان تحليل و ارزيابي كرد؟ او چطور برآمد؟ چطور از سوي يك جريان بهشدت حمايت شد و چرا و چطور كنار زده شد؟ آيا اصلاحطلبان نیز در برآمدن او نقش داشتند؟ آيا اگر هاشميرفسنجاني نامزد انتخابات رياستجمهوري سال 84 نميشد، احمدينژاد به رياستجمهوري ميرسيد؟ كدام «اگرها» اگر به تحقق نميرسيد، پديده احمدينژاد نیز رخ نميداد؟ اينروزها كه احمدينژاد در عرصه سياست دست به قمار زده و هر روز شعبدهاي رو ميكند، «شرق» در ميزگردي حيات سياسي احمدينژاد را از ابتدا تا امروز با عباس سليمينمين و علي تاجرنيا به بحث و گفتوگو نشسته است.
پديده احمدينژاد ماحصل يك خلأ سياسي و اتفاقی در سال 84 بود يا يك سازماندهي انديشيدهشده از سوي جناح اصولگرا؟ تاجرنيا: در سالهاي اوليه انقلاب، بعد از پالايشي كه انجام شد و نيروهاي دگرانديش مثل مليمذهبيها و نهضت آزادي كنار رفتند، دو جريان باقي ماندند كه تا الان هم ادامه دارند؛ اگرچه از نظر عنوان و اسامي تغييراتي كرده باشند؛ جناح خط امام و چپ اسلامي يا جناح راست سنتي که به اصولگرا و اصلاحطلب تبديل شدند. من فكر ميكنم با توجه به ساخت قدرت در كشور ما و اينكه نقش نهادهايي كه منبعث از رأي مردم به صورت مستقيم نيستند هم زياد است، اگر جناح اصولگرا معمولا در انتخاباتي شكست ميخورد يا به نوعي كنار ميرفت، كانونهايي براي حضور و تأثيرگذارياش در عرصه قدرت وجود داشته و هيچوقت نخبگان و سران آنها از عرصه قدرت حذف نميشدند. براي همين كمتر نياز به بازسازي خود از نظر گفتماني و تشكيلاتي داشت و همين باعث ميشود در درازمدت نحيف و لاغر شود. اتفاقي كه بعد از فوت حضرت امام و زمان آقاي هاشمي افتاد، اين بود كه نيروهاي موسوم به اصلاحطلب فرصت بازسازي و بازيابي پيدا كردند؛ اما در جريان اصولگرا اينطور نبود. فردي اگر رأي نميآورد، ميرفت در یک نهاد یا سازمانی مشغول میشد. براي همين مراقبتهاي لازم هم در اين جريان صورت نگرفت. جناح اصولگرا در انتخاب آقاي احمدينژاد بيش از نقشي كه اصلاحطلبان در انتخاب آقاي روحاني داشتند، مسئول است. همانطوركه ما الان نميتوانيم اگر آقاي روحاني توفيق و كارآمدياي نداشت، بگوييم ايشان جزء جامعه روحانيت مبارز بوده، به همان نسبت هم از جناح اصولگرا پذيرفته نيست كه بگويند احمدينژاد به ما ربطي ندارد؛ بهويژه كه آقاي احمدينژاد فردي برخاسته از درون جريان اصولگرا بوده و عضو جامعه اسلامي مهندسين بوده است. من فكر ميكنم مشكلي كه جناح راست سياسي داشت، اين بود كه تصور ميكرد رقيب را به هر شكلي بايد از صحنه بيرون كرد و چون در اتفاقات بعد از اصلاحات اين توان به لحاظ گفتماني و سازماندهي در جناح اصولگرا نبود، به دلیل همين سراغ كسي رفت كه بتواند اين پيروزي را با هر شرايطي به دست آورد. ديديم يك گفتمان جديد كه در زمان خودش ساختارشكنانه هم بود شكل گرفت. اينكه نوك پيكان حملات متوجه انقلابيون اول شود، براي نخستينبار در ادبيات آقاي احمدينژاد متبلور شد. من فكر ميكنم نهتنها جناح اصولگرا از اين رفتار آقاي احمدينژاد راضي بود، بلكه حتي به استقبال از آن هم رفت. جز معدودي از عقلاي جناح راست كه از همان ابتدا مخالف بودند، باقي حمايت كردند. مخالفان همان كساني بودند كه سابقه انقلابي بيشتري داشتند؛ مانند آقاي ناطق يا احزابي مانند مؤتلفه؛ اما فشار جريان نو در اصولگرايي به حدي بود كه خودش را به سنتيها و قديميها نیز تحميل ميكرد و بدتر از آن، اين بود كه بعد از چهار سال عملكرد آقاي احمدينژاد، بازهم در 88 همه جريان اصولگرايي پشت آقاي احمدينژاد رفتند. البته به اصلاحطلبان هم ممكن است تا حدي اين انتقاد وارد باشد. سليمينمين: به نظرم بايد كمي به عقب بازگرديم تا ارزيابي دقيقتري داشته باشيم. قبل از اينكه بحث آقاي احمدينژاد مطرح باشد، بحث مهمي در كشور مطرح شد و آن اين بود كه بايد مديريت كشور به سمت جوانگرايي برود يا در انتقال مديريت از نسلي به نسل ديگر پيش برويم. اين را مقام معظم رهبري خيلي پيش از آنكه اصلا بحث احمدينژاد در ميان باشد، مطرح ميكردند. حتي رهبري براي برخي پيامهايي ارسال كردند كه اجازه دهيد نسل نو بيايد. برخي بهغلط اينگونه تفسير ميكنند كه مراد از بحث جوانگرايي، احمدينژاد بود. از هر دو طيف اصلاحطلب و اصولگرا جواناني به صحنه آمده بودند كه ميتوانستند اين ايده انتقال مديريت به نسل جديد را مديريت كنند؛ اما اينطور نشد و تدبير رهبري با مقاومت يك جريان كه عمدتا ميتوان آن را جريان كارگزاران ناميد، روبهرو شد. وقتي موسم انتخابات فرارسيد، نامزد اصلي اصولگرايان آقاي قاليباف بود. بر هيچكسي پنهان نبود كه حمايتهاي جديای از سوي شاخصان اصولگرا از آقاي قاليباف به عمل ميآمد. آقاي قاليباف چه ويژگيهايي داشت؟ او خيلي در قبال آقاي هاشمي موضع تقابلي نداشت و در برخي مسائل فكري حتي نزديك به ايشان بود؛ ولي چه برخوردي با ايشان صورت گرفت؟ تقابلي كه جريان پشت سر آقاي هاشمي در سال 84 با آقاي قاليباف ايجاد كرد، فاجعه بود. من شاهد بودم فرزندان آقاي هاشمي تاكتيكهاي تندي براي تخريب آقاي قاليباف به كار ميبردند. این روند آقاي قاليباف را به جايي رساند كه گفت من هم ممكن است عمل متقابل انجام دهم. اين را كه ميگويم، بعضا خودم شاهد بودم. خود من از آقاي احمد توكلي حمايت ميكردم. وقتي ايشان به نفع آقاي قاليباف كنار رفت، من هم به ستاد آقاي قاليباف رفتم. هر روز صبح ساعت شش جلسه داشتيم. در يكي از اين جلسهها كه به قاليباف گزارش دادند فرزندان آقاي هاشمي چه كارهايي عليه او ميكنند، تلفن را برداشت و متقابلا تهديد كرد اگر ادامه دهيد من هم اطلاعاتي را كه از مسائل شما دارم، به سطح جامعه ميكشانم. غرض اينكه وقتي زدند آقاي قاليباف را له كردند، فرصت براي ظهور آقاي احمدينژاد فراهم شد. اين تحليل كه از ابتدا اصولگرايان نظرشان متوجه آقاي احمدينژاد بود، تحريف تاريخ است. فرزندان آقاي هاشمي تصاويري از آقاي قاليباف منتشر كردند كه خيلي زشت بود. تاجرنيا: من با آن بخش از صحبتهاي شما كه نسل اول انقلاب چه اصلاحطلب چه اصولگرا چسبيدهاند به قدرت و آن را ول نميكنند، موافقم و هر دو در اين بخش نان به هم قرض ميدهند؛ اما اين تحليل شما را كه هجمه از سوي آقاي هاشمي به سمت آقاي قاليباف آنقدر بود كه در آمدن احمدينژاد و كناررفتن قاليباف مؤثر باشد، قبول ندارم. من معتقدم تخريب آقاي قاليباف در سالهاي اخير خيلي بيشتر بوده است. من بيشتر از آنكه كناررفتن آقاي قاليباف و آمدن احمدينژاد را ناشي از تخريب مجموعه آقاي هاشمي بدانم -كمااينكه به نظرم تخريبها بيشتر تأثير مثبت داشته است- آن را ناشي از نوعی گردش هماهنگشده و همراهشده ميدانم؛ فكتهايي هم دارم. سليمينمين: اگر مصاديق و مستندات را هم بگوييد، خوب است. تاجرنيا: تا روز دوشنبه قبل از انتخابات، همانطور كه شما فرموديد، آقاي هاشمي و قاليباف بيشترين ميزان آرا را داشتند. بعد آقاي كروبي، آقاي معين و احمدينژاد بودند. ما هم چون با بچههاي بسيج و جبهه ارتباط داشتيم، كاملا متوجه شديم از پنج روز قبل از انتخابات جهتگيريها به سمت آقاي احمدينژاد آمد. اين به نظرم محصول يك تخريب نبود؛ يعني جريان اصولگرايي به اين نتيجه رسيد يا رسانده شد كه به هر علت صلاح نيست آقاي قاليباف بيايد و بايد فرد ديگري بيايد. حالا شايد روي گفتمان عدالتطلبانه احمدينژاد تأكيد كردند يا روي مواجهه تندش با آقاي هاشمي حساب كرده بودند؛ هرچه بود، من كه خودم آن زمان در ستاد دكتر معين بودم، خاطرم هست چرخشي اينچنيني در جريان اصولگرايي رخ داد. سليمينمين: حرف شما در پايگاه اجتماعي اصولگرايان درست است، البته در شكل تبليغاتي آقاي قاليباف هم اشتباهاتي بود كه قاعده هرم اصولگرايي را تا حدودی از خودش راند. به عنوان نمونه، در آن ايام انتخابات به اتفاق بخشي از دوستان رفته بوديم مرقد امام، هيچ اثري از بنر تبليغاتي از آقاي قاليباف آنجا نبود. هيچ بروشوري هم پخش نميشد. زنگ زديم به مسئول ستاد تهران ايشان كه مسئله چيست؟ گفت حوزه مخاطب ما آنجا نيست؛ ما روي بالاي شهر كار ميكنيم. بله؛ آقاي قاليباف خطاهاي اينشكلي نیز داشت. عوامل مختلف ديگري هم دخيل بودند. اينكه الان عدهاي تاريخ را به نفع تحليل خودشان تغيير ميدهند كه گويا جريان اصولگرا آقاي احمدينژاد را به عنوان يك درِ پنهان كشف كرده و از او حمايت كرده است، نخير اينطور نيست. آقاي احمدينژاد توانست خودش را با زيركي از لابهلاي برخي دعواها و مناقشهها بالا بكشد؛ اما اينكه اصولگرايان در چه مقطعي به اين نتيجه رسيدهاند که از او حمايت كنند بحث ديگري است. اگر جريان كارگزاران و برخي اصلاحطلبان درايت رهبري را ميپذيرفتند و به دعواي دو نسل دامن نميزدند، آقاي احمدينژاد بالا نميآمد. يعني الان مقصر برآمدن احمدينژاد هم اصلاحطلباناند؟! ( با خنده) سليمينمين: چرا ميخنديد؟ كمي تأمل و تدبر داشته باشيد. تاجرنيا: خوبياش اين است كه با خنده تدبر ميكنند. سليمينمين: آخر خنده تلخي است؛ تمسخر است. ولي نشانهها چيز ديگري ميگويند. وقتي آقاي احمدينژاد ميخواست نامزد شوراي شهر شود، افرادي مانند آقاي ناطقنوري و باهنر بسيار تلاش كردند تا صلاحيت او از سوي وزارت اطلاعات وقت تأييد شود؛ حتي آقاي باهنر جمله معروفي دارد كه گفته بود شهرداري براي ايشان دستگرمي است و ما احمدينژاد را براي رياستجمهوري در نظر گرفتهايم. برخوردي هم كه چهرهها و رسانههاي اصولگرا در دوران رياست احمدينژاد بر شهرداري تهران داشتند، بسيار شایان ملاحظه است. حمايتهاي زيادي از او ميشد. گاهي رسانههايي مانند كيهان و جوان دقيقا گزارشهايي در قالب رپورتاژآگهي براي او ميرفتند. حتي صداوسيما گزارش مفصلي از احداث يك پلهبرقي عابرپیاده كه از سوي شهردار افتتاح ميشد، پخش ميكرد. سليمينمين: من اين مطلبي كه از آقاي باهنر نقل كرديد، به خاطر ندارم؛ اما به فرض اينكه او گفته باشد، بيانگر خواستههاي اصولگرايان نبود. تاجرنيا: من ميگويم به عقبتر بازگرديم. وقتي آبادگران وارد رقابتهاي شورايشهر دوم شدند، اصولگرايان كجا بودند؟ يك جريان نوپايي كه هيچ سابقهاي نداشت، يكدفعه وارد شد، جريان اصولگرا تقريبا به محاق ميرود و در انتخاباتي با مشاركت پايين مردم، آنها برنده ميشوند. سليمينمين: طبيعتا در آن زمان كه آبادگران شكل ميگيرد، اصولگرايان و جريانهاي مختلف درون اين طيف، دچار يأس سياسياند. چند دوره است انتخابات را واگذار كرده و خيلي اميدوار نيستند كه در آن انتخابات پيروز شوند. براي همين به صحنه نميآيند؛ اما يك جريان با شعارهاي جديد از درون اين جريان وارد صحنه انتخابات ميشود و در آن شرايط برنده ميشود. تاجرنيا: زماني كه آقاي احمدينژاد شهردار شد، من رئيس هيئت نظارت بر انتخابات و عضو كميسيون امنيت ملي مجلس بودم. تنها انتخاباتي بود تا آن زمان كه مجري و ناظر انتخابات، اصلاحطلبان بودند. آقاي احمدينژاد همان زمان كه نامزد شهرداري شد، پروندههاي متعددي از زمان رياستش بر استانداري اردبيل مطرح شد. آقاي موسويلاري كه وزير كشور بود، در كميسيون امنيت اين مسائل را طرح كرد و قسم ميخورد كه بحث ما جناحي نيست. اين اصراري كه جناح اصولگرا براي شهردارشدن آقاي احمدينژاد داشت، با وجود اينكه از تخلفات ايشان بياطلاع نبودند، جاي پرسش داشت و دارد. زماني شما ميآييد پاي آقاي توكلي ميايستيد، خب ايشان عملكرد و كارنامه شفافي دارد؛ اما آقاي احمدينژاد هم فردي نبود كه عملكرد و روحياتش ناشناخته باشد. آقاي احمدينژاد يك نيروي راديكال جناح راست بود، ادب سياسي را رعايت نميكرد، هتاك بود كه الان ميبينيد. اين آقاي احمدينژاد همان آقاي احمدينژاد بود. شما حتما بيش از ما او را ميشناختيد. اين همه اصرار جناح اصولگرا براي اينكه بگويند ممانعتها براي شهردارنشدنش سياسي است، نشاندهنده حمايت بود. اينها همه قبل از انتخابات رياستجمهوري 84 است. احساس من اين است كه شايد اطلاعات شما كافي نباشد. در سال 82 بحثهاي اقتصادي هنوز براي مسئولان مسئله مهمي بود. مهم بود كه اگر احمدينژاد در دوران استانداري خود بر اردبيل، در بحث سوآپ نفت تخلفاتي داشته است. قصدم اين است كه بگويم اين اصرار بر آمدن احمدينژاد، طبيعي نبود. آقاي باهنر نيروي سياسي كاركشتهای بود كه اگر بخواهم از افرادي كه معدل جناح اصولگرا هستند، نام ببرم يكي از آنها آقاي باهنر است. همه اين افراد پاي آقاي احمدينژاد ايستاده بودند. سليمينمين: من رد نميكنم كه برخي چهرههاي اصولگرا نقش داشتند. درباره عملكرد آقاي احمدينژاد در زمان استانداري اردبيل، بايد بگويم من اطلاع نداشتم؛ اما برخي چيزهاي ديگر را اطلاع داشتم كه برايم بسيار مهم بود. من برخي تبليغات شهري درباره برخي مسائل اعتقادي را شاهد بودم كه احساس خطر جدي ميكردم. در يك جلسه هم به سازمان فرهنگي- هنري شهرداري دعوت شدم. آنجا بهشدت شوكه شدم؛ چون از نزديك بحثهايي را شاهد بودم كه بسيار نگرانكننده بودند. نقشه راه ظهور امام زمان را كشيده بودند و بروشور چاپ كرده بودند. از آن جلسه كه بيرون آمدم، به خيلي جاها زنگ زدم و گفتم اين يك جريان انحرافي خيلي جدي است. خوشبختانه رهبري از سازمان فرهنگي- هنري شهرداري بازرسي كردند و به اين نتيجه رسيدند كه آقاي مشايي براي كارهاي فرهنگي صالح نيست و به آقاي احمدينژاد دستور دادند ايشان را بردارند كه به زمان انتخابات برخورد كرد و قضيه فراموش شد. من خودم به آقاي احمدينژاد در آن دوران حساسيتي پیدا کرده بودم. آقاي احمدينژاد براي ما در مقام رياستجمهوري طبعا خيلي پسنديده نبود؛ بهويژه بعد از آن عهدشكني. دقيقا بحث يا اختلاف اساسيای كه بين منتقدان اصلاحطلب احمدينژاد و منتقدان اصولگراي فعلي او وجود دارد، اين است كه اصولگرايان زماني شروع به انتقاد كردند كه بحث موسوم به جريان انحرافي مطرح شد؛ يعني تمام تخلفهای اقتصادي، راهبردهاي اشتباه سياسي و عملكرد نادرست ايشان در حوزه مديريت كشور را اصلا نديدند و مشكلي با آن نداشتند؛ تاجاييكه شايد بتوان گفت اگر حواشي مربوط به مشايي و... نبود، آنها هيچ مشكلي با روش مديريت احمدينژاد در اداره كشور نداشتند و هيچ خردهاي هم به او نميگرفتند؛ درحاليكه عمده انتقادها به احمدينژاد، خسارتهايي بود كه به كشور وارد كرد؛ يعني تا زماني كه به قول شما ماجراي عهدشكني رخ نداد، اصولگرايان در برابر همه تخلفات رئيس سابق دولت ساكت بودند. سليمينمين: چه شد كه گرايش به احمدينژاد در طيف اصولگرايان تقويت شد؟ ببينيد وقتي جرياني برخلاف تدبير رهبري قصد كرده به هر شكلي در قدرت بماند، طبيعتا اصولگرايان خطر احمدينژاد را كمتر از اين جريان و نمايندهاش ميديدند. خود من شخصا به اين دليل به سمت احمدينژاد رفتم. او را به عنوان نيرويي ميديدم كه پايگاه چندانی بین طيفهاي مختلف جامعه ندارد و ميتوانيم او را مديريت كنيم. فكر كنم به نكته درست و جالبي اشاره كرديد. اصولگرايان از زماني با احمدينژاد زاويه پيدا كردند كه ديدند ديگر نميتوانند او را مديريت كنند. سليمينمين: نخير؛ من قبول ندارم. به نظرم ما الان هم داريم او را مديريت ميكنيم. او از آدمي با پشتوانه 20وخردهاي ميليون رأي، به جايي رسيده كه هيچ فرد اهل تفكر و انديشهاي ديگر اطرافش نيست. شما نميتوانيد اين را به عنوان مديريت تلقي كنيد. در تحليل روانشناسانه، خيلي از رفتارهاي احمدينژاد از آنجا ناشي ميشود كه او روزبهروز احساس تنهايي بيشتري ميکند. كارهاي غيرمعمولي ميكند كه از اين طريق عدهای را دور خودش جمع كند؛ مثل مخالفان حاد نظام. اين از ابتكار عمل او نيست. اين كارهاي غيرمنطقياش از آنجاست كه او در تنگناي سياسي است. اين يعني ميشود آقاي احمدينژاد را با توجه به اينكه داراي موقعيت خاصي در تاريخ انقلاب نيست و موقعيت فكري خاصي ندارد، بلكه يك مدير اجرائي است، كنترل كرد. تاجرنيا: شما ظهور احمدينژاد را از همان ابتدا انداختهايد گردن آقاي هاشمي و طيف كارگزاران. اين مسئوليتناپذيري است. از اين نظر كه بعدا اتفاقاتي ميافتد كه در اين اتفاقات جناح اصولگرا همراه است. اصلا كناررفتن آقاي قاليباف را من به دلیل تخريب جريان آقاي هاشمي نميدانم. تخريب هميشه بوده؛ اما تنزل جايگاه آقاي قاليباف به دلیل تخريب نبوده است. تخريبها بيشتر مردم را تحريك كرده كه به آن فرد رأي بدهند. همين تقابلسازيها بود كه باعث رأيآوردن احمدينژاد شد و شما آن زمان متوجه نبوديد كه نتيجه اين تقابلسازيها به كجا خواهد رسيد. خودم ديدم دخترهاي بيحجابي دور ميدان آزادي كه پرچم ايران را تكان ميدادند با عكس احمدينژاد و ميگفتند يك نفر بالاخره آمده كه آخوندها را بزند كنار. اصولگرايان از شكلگيري تا تقويت و ادامه احمدينژاد، از او حمايت كردند. اتفاقا اصولگرايان چون دنبال تقابل با هاشمي بودند و آقاي قاليباف اين مدلي نبود، كسي را ميخواستند كه بايستد و به آقاي هاشمي و خاتمي فحش بدهد. آنها اين را ميخواستند، چون قرار بود به هر قيمتي پيروز بشوند. آقاي احمدينژاد از همان روزي كه به عنوان شاكي روزنامه سلام به دادگاه رفت، نشان داد نسبت به آقاي قاليباف، آدم پايكارتري براي مأموريتهايي است كه قرار است به تقابل منجر شود. سليمينمين: آقاي احمدينژاد قدرت اثباتي ندارد. بيشتر شخصيتي است كه خودش را از طريق ايجاد تقابل مطرح ميكند. او در دور دوم يك تقابل جدي ايجاد كرد؛ نه صرفا با آقاي هاشمي. اگر يادتان باشد، تصاويري از سريال يوسف كپي كردند كه الان ما بايد با روحانيون معبد تقابل درست كنيم. تاجرنيا: بله بهجز چهرهاش بقيه ماجراها مشابه بود (خنده). سليمينمين: اين را كه ميگوييد برخي دخترخانمهاي جوان فهميده بودند مسئله احمدينژاد، هاشمي نيست، بلكه كنارگذاشتن روحانيت است، به نظر شما اصولگرايان نميفهميدند؟ تاجرنيا: سؤال من هم همين است. حالا به شما ميگويم گسست از كجا شروع شد. من نظرم اين است كه اصولگرايان دو جا از احمدينژاد بريدند؛ يكي در ابتداي مسير و دولت اول كه آقاي احمدينژاد چهرههاي اصولگرا را در بدنه دولت بازي نداد و يكي هم در دولت دوم؛ اما اصولگرايان نميتوانستند از كس ديگری حمايت كنند؛ چون رياستجمهوري دودورهاي بود و سراغ چهره جديد رفتن، به معني پخششدن آرا بود. اصولگرايان توقع داشتند اين حمايت همهجانبه باعث شود احمدينژاد قدردان باشد؛ يعني جريان اصولگرايي حس كرد دولتي كه به اسمش است، به كامش نيست. دقيقا مثل اتفاقی كه برای ما اصلاحطلبان و دولت روحاني افتاده است؛ يعني حس ميكنيم آقاي روحاني را ما رئيسجمهور كرديم؛ اما افراد خودش را وارد كابينه كرده است. من ميگويم ملاك ما در عملكردها بايد حق باشد. حق به اين معني كه هركسي رفتار غيرحق انجام داد، با او تقابل كنيم. ملاك شما اصولگرايان متأسفانه فرد شده است. در جريان اصولگرايي يكسري از افراد ميدانستند رفتارهاي احمدينژاد غلط است؛ اما چون فكر ميكردند رهبري حمايت ميكنند، ميگفتند بايد چيزي نگوييم؛ تاجاييكه احمدينژاد قهر 11روزه رفت كه شروع تقابل بود. ميخواهم بگويم اگر احمدينژاد آن قهر 11روزه را نميرفت، شما در ادامه مسير باز هم همان روش قبلي را ادامه ميداديد. من شخص شما را نميگويم، چون شما را خيلي معادل جناح راست سياسي تشكيلاتي نميدانم. شما بيشتر يك انديشمند نزديك به اين جريان هستيد. آقاي احمدينژاد قبل از 11 روز قهر با آقاي احمدينژاد بعد از آن 11 روز چه فرقي ميكرد؟ اينجاست كه ميگويم جناح اصولگرا بايد بنشيند و تدبير كند كه تا چه زمانی ميخواهد رفتارش را اينگونه تنظيم كند كه بعد از آن آسيب ببيند. من نظرم اين است كه اگر اهداف جناح اصولگرا تأمين ميشد؛ يعني دولت پيش هم بهكام و هم بهنامش بود، باقي رفتارهاي دولت برايش مهم نبود و باز هم امثال توكليها در اقليت بودند. سليمينمين: من معتقدم خيلي ميتوانيم تجربه آن دوران را به دانش سياسي امروزمان بيفزاييم. من خودم بارها مصاحبه كردهام و گفتهام اصولگرايان بارها در مقابل احمدينژاد خطا كردند. اگر نيروي جوان را هم به شكل كاذب متورم كنيد، دچار خودشيفتگي كاذبی ميشود كه ميتواند خطرات جدي آني داشته باشد. ما در ايجاد خودشيفتگي در آقاي احمدينژاد مقصريم. ترديدي ندارم. حتي قوه قضائيه در اين قضيه مقصر جدي است؛ قوه قضائيه در خيلي از پروندههاي من در ارتباط با آقاي احمدينژاد، به عنوان مدعيالعموم شكايت كرده است؛ يعني شكايت كرده كه چرا به آقاي احمدينژاد يا مشايي فلان حرف را زدهايد؛ اما شما هم بپذيريد كه بحثي كه ما را وادار به حمايت از احمدينژاد كرد، تقابل يك جريان در مقابل تدبير رهبري بود. قطعا شخصي مانند آقاي احمد توكلي در دور اول رياستجمهوري احمدينژاد با او مسئلهدار شده بود. ايشان بهشدت در قبال او واكنش نشان میداد و او را آدم ناقضالعهدی ميدانست؛ اما مجبور شد از او حمايت كند. در آن مقطع، بيش از آنكه بحث حمايت از احمدينژاد مطرح باشد، تقابل با چرخش قدرت مطرح بود. تاجرنيا: من تدبير رهبري را حتما تدبير هوشمندانهاي ميدانم، ولي نقشي را كه شما به تقابل در كناررفتن قاليباف و برآمدن احمدينژاد ميدهيد، به نظرم نوعي بزرگنمايي و منزهسازي جناح اصولگراست. سليمينمين: اصلا دليلي ندارد منزهسازي كنم. تمام همت من اين است كه دانش تاريخي جامعه را افزايش دهم. چطور چيزي را كه در تاريخ به آن رسيدم كه اشتباه است، بگويم اشتباه نيست. اگر شما دلایلي اقامه كنيد، با كمال ميل ميپذيرم. زماني بهخاطر منافع حزبي و شخصي خود ميخواهم جامعه را فريب دهم كه بحث ديگري است؛ اما من سرمايه زندگي و ماليام را گذاشتهام روی تاريخ تا به سرمايه اجتماعي كشور افزوده شود. اين تقابل اگر رخ نميداد، بهطور قطع يا آقاي قاليباف يا آقاي معين رئيسجمهور ميشدند؛ يعني يك مرحله ما جوانگرايي را تجربه ميكرديم؛ اما ورود احمدينژاد خارج از تدبير نظام بود. نه بحث فرد، بلكه در يك قاعده كلي كه بحث جوانگرايي مطرح ميشود و احمدينژاد زيركانه از اين قاعده استفاده ميكند؛ درحاليكه به نظرم آقاي احمدينژاد به لحاظ مشي فرق چندانی با آقاي هاشمي ندارد. در اين تقابل او بخشي از اصولگرايان را با خود همراه كرد. بخشي از افرادي كه اصلا اصولگرا نبودند يا جواناني كه از وضعيت ناراضي بودند نیز به او رأي دادند. فرهاد جعفري همان زمان همه را تشويق ميكرد به آقاي احمدينژاد رأي دهند. تحليل او اين بود كه اگر ميخواهيد روحانيت را تحت فشار قرار دهيد، به احمدينژاد رأي دهيد. تاجرنيا: سؤال من اين است كه از دل تقابلي كه شما ميگوييد، چرا بايد احمدينژاد بيرون بيايد؟ چرا قاليباف بيرون نيامد؟ درحالیکه وضعيتش چندان هم بد نبود. سليمينمين: نبايد رفتارهاي خود احمدينژاد را هم از نظر دور داشت. احمدينژاد عليه مديريت اشرافي موضعگيريهاي تندي اتخاذ كرد و روي نقطه حساس انگشت گذاشت، البته من در اينكه به اينها باور داشت يا تاكتيكش بود، ترديد دارم. آن را يك بازي انتخاباتي هنرمندانه از سوي ايشان ميدانم. آقاي احمدينژاد در دولت اول براي طبقات فرودست كارهاي بزرگي كرد. خاطرم هست همان سال نخست رياستجمهوري ايشان، من عيد نزد آقاي خاتمي در سعدآباد رفتم كه مدتي آنجا ساكن بودند. ايشان دست من را گرفت و برد آن اتاق طبقه بالا. بحث به احمدينژاد رسيد، من گفتم ايشان رسيدگياش به طبقات محروم خيلي از مسائل را حل كرده است، چون برخي از مناطق كشور در آن دوران كانون التهاب شده بود. آقاي خاتمي هم تصديق كرد كه اين اقدامات احمدينژاد ميتواند برخي از اين مسائل را كم كند. الان راحتتر ميشود گفت، آنزمان هم احتمال اين را ميداديم كه ايشان از سر آيندهنگري توجه ويژهای به اقشار پاييندستي جامعه ميكند. برخي ميگفتند به دلیل اعتقاداتش اينگونه رفتار ميكند، من معتقد بودم او دنبال پايگاه رأي براي آينده است. حتي كساني كه معتقد بودند ايشان از سر اعتقاد اين كار را ميكند، بايد جلوی برخي رفتارش را ميگرفتند. با اين كه هاله نور ميديد، بايد برخورد ميكردند. تاجرنيا: چه كساني بايد جلوي او را ميگرفتند؟ سليمينمين: بايد از كارهاي عمراني او حمايت ميكردند؛ اما جلوی سوءاستفاده او از اعتقادات مردم را ميگرفتند. اينكه يارانه ميداد بعد ميگفت پول امام زمان است و خرجش نكنيد. تاجرنيا: شما با يارانهدادن ايشان مشكلي نداشتيد، با اين قسمت كه گفته شده بود پول امام زمان است مشكل داشتيد؟ سليمينمين: ببينيد من وارد بحثهاي كارشناسي نميشوم. بالاخره يارانهها يك فرايند قانوني داشت كه به تصويب مجلس هم رسيده بود. تاجرنيا: قانوني بود كه شكل پرداخت آن پيشنهاد احمدينژاد بود. سليمينمين: من وارد بحث كارشناسي نميشوم، چون تصميمي بود از سوي مراجع قانوني. تاجرنيا: ولي در نهايت اين تصميماتي بود كه امروز كشور را به چالش كشيده است. شما ميگوييد اصولگرايان بايد با هاله نور يا اينكه گفته بود پول يارانه مال امام زمان است، مخالفت ميكردند، ولي با اينكه در حوزه اقتصادي چنين رفتاري داشت يا قيمت دلار زمان ايشان سه برابر شد يا سازمان مديريت را منحل كرد، نبايد مخالفت ميكردند؟ سليمينمين: اين موارد را كه همان زمان تيپهايي مانند آقاي توكلي هم مخالفت ميكردند. من ميگويم الان بحثمان اين نيست؛ بحث ما بحث انحراف است. تاجرنيا: شما كار خطا را تنزل ندهيد. چرا موضوع ما نيست؟ اين مهمترين نقطهاختلاف ما با اصولگرايان است. بحث ما هم انحراف نيست. شما به بحث كنترل و مديريت احمدينژاد اشاره كرديد. گويا زماني كه اصولگرايان متوجه شدند ديگر نمیتوان احمدينژاد را مديريت و كنترل کرد، با او از در مخالفت درآمدند. سليمينمين: به نظرم ما توانستيم احمدينژاد را مديريت كنيم. تاجرنيا: شما آن قسمتهايي را مطرح میکنید که دوستان اصولگرا به عنوان خطا مطرح ميكنند، آن هم الان نه آن زمان؛ مثلا آقاي مصباح در آستانه 88 آن حرفها را مطرح ميكرد، يا خانم رجبي كتاب معجزه هزاره سوم را نوشت؛ اينها همان زمان انحراف بود، شما هيچ چيزي نميگفتيد. به چه دلیل؟ اين تقابلي كه شما ميگوييد مگر چقدر ارزش داشت؟ سليمينمين: من عليه كتاب خانم رجبي صحبت كردم و مقاله نوشتم. تاجرنيا: من فردي كاري ندارم. منتها اگر ما امروز ميگوييم از آقاي روحاني انتقاد ميكنيم، خب اگر روزنامهها را تورق كنيم، مشخص است آن زمان اصلا اين بحثها نبود. من ميگويم آقاي احمدينژاد سرمايههاي اقتصادي، اجتماعي و سياسي اين كشور را منهدم كرد. آقاي احمدينژاد رئيسجمهوري بود كه برخلاف مجلس و تصميمگيريهاي مجلس عمل ميكرد. تكوتوك صداي مخالفت هم درميآمد. من حمايت اصولگرايان از احمدينژاد را تا سال 88 ميفهمم. عذرشان موجه است. قبل از 88 تمام جناح اصولگرا با تمام قوت پشت سر آقاي احمدينژاد ايستاد؛ آقاي احمدينژادي كه چهار سال كارنامه داشت و همه اين بحثها مثل هاله نور و... در همان زمان اتفاق افتاد. شما ميگوييد آقاي مشايي در زمان شهرداري تذكر گرفت؛ آقاي مشايي دست راست آقاي احمدينژاد در همان دور اول بود. شما ميگوييد قانون؛ من ميگويم لايحه يارانهها يا مسكن مهر يا سپردن بنگاههاي اقتصادي به دست آدمهاي بيتجربه كار چه كسي بود؟ آقاي بذرپاش كه يك دكان اداره نكرده بود، شد مدير سايپا؛ آيا در راستاي جوانگرايي بود يا منهدمكردن سرمايههاي كشور؟ سليمينمين: براي اينكه دقيقتر بحث كنيم، آن تصميماتي را كه جايگاه قانوني دارند، جدا كنيم؛ چون اصولگرايان در زمينه كارشناسي اختلافنظر داشتند برخي بهشدت ايستادند؛ اما در نهايت چون قانوني بود، تصويب شدند. به نظرم مشكل اساسي ما در اين بحث، چيزهايي بود كه برخلاف اعتقادات يا قانون بوده است. تاجرنيا: من ميخواهم بگويم فاصلهگرفتن اصولگرايان از احمدينژاد بر اساس منافع ملي اين كشور نبوده است. وقتي از او فاصله گرفتيد كه متوجه شديد ديگر نميتوانيد او را مديريت كنيد و ممكن است كمكم تبديل به جرياني شود كه كل جريان اصولگرايي را هم بخورد و ببرد. احساس كرديد احمدينژاد كه براي اصولگرايان فرصت بود و هاشمي را شكست داد و خاتمي را تخريب كرد، تبديل شد به احمدينژادي كه قدرت بزرگي شده است كه خود ما را هم كمكم به حاشيه ميبرد. سليمينمين: عموميت دارد؟ تاجرنيا: قاطبه را ميگويم. شما بگوييد چه شد كه سال 88 با آن كارنامهاي كه خودتان از احمدينژاد داديد، همچنان اصولگرايان از احمدينژاد حمايت كردند؟ احمدينژادی که قبل از 88 رگههايي از مخالفتهايش با رهبري در جمعهاي خصوصي فاش شده بود، حتي جهتگيري ضد روحانيت احمدينژاد در همان دور اول مشخص شده بود. چه شد كه 88 همه دوباره تمامقد پشت سرش ايستاديد. من معتقدم آقاي احمدينژاد عوض نشد كه دوستان بعدا تبري جستند؛ او همان آدم بود؛ اما حوزه كارياش عوض شد. سليمينمين: ادامه همان تقابل سال 84 بود. بله من هم معتقدم كه حمايت از آقاي احمدينژاد در دور دوم تشكيلاتي بود؛ اما اين را كه ميگوييد احمدينژاد از اول همين بود، قبول ندارم. تركيب احمدينژاد با نيروهاي دولت نهم يكجور و در دولت دهم با نيروهايي ديگر يكجور ديگر ارزيابي ميشود. وزراي او در دولت نهم، خدوم و سادهزيست بودند، مانند آقاي فتاح و لنكراني؛ درحاليكه در دولت دهم ما ديگر نشانی از اين افراد نميبينيم. در دولت اول آقاي پرويز داوودي معاوناولش بود. اگرچه من هم معتقدم برخي از اصولگرايان عامل به وظيفه خود نبودند. حتما بايد روحانيت در زمان خود توي دهن احمدينژاد ميزد كه از مقدسات سوءاستفاده نكن يا وقتي سيدي ظهور نزديك است را منتشر كردند، روحانيت يا بهطور خاص آن جريان جبهه پايداري كه به برخي روحانيون متصل بود، به وظيفه خود عامل نبودند؛ اما شخص بنده بارها درگير شدم. براي بهكاربردن واژه متوهمشدن براي احمدينژاد دادستان تهران براي من شش ماه حكم بريد. به نظرم اصولگرايان معتقد بودند درگيرشدن با احمدينژاد پرهزينه است. تاجرنيا: ببينيد آقاي سليمينمين به نظرم در فضاي سياسي بايد هر جريان مسئوليت كار خودش را بپذيرد. بحث بر سر اين است كه اگر آقاي احمدينژاد آمد و جريان اصولگرايي تمامقد از او حمايت كرد، وقتي آقاي احمدينژاد تصميمات اشتباهي را رقم زد، جريان اصولگرايي بگويد مردم من اين فرد را به شما معرفي كردم، اشتباه كردم. نيايد بگويد آقاي احمدينژادي كه ما معرفي كرديم اين نبود، بعدا چيزخورش كردند که اينطور شد. آقاي مشايي از همان زمان شهرداري دست راستش بود. حالا شما بگوييد آقاي پرويز داوودي معاوناولش بود، ببخشيد ولي ايشان فقط نمادي از معاوناول بودند و تصميمگير اصلي كس ديگری بود. الان هم آقاي روحاني به هر دلیل مورد حمايت اصلاحطلبان است، اگر به هر علتي ناكارآمد باشد، ما بايد به مردم بگوييم كه در فرايندي از ايشان حمايت كرديم و مسئوليتش را بر عهده بگيريم. بحث هاله نور و سيدي ظهور را هم كه شما ميفرماييد، تنزلدادن مسائل احمدينژاد است. اينها بحث شخصي اين آدم است. كار غلط و خلافي است؛ اما در جايگاه رئيسجمهور خلاف مصوبه مجلس عمل كرد، چيزي نگفتهايم يا سازمان مديريت را منحل كرد و... . سليمينمين: اينطور نيست كه چيزي گفته نشده باشد. در مجلس دعوا بالا گرفت. آقاي حداد كار را به رهبري كشاند. تاجرنيا: رئيسجمهوري را كه اين همه خطا كرده بود، چرا دوباره از او حمايت ميكنيد؟ سليمينمين: واقعنمايي كنيد. ما درگيري فراكسيون اصولگرايان با احمدينژاد را زياد داشتيم. بيشترين تنش را مجلس با آقاي احمدينژاد داشت. تاجرنيا: سيستم قضائي چرا احمدينژاد را براي تمرد از تصميمات مجلس به دادگاه نكشاند؟ پروندههايي كه بعد از چهار سال مطرح ميشود، چرا همان زمان طرح نشد؟ چرا همان زمان او را برای استيضاح به مجلس نكشاندند. سليمينمين: هركدام از اين صحبتهاي شما جاي خودش را دارد. تاجرنيا: من فكر ميكنم در جامعه ما نوعي عوامزدگي وجود دارد و در اين شرايط است كه فردي مانند احمدينژاد عوامفريبي ميكند. ما بايد به مردم يادآوري كنيم كه اگر در يك پيچ تاريخي تصميم اشتباه گرفتيد، تا سالها بايد تاوان اين تصميم را بدهيد و منِ اصلاحطلب يا اصولگرا هم بايد بدانم نبايد ميرفتم سراغ فلان فرد و بهتر بود در چنين فرايندي برويم سراغ فردي كه كارآمدتر باشد. سليمينمين: بيش از اينكه اصولگرايان بايد پاسخ بدهند، اصلاحطلبان بايد پاسخ بدهند. تاجرنيا: با تئوري شما آقاي هاشمي بايد جواب بدهد (خنده). سليمينمين: بله من هم مانند شما قبول دارم بايد اين آگاهي به مردم داده شود كه نميشود فقط با يكسري شعار رئيسجمهوري انتخاب شود. شايد پشت اين شعارها فريب باشد. شما زماني ميتوانيد او را بشناسيد كه سابقهاي از او داشته باشید. البته ايشان دو سال سابقه شهرداري تهران را داشت و صداوسيما و رسانههاي اصولگرا هم نقش زيادي در بزرگنمايي اقدامات ايشان داشتند. تاجرنيا: بله؛ در وضعيتي كه قرار بود از او به نفع جريان اصولگرايي استفاده شود، پروپاگانداي خوبي از او ميرفتيد. يك مثال خوبي آقاي رمضانزاده دارند، ميگويند صداوسيما يك ربع در چند برنامه خبري افتتاح پلهبرقي هفتتير را به عنوان اقدام خوب احمدينژاد پخش كرد؛ اما افتتاح يك نيروگاه چندميلياردي را كه ايران را در زمره يكي از كشورهاي دارنده اين تكنولوژي قرار ميداد، فقط خیلی كوتاه و در يكي از برنامههاي خبري آخر شب نشان داد. سليمينمين: صداوسيما قطعا در عملكردهايش خطاهايي دارد. من خودم زماني كه مديرمسئول كيهان هوايي بودم، بهشدت از حمايت صداوسيما از آقاي ناطقنوري انتقاد داشتم. يك طنزي نوشتيم به نام صداوسيمای ناطقنوري. من نوشتم كه عيبي ندارد صداوسيما يعني همان ناطقنوري. برسيم به روزگار امروز احمدينژاد. احمدينژاد هر روز يك شعبدهاي از خود نشان ميدهد. اين صحبتهاي اخيرش عليه رئيس قوه قضا و ماجراي تحصنها و... . او چرا و با چه هدفي و به كجا ميرود؟ دوم اينكه روزنامه جمهوري اسلامي چند وقت قبل اشاره خوبي كرده بود به اينكه هريك از اين رفتارها از سوي افرادي ديگر رخ ميداد، بهشدت با او برخورد ميشد و احكام سنگينی ميگرفت. جمهوري اسلامي نوشته بود وقتي او اينچنين عليه قوه قضائيه موضع ميگيرد و برخوردي با او صورت نميگيرد، اين شبهه را در اذهان تقويت ميكند كه پس حق با اوست. گفته ميشود برخوردنکردن با او حكمتي دارد. اين حكمت چيست كه مردم درك نميكنند؟ سليمينمين: اگر قرار بود اينطور حكم برانيم كه همين تحليل بايد درباره دستگيري معاوناول ايشان هم صادق باشد. تاجرنيا: هست؛ قبول كنيد كه احمدينژاد از نجابت رهبري و مصلحتانديشي دستگاه قضائي سوءاستفاده ميكند. سليمينمين: من معتقدم قوه قضائيه در همين حد هم نبايد احمدينژاد را تحريك ميكرد. او بهطور طبيعي دچار بههمريختگي شده است. كسي از آن اوج پايين افتاده و براي خودش هم آيندهاي متصور نيست. او دچار نوعي بیتعادلی شده است. اگر بيشتر تحريكش كنيم، هزينهاش براي جامعه بيشتر ميشود. اصلا اينطور نيست كه برخورد با او سخت باشد. برخي دوستان در مجلس بحث استيضاح احمدينژاد را مطرح كردند. آقاي توكلي دنبال اين بود كه دولت آقاي احمدينژاد نيمهتمام بماند؛ ولي چون با مخالفت روبهرو شد و مجلس در اين مسير قرار نگرفت، ايشان ناراحت شد. من يك بار بعد از پايان دولت احمدينژاد به آقاي توكلي گفتم اگر دولت احمدينژاد نيمهتمام ميماند، كار درستي بود؟ قهرمان نميشد؟ گفت درست است؛ يعني خود آقاي توكلي كه اصرار داشت رياستجمهوري احمدينژاد نبايد تحمل شود، پذيرفت تدبيري كه درباره او به كار گرفته شد، باعث شد آرای او يواشيواش تنزل پيدا كند تا امروز با اين تدبير احمدينژاد را در حال آبشدن ميبينيم. اينكه كارهاي نسنجيده ميكند، به اين علت است كه خودش ميفهمد دچار چه وضعيتي شده است. براي همين به هر وضعيتي چنگ ميزند تا خودش را اپوزيسيون كند. يا نامه مينويسد به اصلاحطلبان كه بياييد با هم پالوده بخوريم و ما با هم يك موضع داريم. من اصلا مقاله روزنامه جمهوري اسلامي را درست نيافتم كه ميگويد چرا احمدينژاد را دستگير نميكنيد؟ اصل اين است كه ما يك مشكلي را حل كنيم. آيا با دستگيري ايشان مشكلي حل ميشود؟ خير؛ فقط باعث مظلومنمايي او ميشود و جلوی آگاهي تودههايي را كه با او همراه بودهاند، ميگيرد. تجربه و پديده احمدينژاد بايد تحليل شود. اينكه فقدان حزب باعث شده برخي سير رشد را سريع بپیمايند، درست است. اينكه افراد شعارهايي ميدهند كه بعدا ملزم به انجام آن نيستند، مشكلاتي است كه بايد به فكر حل آنها باشيم. تاجرنيا: مقدمهاي در بحث خودم گفتم. فكر ميكنم آسيب اصلي در جريان سياسي ما، اين است كه به هر قيمتي نبايد رقيب را از صحنه بيرون كرد. در اتفاقات اخير، مجموع موضعي كه از اصلاحطلبان بيرون آمد موضعي بود كه با رفتارهاي هنجارشكنانه همراهي نكردند، البته در افكار عمومي هزينههايي هم برايشان داشت؛ يعني گاهي ما براي مسيري كه فكر ميكنيم در زمان درست است، هزينه هم بدهيم. احمدينژاد محصول تفكري بود كه نبايد گذاشت قدرت دست رقيب بيفتد، حالا دست هركسي میافتاد. من فكر ميكنم اين نگاه بايد نقد شود. احمدينژاد نشان داد وقتي دست حمايت از رويش برداشته شد، هيچ كاري نتوانست بكند. او تصورش اين بود كه اگر رد صلاحيت شوم، مردم فرودست قيام ميكنند و... . چرا نشد؟ چون مردم هم پذيرفتهاند كه دو جريان سياسي اصلي داريم كه قدرت بين اين دو جريان است. برخي مواقع در رفتارهايمان اشتباهاتي كردهايم كه بخشي از مردم دارند از ما عبور میکنند و در وقايع اخير صداهايي را هم از اين عبور شنيدهايم. نميخواهم بگويم فراگير است؛ اما شایان توجه است. آنها احساسشان اين است كه ما براي بهدستآوردن قدرت و نبودن طرف مقابل، هر كاري ميكنيم. سليمينمين: خواهش ميكنم نظرسنجيهاي دانشگاه تهران را بخوانيد. ببينيد قبل از انتخابات سال 96 آقاي احمدينژاد در نظرسنجيها چه موقعيتي دارد. اگر قرار بود اصولگرايان وارد بازي سياسي بشوند، بايد او را دوباره به صحنه ميآوردند. تاجرنيا: ولي احمدينژاد سال 96 متمرد شده بود. ميخواهم بگويم وقتي آقاي احمدينژاد از اصولگرايان عبور و تمرد كرد، ديگر هنري نيست كه سراغش برويم. آقاي احمدينژاد وقتي جلوی مهندس موسوي نشست و آن برگه را درآورد، آن كار زشت و خطايي بود ما با او برخورد نكرديم، بلكه كف هم زديم. الان ميزان، رفتارهاي خطاي احمدينژاد نيست؛ ميزان دور و نزديكشدن به ماست. سليمينمين: آقاي احمدينژادي كه حاضر است امتياز بدهد و بگيرد، قطعا حاضر بود با اصولگرايان وارد معامله بشود. تاجرنيا: آقاي احمدينژاد چون كيش شخصيت داشت، احساس كرد بايد هميشه بماند. نيامده بود كه يك دور بيايد و برود. قبول نكرده بود كه رئيسجمهور سابق باشم. ميخواست همچنان تأثيرگذار بماند. وقتي احساس ميكند اين فضا نيست، وقتي ميبيند كه آن اقبال عمومي به او وجود ندارد، مانند قماربازي ميشود كه چيزي براي ازدستدادن ندارد. به اصلاحطلبان نامه مينويسم تحويلم نميگيرند، اصولگرايان هم كه ديگر قبولم ندارند؛ من چه كسي هستم؟ بايد چه كنم؟ به نظرم اين است. نتيجه اخلاقي اين بحث، اين است كه اگر ميخواهيم در كشور دچار تلاطم نشويم، بايد تلاش كنيم از بهوجودآمدن اين نوع پديدهها جلوگيري كنيم. فرداروز ممكن است در بخش اصلاحطلب هم يك علي تاجرنيا پيدا شود حرفهاي عوامفريبانهاي بزند، هم اصلاحطلبان بايد مراقب باشند و هم اصولگرايان. سليمينمين: چون بحث رخدادهاي اخير شد، من به جملهاي از آقاي آشنا اشاره كنم. آقاي روحاني يكشنبه 10دي موضع بسيار منطقي و اميدواركنندهاي گرفت. گفت وزرا بايد جوابگو باشند. چه معني دارد ما از طريق گراني بفهميم كه فلان كالا كم شده. بايد وزرا قبل از آن رصد و بلافاصله آن كالا را تأمين كنند. با عتاب به رئيس بانك مركزي ميگويد بايد درباره مؤسسات اعتباري با مردم سخن ميگفتيد و درصدد حلوفصل برميآمديد. بلافاصله بعد از اين موضع اميدبخش آقاي روحاني، آقاي آشنا مطلبي مينويسد و موضع آقاي روحاني بلافاصله تغيير ميكند. آقاي آشنا مينويسد باندهاي دسيسه و نيرنگ ثابت كردند ميتوانند تودهها را بفريبند؛ آنها كه ننگ بزرگي مانند هدايت و حمايت از متهم اصلي جنايت كهريزك در سابقهشان جلوهگري ميكند؛ يعني قضاياي اخير را به آقاي احمدينژاد منتسب ميكنند كه ايشان فتنهگري كرده عليه آقاي روحاني. تاجرنيا: اين بزرگكردن احمدينژاد است. سليمينمين: بله؛ اين به ضرر آقاي روحاني است. آن شيوه حضورش در هيئت دولت برايش مفيد است كه از وزرايش جواب بخواهد؛ اما اينكه از آقاي احمدينژاد چماق ساخته شود كه اين غائله را برپا كرده است، اشتباه است. صحبتهاي آقاي روحاني بعد از واكنش آشنا عوض شد. تاجرنيا: نه چيز زيادي تغيير نكرد. سليمينمين: رويكردش در ملاقات با رؤسای كميسيونهاي مجلس كاملا تغيير كرد. تاجرنيا: من با شما موافقم؛ اما اگر قرار باشد اين بحث درست شود، بايد هر دو طرف خطاهايشان را درست ببينند. سليمينمين: من يك سؤال از شما دارم؛ آيا آقاي احمدينژاد چيزي عليه دولت گفته است؟ نوك پيكان حملات دولت بهار كاملا بعد از رخدادهاي اخير از قوه قضائيه كشيده شد به سمت دولت. سليمينمين: ادمين كانال دولت بهار خارج از كشور است و آقاي آشنا هم اين را خوب ميداند. آن مطالبي كه در اين مدت دولت بهار منتشر ميكرد، از خارج از كشور بود. آقاي احمدينژاد زرنگتر از اين حرفهاست. او كه به اصلاحطلبان نامه مينويسد، اصلا نيامد در اين وادي. آمد در وادياي قرار گرفت كه بگويد من با اصلاحطلبان و جريان هاشمي وجه مشترك دارم. تاجرنيا: فكر كرد مسئله اصلاحطلبان رهبري است. سليمينمين: هم تقابل با رهبري هم قوه قضائيه؛ يعني احمدينژاد تصور ميكرد چون آقاي هاشمي با قوه قضائيه سر ماجراي تخلفات فرزندش تقابل داشت و آقاي روحاني و معاوناولش سر برادرشان تقابل دارند، براي همين اصلا وارد درگيري با دولت نشد. احمدينژاد نوك حملاتش را به سمت قوه قضائيه برد يا به تعبير رساتر، تقابل را بین خودش و خانواده لاريجانيها قرار داد. در اين قضيه هدفش اين بود كه به علت اشتراكاتي كه تصور ميكرد با اصلاحطلبان دارد، حمايت آنها را جذب كند. از يك سو فكر ميكرد آقاي علي لاريجاني و صادق لاريجاني آن عقبه حزبي-گروهي قوي را هم ندارند؛ درحاليكه اگر با روحاني وارد دعوا ميشد، يك جريان قوي سياسي پشت آقاي روحاني است كه آنها نميتوانستند در برابرش قرار بگيرند. ضمنا اصلا مايل نيست وارد اين عرصه شود. بنابراين با علم به اين مسائل، ورود كرد. اين يعني آقايان مسئوليتپذيري خودشان را ميخواهند فراموش كنند، چون كارنامه آقاي روحاني در انتهاي كار با آقاي احمدينژاد سنجيده نخواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.