محمد رحمانیان، داور جایزه نمایشنامهنویسی رادی
او از کیان نمایشنامهنویسی دفاع کرد
گروه هنر: پس از برگزاری سمینار علمی پنجمین همایش ملی رادیشناسی و رونمایی از کتاب رویکردهای نوین در خوانش آثار اکبر رادی، در آیین پایانی این همایش از سوی بنیاد اکبر رادی، مهدی میرباقری بهعنوان نمایشنامهنویس برگزیده و عسل عصری بهعنوان پژوهشگر برگزیده پنجمین همایش ملی رادیشناسی انتخاب شدند.سمینار علمی و آیین پایانی پنجمین همایش ملی رادیشناسی با معرفی پژوهش و نمایشنامه برگزیده و نیز قدردانی از پژوهشگران و نمایشنامهنویسان و با حضور هنرمندان و پژوهشگران، چهارشنبه 16 اسفند 96 از سوی بنیاد اکبر رادی در تالار مشاهیر مجموعه تئاتر شهر برگزار شد. بهزاد صدیقی، دبیر پنجمین همایش ملی رادیشناسی، در آغاز مراسم این همایش ضمن خوشامد به مدعوین و شرکتکنندگان این مراسم و نیز ارائه گزارش کوتاهی از برگزاری این دوره گفت: پنجمین همایش ملی رادیشناسی در دو بخش مسابقه نمایشنامهنویسی و بخش مسابقه مقالات پژوهشی رادیشناسی مورد ارزیابی هیئت داوران قرار گرفت. تعداد شرکتکنندگان این همایش در هر دو بخش نسبت به دورههای قبل بیشتر بوده و این نشان میدهد که این همایش بهلحاظ کمی سیر صعودی داشته و بهلحاظ کیفی نیز این رشد، هم در بخش نمایشنامهنویسی و هم در بخش مقالات پژوهشی دیده میشود. بر اساس این گزارش، او سپس ضمن سپاسگزاری از تمامی شرکتکنندگان دو بخش نمایشنامهنویسی و مقالات رادیشناسی تشکر و همچنین از همکاری اشخاص حقیقی و حقوقی و نهادهای فرهنگی، هنری در برگزاری این دوره سپاسگزاری کرد و دراینباره گفت: پنجمین همایش ملی رادیشناسی با همکاری مرکز هنرهای نمایشی، انجمن هنرهای نمایشی ایران، جشنواره تئاتر دانشگاهی ایران، پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران و مجموعه تئاتر به مرحله پایانی کار خود رسید و همینجا جا دارد از آقای مهدی شفیعی، مدیر محترم مرکز هنرهای نمایشی، سپاس ویژه خودم را اعلام کنم. زاهدی: از پژوهشکردن جوانان خوشحالم در ادامه، دکتر فریندخت زاهدی، دبیر علمی سمینار پنجمین همایش ملی رادیشناسی، درخصوص اهمیت و جایگاه پژوهش سخنانی ایراد کرد و سپس درخصوص پژوهشهای رادیشناسی و حمایت بنیاد اکبر رادی از پژوهشگران جوان گفت: خیلی خوشحال هستیم که پژوهشگران جوان به مطالعه و بررسی آثار و اندیشههای استاد اکبر رادی میپردازند و اساسا به امر پژوهش روی میآورند. او همچنین در بخش دیگری از سخنانش اضافه کرد: در طول این چند دوره از همایش ملی رادیشناسی، بنیاد اکبر رادی کوشش کرد به تربیت و حمایت از پژوهشگران جوان بپردازد و همچنان حامی این دسته از پژوهشگران هستیم. امروزه در پژوهش، روش نقد نو با رویکردهای جدید و از منظر زیباییشناسی و دیدگاههای تازه انجام میشود و در حوزه پژوهش درباره آثار اکبر رادی نیز از همین منظر مورد بررسی قرار میگیرد و پژوهشگران نیز با چنین روشهایی، آثار و نمایشنامههای استاد رادی را مورد بررسی و واکاوی قرار میدهند. این گزارش در ادامه میافزاید: پس از سخنان دبیر علمی سمینار، هیئت داوران و علمی بخش مقالات رادیشناسی؛ دکتر بهروز محمودیبختیاری، آرش رادی و دکتر روحالله جعفری، در پنل گفتوگو قرار گرفتند و بهدیدگاههای خود درباره پژوهش و پژوهشهای رادیشناسی این همایش پرداختند. هر یک از پنج پژوهشگر منتخب بخش سمینار این همایش یکبهیک به ارائه و سخنرانی درباره مقالات علمی خود درباره نمایشنامههای اکبر رادی پرداختند. مصطفی لعلیان و جواد ربیعی که پژوهش خود را به حمیدهبانو عنقا، همسر استاد اکبر رادی، تقدیم کرده بودند، بهعنوان نخستین نفرات در جایگاه سخنرانی قرار گرفتند و با عنوان بررسی زبان در نمایشنامه «پایین گذر سقاخانه» با توجه به نظریه ادبشناختی پنهلوپه پراون و استفان لوینسن مقاله خود را ارائه دادند. دوگانه مذهب/ سکولاریسم در «ملودی شهر بارانی» اکبر رادی و «روزمرسهُلم» هنریک ایبسن، نوشته فضه خاتمینیا عنوان مقاله دیگری بود که پس از مقاله نخست در این سمینار ارائه شد. عنوان مقاله سوم، مقایسه تطبیقی نمایشنامه «سوءتفاهم» اثر آلبر کامو با «مرگ در پاییز» اثر اکبر رادی بر مبنای مفهوم مرگ در الگوی رواندرمانی اگزیستانسیال بود که اکبر احمدیشیخزاده دراینباره به ایراد سخن پرداخت. بر اساس این گزارش، پس از 15 دقیقه تنفس و پذیرایی، بخش دوم سمینار علمی با مقاله فرهاد امینی آغاز شد که با عنوان سیمای پسااستعماری یک نمایشنامه: سازوکار ترجمان فرهنگی ملودی شهر بارانی اثر اکبر رادی به ایراد سخن پرداخت و مقاله خود را ارائه داد. عسل عصریملکی با مقاله بررسی کنش شخصیتهای نمایشنامه مرگ در پاییز (اپیزود محاق) بر اساس نظریه کنش پییر بوردیو بهعنوان آخرین سخنران سمینار علمی پنجمین همایش ملی رادیشناسی در جایگاه قرار گرفت و دراینباره به ایراد سخن پرداخت. این گزارش همچنین اضافه میکند: در پایان سمینار علمی این همایش، از کتاب رویکردهای نوین در خوانش آثار اکبر رادی، تألیف دکتر فریندخت زاهدی با حضور ایشان، حمیدهبانو عنقا (رئیس هیئتمدیره بنیاد اکبر رادی)، مهدی شفیعی (مدیر مرکز هنرهای نمایشی)، بهزاد صدیقی (دبیر پنجمین همایش ملی رادیشناسی) و مدیر نشر نودا (ناشر این کتاب) رونمایی شد.دکتر زاهدی در هنگام رونمایی این کتاب گفت: من این کتاب را به حمیده بانو عنقا، همسر استاد اکبر رادی تقدیم کردهام و در آغاز کتاب هم نوشتهام: همسری که با تلاش و پایداری زنانهاش آثار بزرگمرد ادبیات نمایشی ایران، اکبر رادی را به خوانشهای نوین و زایشی جاودانه پیوند داده است. رحمانیان: رادی یک معلم بود محمد رحمانیان، کارگردان و نمایشنامهنویس با حضور در جایگاه بهعنوان دومین سخنران این آیین با بیان اینکه اکبر رادی کمترین کاری که میکرد، نمایشنامهنویسی بود و متأسفانه فقط به این کار معروف است، گفت: من او را بیش از هر چیزی در قاب یک معترض همهجانبه به یاد میآورم. معترض به همهچیز. همیشه آماده بود که مانند معلمان افراد را تنبیه کند. این نمایشنامهنویس همچنین یادآور شد: اکبر رادی از جمله کسانی بود که ایستاد و از کیان نمایشنامهنویسی ایران حمایت کرد. او یک معلم هم بود که نهالهایی کاشت و الان باغستان او رشد کرده و حدود سی، چهل نمایشنامه بسیار خوب تحتتأثیر ساختمان فکری او نوشته شده است. او اعتمادبهنفس زیادی به همه میبخشید و اجازه برداشتن گامهای بزرگ را به ما دانشجویانش میداد. داور بخش مسابقه نمایشنامهنویسی پنجمین همایش ملی رادیشناسی گفت: من به شدت عاشق نمایش پلکان هستم و اینکه چطور ممکن است که همهچیز در دستان رادی نرم شده و این اثر درخشان خلق شده است. امیدوارم بنیاد اکبر رادی کاری را که ایننمایشنامهنویس انجام داده است، از نظر ساختاری این نمایشنامه را توضیح دهد و به آن سوی مرزها هم معرفی کند؛ زیرا فکر نمیکنم در جهان نمایشنامهای اینچنین وجود داشته باشد. حسین کیانی: رادی آقای نمایشنامهنویس است حسین کیانی، نمایشنامهنویس و کارگردان تئاتر پس از اجرای این دوقطعه موسیقی در جایگاه سخنرانی قرار گرفت. در آغاز سخنان خود با اشاره به اینکه عذرخواهی میکنم زیرا صحبتهایی که میخواهم بگویم کمی تلخ است، گفت: اکبر رادی هیچ کار ادبی دیگری بهغیر از نمایشنامهنویسی و برخی مقالات مرتبط با نمایشنامهنویسی نکرد. او تاجاییکه توان داشت، به ادبیات نمایشی ایران فداکار و وفادار ماند. وفاداری او به سنت نمایشنامهنویس بودن از او نویسندهای ساخت که الگوی نمایشنامهنویسی ایرانی شد و لقب آقای نمایشنامهنویس ایران میتواند اندکی از شأن او را پاس بدارد. کیانی در بخش دیگری از سخنان خود اضافه کرد: اگر مملکت ما هم القابی تحسینبرانگیز مثل شوالیه در امور فرهنگسازی داشت، بدون شک اکبر رادی بالاترین این القاب بود. البته اگر کار به دست کاردان بود. این نمایشنامهنویس همچنین افزود: تعهد اکبر رادی به نمایشنامهنویسی و سپس به انسان ایرانی و طرح و بیان دغدغههای انسان شایانتوجه است. هیچ آدم ریزودرشتی در نمایشنامههای او یافت نمیشود که پرسشی را درباره مسائل اطراف و روزمره ایجاد نکند. بیتفاوتی و بیاعتنایی و گریز از نقد شرایط تلخ موجود و کمبود نمایشنامهنویسی که بیماری عصر بعد از رادی شده، در قاموس نمایشنامههای او جایی ندارد. او برای خودنمایی و طلب محبوبیت و دستمزد چرب نمایشنامه ننوشت، بلکه این برای او عملی انساندوستانه بود. رادی عصر خودش را نوشته ولی نوشتههایش همعصر ما هم هست. او در ادامه سخنان خود با بیان اینکه این حرفهای پسارادی شعار شده است و زدنش در این وانفسای تئاتر فروشی، خندهناک است، تصریح کرد: تئاتر مشتریمدار امروز مانند کارتخوانها فقط یک رمز را میشناسد که آن هم رونق گیشه و سیاهشدن پیشاپیش صندلیهای مجازی است. در تئاتر مشتریمدار تماشاگر نمیپرسد که نمایشنامه را چه کسی نوشته است و هندسه فکری نویسنده چیست؟ نمیپرسد کارگردان چه کسی است؟ و تئاتری که به اندازه دستمزد دو، سه روز یک کارگر باید بهای یک صندلیاش را پرداخت، چگونه تئاتری است؟ در تئاتر مشتریمدار تجارتپیشه، تماشاگر فقط میخواهد زنده بازیگر محبوب خود را ببیند؛ ولو برای دقیقهای. او به صرف سلبریتی و امضا و عکس میآید و میخواهد در هوایی نفس بکشد که هنرمند محبوبش نفس کشیده است. او دنبالکننده جهان مجازی سلبریتی محبوبش است و این یعنی کشتار تعهد و پرسشگری. این نمایشنامهنویس در پایان سخنان خود گفت: تئاتر ما مسلخ دغدغهمندان و بهشت بیمسئلههای مشتریمدار شده است! کاش میدانستم بعد از یک دهه از فقدان رادی اگر او در جامه حیات بود، وضعیت امروز را چگونه تحلیل میکرد. امروزه سعی میکنند نیاز و خواستی جعلی را به تئاتر وارد کنند و وااسفا به حال تئاتر و درامنویسانی که نهنتها دغدغه مسائل بنیادین را از یاد میبرند بلکه نیازهای جعلی را جایگزین میکنند. من نمیدانم استاد اکبر رادی با مسائل سانسور و ممیزی چگونه و چه مقدار مواجهه داشتند اما میدانم سانسور دیگر آن نیست که ممیزی چشم در چشم شما بدوزد و درحالیکه نمایشنامه شما را میستاید و از ممیزیبودن خود اظهار تأسف میکند، از شما بخواهد کلمهای یا صحنهای یا تمام نمایشنامه را دور بریزید. الآن اینگونه نیست. سانسور اکنون از پشت میز نمایشنامهنویس آغاز میشود؛ درست زمانی که طرحی در ذهنش شکل میگیرد. پس از سخنان این نمایشنامهنویس، لوح سپاس بنیاد اکبر رادی به رسم یادبود توسط حمیدهبانو عنقا به حسین کیانی تقدیم شد. بهروز محمودیبختیاری یکی از اعضای هیئت داوران بخش پژوهش درباره پژوهشهای رادیشناسی بهعنوان آخرین سخنران این آیین، پیش از اهدای لوح سپاس و دیپلم افتخار این بخش به منتخبان مقالات رادیشناسی در جایگاه قرار گرفت و درباره نقش و اهمیت پژوهشگر و پژوهش و جایگاه نمایشنامهنویسی استاد اکبر رادی سخن گفت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.