ایموجی، سفیر اندیشه
آیلین بهمنجه
بیشک شما هم به غارنگارهها برخوردهاید یا تصاویری از غارنگارهها را دیدهاید؛ نقاشیهایی که از هشت تا 30 هزار سال پیش از میلاد مسیح بر دیواره غارها نقش بستهاند و اثرات انگشتیاند که گویا امضای صاحب اثر است؛ نقاشیهایی که بعدها بر سنگ و صخرهها از فتوحات جنگی و صحنههای شکار حکایت كرده و از سویی دیگر ذوق و قریحه هنری نگارنده را عیان میكنند؛ نقاشیهایی که پیش از اختراع خط بازتاب دنیای اطراف انسان نخستین است و گویا راهی مناسب برای برقراری ارتباط با انسانها و جا دارد بگوییم این شیوه برقراری ارتباط آنقدر موفق ظاهر شده که امروزه باستانشناسان یا حتی مردم عادی میتوانند منظور و هدف نگارنده را از نقاشیها درک کنند. غارنگارههایی که فرقی نمیکند کجا کشف شده باشند، همه یکسان بوده و گویی از زبانی واحد برخوردارند. کمی نزدیک بیاییم و به انسان متمدن سری بزنیم؛ این انتظار میرود که تمدنهای بزرگ دنیای باستان مانند مصر، چین و... حتی پیش از اختراع خط بتوانند به نوعی با یکدیگر ارتباط برقرار و وقایع را ثبت کنند. آنجاست که تصویرنگارهها روی پاپیروس مصری نقش میبندند و خط در امتداد نقطه آغاز حرکت کرده و دومین عنصر بصری بهعنوان هنرهای تجسمی ظاهر میشود و روایت جنگها، حکومتها، جشنها و... به شکل نقاشی ثبت میشود و خط تصویری Pictogram را پدید میآورد و برای اظهار یک فکر و اندیشه صورت آن را میکشد. بهعنوان مثال برای نوشتن یک حیوان تصویر آن را خلق و اشکال را بهطور واقعی ترسیم میکند و تنها ایرادی که به خط تصویری وارد است، آن است که از پس ترسیم حالات روحی و عواطف برنمیآید. برای نمونه در حجاریهای باستانی نظیر تخت جمشید دیدهایم تصاویر نقششده بر سنگها تنها داستانی را روایت میکنند و از حالات روحی هدیهآورندگان اطلاعاتی در اختیار ما نمیگذارند. بنابراین بار دیگر بهطور نمادین اشکال را ترسیم میکند و تصاویر شکلی سادهتر و نمادین به خود گرفته و مفاهیم عاطفی با صورتکهایی به تصویر کشیده میشوند و اینگونه خط اندیشهنگار Ideogram را پدید میآورد که میتوان از انواع آنها به خطوط چینی، میخی، هیروگلیف مصری یا فنیقی اشاره کرد. اما چه بر سر این اندیشهنگاری آمد؟ آیا فراموش شد؟! انسان با توجه به گرایش به زندگی اجتماعی از گذشته تاکنون ناگزیر به برقراری ارتباط بوده و امروزه این ارتباط به ضرورت تبدیل شده است و همواره به دنبال ثبت وقایع و یافتهها و برقراری ارتباط به سادهترین شکل بوده است. پس از آنکه بشر توانست به نگارش واژهها و آواها بپردازد، با حضور الفبا خط اندیشهنگار به مرور فراموش شد، اما انسان بهخصوص در جوامع پیشرفته علاوه بر آنکه به دنبال حفظ زمان و کوتاهکردن سخن بود، به دنبال آن بود تا افکار خود و حالات روحی و فکری را سریعتر و بدون نگارش واژه القا کند و از آنجا بود که انسان متمدن و پیشرفتهای که با ابرکامپیوترها سروکار داشت و ارتباطات ماهوارهای را دخیل زندگی کرده بود، بار دیگر به شیوه پدرانش و این بار بهطور مجازی بر صفحه کامپیوتر و گوشی موبایل خود خطوط اندیشهنگار را ثبت کرد که به آنها ایموجی میگوییم! ترکیب خطوط تصویری pictogram و اندیشهنگار Ideogram توانست تصویر (e) + شخصیت (moji) را پدید آورد. اولین ایموجی بین سالهای 1998 تا 1999 توسط شیگه تاکا کوریتا ساخته شد که عضو تیم کاری انتیتی دوکومو در پلتفرم i-mode اینترنت همراه بود و هدف از ساخت ایموجیها سادهترکردن ارتباطات الکترونیکی بود. در میان این دو سال، 1997، نیکولاس لوفرانی مدیرعامل شرکت smiley متوجه رشد استفاده از شکلکها در فناوری موبایل شد و تصمیم گرفت آیکونهای رنگی متناظر و مشابهی با استفاده از علائم نگارشی بسازد و آنها را در طبقهبندیهای مختلفی نظیر کلاسیک، بیان حالات، پرچمها، جشنها، سرگرمیها، ورزشها، آب و هوا، حیوانات، غذا، ملل، شغلها، سیارات، صور فلکی، نوزادان و... قرار داد. در واقع میتوان گفت لوفرانی و شرکت smiley با استفاده از شیوه برقراری ارتباط به روش گذشتگان توانستند آنچنان انقلابی ایجاد کنند که حضور ایموجیها در بازاریابی موبایلی باعث افزایش 775درصدی فروش محصولات برخی از شرکتها شود! اهمیت برقراری ارتباط بهوسیله ایموجیها آنقدر زیاد است که 17 جولای با نام «روز جهانی ایموجی»ها نامگذاری شده است. با پدیدآمدن ایموجیها انسانها از سراسر دنیا میتوانند با هم ارتباط برقرار کنند، بیآنکه زبان یکدیگر را بدانند (درست مانند انسانهای نخستین) و میتوان گفت ایموجی زبان بینالمللی بدن و خطی است که حافظ افکار و احساسات بشر است. با استفاده از این ترکیب خطوط تصویری و اندیشهنگار نهتنها زمان کمتری هزینه میکنیم، بلکه بهراحتی به شیوه باستانیان شرح وقایعی را در اختیار مخاطب قرار میدهیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.