جهانی عاری از ایموجیها!
زهرا خلجیپیربلوطی
انسان محکوم به ارتباط است. ازاینرو ناگزیر است برای برقراری ارتباط راهی پیدا کند. ویژگیهای آناتومی انسان در راستای ایجاد اصوات بامعنا تاکنون گوی سبقت را از دیگر راههای ارتباطی ربوده است، اما این برای نوع بشر کافی نبود. آیا عطش او برای ثبت و باقیگذاشتن افکار درونی و فرهنگ مردمش برای آیندگان، بشر را به اختراع خط واداشته است؟ اگر اینطور فکر میکنید، متأسفانه باید شما را ناامید کنم. سومریها اولینبار از لوحهای گلی برای ثبت حسابهای بازرگانی استفاده کردند، اما هزارسال زمان نیاز بود تا آنها به این درک برسند که میتوانند خطی تصویرنگار را ایجاد کنند که در آن هر واحد (تصویر) به یک مصداق بیرونی دلالت دارد. این را در ذهن خود نگاه دارید و چندین قرن در تاریخ جلو بیایید تا به عصر مدرن و غرق در تکنولوژی قرن ۲۱ برسید. اکنون دنیایی را تصور کنید که در آن نمیتوانید به هنگام صحبتکردن از دستانتان استفاده کنید. دنیا به آخر نرسیده است. میتوانید از سرعت حرفزدن، لحن صدا، لبخند یا حالتهای دیگر چهره بهره بگیرید تا پیامتان را دقیقتر انتقال دهید، اما حالا به دلایلی ناچارید پیامی بفرستید تا در غیاب شما خوانده شود. امکاناتی که بیشتر خطها امروز در اختیار ما میگذارند از علامتهای محدودی مثل پرسش و تعجب فراتر نمیروند، اما باز هم شاید متوجه نشده باشید که برای برقراری ارتباط از راه نوشتار چقدر کار سختی در پیشرو دارید. آن هنگام که این ارتباط به مکالمههای متنی خصوصی بدل میشود، تازه اینجاست که یکی از نقایص بزرگ خط الفبایی برای شما روشن میشود و میتوانید یکی از لحظههای اورکا! در تاریخ را تجربه کنید. شاید مخترع اولین نوع «ایموجی»ها همین حس را تجربه کرده است. اولین دسته از ایموجیها را که اکنون در موزه نیویورک نگهداری میشوند، یک جوان ژاپنی در دهه 90 میلادی اختراع کرده است و چه کسی بهتر از ژاپنیها که با هنر تصویری انیمیشنهای خود بر دنیا حکمرانی میکنند، اما در عمل خودش ادعا کرده که از خط اندیشهنگار کانجی برای بعضی از آنها الهام گرفته است. این ایموجیها راه درازی را تا به امروز طی کردهاند تا به چیزی تکامل یابند که اکنون جزء لاینفک هرروزه زندگی ماست. حتی در تازهترین پیشرفت، شرکت اپل در رونمایی محصولاتش از قدرت تشخیص چهره استفاده میکند و حالات چهره شما را دقیقا به شکلهای متداول ایموجیهای موجود تبدیل میکند. این هم نویدی برای پایان دوران پرمشقتی است که بسیاری از افراد مانند من هنگام انتخاب یا ترجمه معنای یک ایموجی تجربه میکنند. احتمالا برای نوجوانان امروزه تصور دنیای پیشاایموجیها دشوار باشد، اما اگر میخواهید بدانید که مردم نیمقرن پیش چگونه نامه مینوشتند، شجاع باشید و امتحان کنید. ببینید میتوانید یک روز را بدون یک ایموجی میان مکالمات خود به پایان برسانید؟ من سعی کردم این آزمایش را در ماه گذشته انجام دهم و تمام پیامهایی را که به دوستان یا همکارانم میفرستادم، عاری از هرگونه کمکهای تصویری مانند ایموجی، برچسب یا تصویر متحرک بنویسم. جدای از اینکه شخصا بسیار آرامشبخش بود و لازم نمیدیدم مدام به دنبال تصویر گویای اوضاع کنونیام باشم، اغلب واکنشهایی مانند «چرا آنقدر عصبانی هستی؟» یا «از چیزی ناراحتی؟» دریافت میکردم یا در واکنش به جملاتی که با طعنه و طنز بیان میکردم، با نارضایتی افراد مواجه میشدم. مسئله عمده این است که احتمال ایجاد ابهام بدون ایموجی افزایش مییابد، اما من آنقدر شجاع نبودم که آزمایشی وارونه انجام دهم و فقط با ایموجی با دیگران ارتباط برقرار کنم. حتی فکرش را هم نمیتوانم بکنم که باید در میان فهرستی در عمل متناهی (که برای من به هزار صفحه میماند) به دنبال نشانهای باشم که بتوانم جملهای ساده مانند «فردا میبینمت» را انتقال دهم که تقریبا به تلاش مذبوحانهای به این صورت درآمد: و با پاسخ فوقالعاده مخاطب: «سمت راستم را نگاه کنم؟» تکمیل شد. درواقع نمیتوانم متصور شوم که چگونه میتوان یک جمله دستوری کاملِ نه حتی پیچیده و چندفعلی را با خط ایموجی نوشت، چه برسد به اینکه یک کتاب را. گروهی کتاب «موبیدیک» شاهکار هرمان ملویل را جملهبهجمله با ترجمه ایموجیها زیر متن اصلی نوشتهاند. البته من تلاش و پشتکارشان را تحسین میکنم، اما باید دیر یا زود با این واقعیت کنار بیاییم که امروز ایموجی یک زبان جهانی نیست و در بهترین حالت میتواند یک نظام نوشتاری کمکی مفید در کنار خط باشد. اما فواید کاربرد ایموجیها به این محدود نیست. سامسونگ برنامکی به نام «ویموجی» مختص افرادی که از بیماری آفازی رنج میبرند و اختلالی در بیان یا درک زبان دارند، ساخته است تا آنها بتوانند با اعضای خانواده خود ارتباط برقرار کنند. در این راه متخصصان گفتاردرمانی جملات پایه روزمره را شناسایی کردند و آنها به صورت ترجمهشده بین کاربران منتقل میشوند. اما در این بین زبانشناسان و متخصصانی هم هستند که عقیده دارند، فردوسی بسی رنج نبرد در این سال سی که ما با ایموجیها عجم را به کشتن دهیم. حقیقت این است که اگر بخواهیم صادقانه بنگریم، این زبان نیست که نابود میشود و این تنها قدرت تفکر ماست که در حال گذار است و زبان خود را با آن وفق میدهد. در دنیای امروزه که همهچیز سرعت بیش از حدی گرفته، نوشتن هم از این قاعده مستثنا نیست. نوشتار روند سریعشدن و سطحیشدن را طی میکند و توانایی و ظرفیت کلی افراد در تشخیصدادن و بهکارگیری مفاهیم پیچیده و رموز نهفته در متون کماهمیتتر شده است. فکر نمیکنم امام محمد غزالی یا جلوتر بیاییم، دهخدا، حتی اگر قابلیت استفاده از ایموجیها را در دوران خودشان داشتند، نیازی به استفاده از آنها میدیدند؛ ضرورتی که دنیای امروزه بر ما ایجاب میکند که سبک نوشتاریمان را با آن هماهنگ کنیم. استفاده از علائم نگارشی درست و جملهبندیهای مناسب، هنری است که امروزه کمتر کسی را میتوان یافت که دستکم در مکالمات متنی روزمره از آن استفاده کند. بهکاربردن ایموجیها یا استفاده از علائم و ریزهکاریهای نگارشی درست و بجا، «بودن یا نبودن»؛ تصمیم با شماست. گویی که استفاده از هردوی این موارد در کنار هم اضافهکاری در نوشتن به حساب میآید، اما از آنجاییکه درک و شناخت فرهنگ ما امروزه به سمت تصویریبودن و درکِ به زعم من، سطحی حرکت کرده است و از راه بصری تأمین میشود تا از راه کلام و استعاره یا نمادینبودن، ایموجیها هم مشهورتر و پررنگتر از هر عنصر دیگری در ارتباطات امروزه ظاهر میشوند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.